دانوستانەکان کە کەمتر لە ڕۆژێکی خایاند، بە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی کورت کۆتایی هات کە لە سێ خولەک تێنەپەڕی، و بەبێ هیچ پێشکەوتنێکی بەرچاو. دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێران پاش نیوەڕۆی ڕۆژی شەممه دەستیپێکرد و بەدرێژایی شەو بۆ ماوەی نزیکەی 21 کاتژمێر بەڕدەوام بوو. تا ئەو کاتەی جەی دی ڤانس لەبەردەم پەیامنێران لە ئیسلام ئاباد دەرکەوت، خۆر بەسەر پایتەختی پاکستاندا هەڵهاتبوو. جێگری سەرۆکی ئەمریکا وتی: ئێمە نەگەیشتینە ڕێککەوتن، ئێمە زۆر بە ڕوونی ئەوەمان ڕاگەیاند کە هێڵە سوورەکانمان چین... و ئەوانیش هەڵیانبژارد کە مەرجەکانمان قبوڵ نەکەن.
تێروانین لە لایەنی ئێرانیکانیشەوە بە هەمان شێوە ڕەشبینانە بوو. ئیسماعیل باقایی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوە ڕایگەیاند، گفتوگۆکان لە کەشێکی “نەبوونی متمانە و گومان”دا ئەنجامدراون. میدیای فەرمی ئێران ئەوەی بە "داواکارییە مەحاڵەکانی ئەمریکا" وەسفی کردبوو، بە پووچەڵکردنەوەی ڕێککەوتنێک تۆمەتبار کرد. سەرۆکی هەردوو شاندەکە بەمەبەستی گەڕانەوە بۆ وڵاتەکانیان بەڕێکەوتن، بەبێ ئەوەی وادەیەک بۆ خولێکی نوێ دیاری بکەن.
هێشتا دەرفەتێک ماوە بۆ گفتوگۆی زیاتر، بەو پێیەی بڕیارە ئەو ئاگربەستەی دوو لایەن لە 8ی نیسان ڕایانگەیاندبوو بۆ ماوەی دوو هەفتە بەردەوام بێت، لەگەڵ ئەگەری درێژکردنەوەی بە ڕێککەوتنەکەیان. هەرچەندە ڤانس وەک ئەوەی دەرگای دانوستان بە تەواوی داخراوە قسەی دەکرد، بەڵام پێشکەشکردنی "ئۆفەری کۆتایی" و دواتر کشانەوە لە خۆیدا نوێنەرایەتی یەکێک لە شێوازەکانی دانوستان دەکات. بەڵام دەرئەنجامی دانوستانەکانی ئیسلام ئاباد ڕادەی سەختی سروشتی لە کۆتایی هێنان بە شەڕێک کە هەر لایەنێک پێی وایە نزیکە لە سەرکەوتن ئاشکرا دەکات.
لەگەڵ ئەوەشدا نیشانەکانی گەشبینی هەبوون. ئەمانه بەڕزترین ئاستی دانوستانی نێوان ئەمریکا و ئێرانن له دوای شۆڕشی ئیسلامی له ساڵی 1979. ئێرانییه کان ئاسوده بوون که ڤانس سەڕۆکایەتی شاندی ئەمریکای کردووه ، بەهیوای ئەوەی ئەو پیاوه که گومانەکانی خۆی له بارەی شەڕه کانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕادەگه یەنێت و ئاواته خوازه پۆستی سەڕۆکایەتی کۆمارییه ، زیاتر ئاره زووی گه یشتن بەڕێککەوتنی هەیه . لە بەرامبەریدا دانیشتبوو محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران بوو، هەڵوێستێک کە گوزارشت لە گرنگی ڕاستەقینەی ئەو ناکات، بەو پێیەی بە یەکێک لە پیاوە بەهێزەکان دادەنرێت کە لە دەسەڵاتدا دەمێنێتەوە.
دیپلۆماتکاران دەڵێن گفتوگۆکان جددی و چڕ بوون و دزەپێکردنەکانیشیان زۆر سنووردار ماونەتەوە. هەر لایەنێک یاوەری تیمێکی پسپۆڕی کرد بۆ گفتوگۆکردن لەسەر وردەکارییەکان، ئەمەش ڕۆیشتنێکی پێشوازی لێکراو بوو لە خولەکانی پێشوو، کاتێک ستیڤ ویتکۆف، نوێنەری ترەمپ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەوڵی دەدا بە ئیمپرۆڤیزەیشن مامەڵە لەگەڵ فایلە ئەتۆمییە ئاڵۆزەکان بکات نەک بە زانیاری.
لە ڕۆژانی پێش کۆبوونەوەکەدا، ئێران هەڕەشەی ئەوەی کرد کە بە هیچ شێوەیەک بەشداری ناکات، مەگەر ئاگربەستەکەش ببێتە هۆی کۆتایی هاتنی شەڕی ئیسرائیل لە لوبنان. ئەمریکا داوای لە ئیسرائیل کرد کە هێرشە ئاسمانییەکانی لەوێ سنووردار بکات، بەبێ ئەوەی شەڕەکە بە تەواوی بوەستێنێت. لە کۆتاییدا لوبنان پێگەیەکی ناوەندی لە دانوستانەکاندا داگیر نەکرد. دیپلۆماتکارانی ئاگادار لە دانوستانەکان دەڵێن کە گرنگی بە سێ فایل دراوە کە بریتین لە پارە، کەشتی و یۆرانیۆم.
ڤانس ئاماژەی بەوەدا کە مەلەفی ئەتۆمی گرێی سەرەکییە کە ڕێککەوتنەکەی پووچەڵ کردووەتەوە. وتی: پێویستمان بە پابەندبوونێکی ڕوونە لەلایەن ئەوانەوە کە ئەوان هەوڵی خاوەندارێتی چەکی ئەتۆمی نادەن، هەروەها هەوڵی خاوەندارێتی ئەو ئامرازانە نادەن کە بتوانن بە خێرایی دەستیان بە چەکی ئەتۆمی بگات. لەوە زیاتر ڕوونی نەکردەوە. بەڵام لە دوو خولی پێشووی دانوستانەکاندا، ئەمریکا پێداگری لەسەر ئەوە کرد کە ئێران نەک تەنها دەستبەرداری عەمبارکردنی زیاتر لە ٤٠٠ کیلۆگرام یۆرانیۆمی زۆر پیتێنراو بێت، بەڵکوو مافی پیتاندنی هەر یۆرانیۆمێکیش بەهیچ شێوەیەک دەستبەردار بێت. ئێران چەندین جار ئەم داوایەی ڕەت کردووەتەوە.
بەڵام هەرگیز ئەگەری ئەوە نەبووە کە ئەو دوو لایەنە لە ماوەی دوو هەفتەدا سەرکەوتوو بن لە چارەسەرکردنی ئەم ناکۆکییە، چ جای یەک کۆبوونەوە. دوایین جار کە ئەمریکا و ئێران دانوستانیان بۆ ڕێککەوتنی ئەتۆمی کرد، لە ماوەی دەیەی ڕابردوودا پڕۆسەکە دوو ساڵی تەواوی خایاند. پێدەچێت ئەم وتووێژانە ببێتە هۆی ڕێککەوتنێکی کاتی کە لانیکەم دوو لە سێ بابەتی سەرەکی بخاتە بەر باس، و کاتێکی زیاتریش بە هەردوو لایەن بدات بۆ بەردەوامبوون لە دانوستان.
ئێران ناچار دەبێت دەستبەرداری کۆنترۆڵی خۆی بێت بەسەر گەرووی هورمزدا، هەروەها ڕەنگە کۆگاکەی یۆرانیۆمیش کە نزیکە لە پلەی سەربازی. لەبەرامبەردا ئەمریکا ناچار دەبێت هاندانێکی ئابووری پێشکەش بکات، ڕەنگە بە ئازادکردنی ملیارەها دۆلار لە داهاتی نەوتی ئێران کە لە بانکە بیانییەکان بەهۆی سزاکانەوە بەستراوەتەوە.
دووڕیانەکە ئەوەندەی پەیوەندی بە جەوهەری پرسەکانەوە هەیە بە ڕێکوپێکی هەنگاوەکانەوە. ئەمەش بە ڕوونی لە فایلە یۆرانیۆمەکەدا دیارە. ئێران وەک کارتێکی گوشاری بەنرخ تەماشای دەکات کە دەکرێت نرخی ڕێککەوتنێکی هەمەلایەنە بێت نەک یەکلاییکردنەوەی کاتی. سەبارەت بە ئەمریکییەکان، ئەوان پێیان باشە ئەم پرسە بە خێرایی چارەسەر بکەن، لە ترسی ئەوەی کە بە درێژایی دانوستانەکان کە ڕەنگە بۆ چەندین مانگ درێژ بێتەوە، لە دەستی ئێراندا بمێنێتەوە.
هەر لایەنێک چاوەڕێی ئەوە دەکات کە لە کۆتاییدا لایەنەکەی دیکە ڕازی بێت. ئێرانییەکان پێیان وایە ئەو دەستپێشخەرییەیان هەیە، دوای ئەوەی بەرگەی شەش هەفتەی بۆردومانیان گرت لەسەر دەستی نەیارانی بەهێزتر و لە هەمان کاتدا توانیان زیانێکی زۆر بە ئابووری جیهانی بگەیەنن. ئەوان فاکتەری کات وەک هاوپەیمانی خۆیان دەبینن. لە ڕوانگەی ئەوانەوە پێدەچێت ترامپ لە شەڕەکە بێزار بێت و تامەزرۆی کۆتایی هێنان بەو شەڕە پێش ئەوەی گرانبەهای وزە پارتی کۆمارییەکان لە هەڵبژاردنی ناوەڕاستی خولدا نوقم بکات کە بڕیارە مانگی نۆڤەمبەری داهاتوو ئەنجام بدرێت.
سەبارەت بە ئەمریکاش لە گۆشەیەکی تەواو جیاوازەوە سەیری دیمەنەکە دەکات. شەڕەکە هەرچەندە زۆرێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی نەگەیشت، بەڵام گورزی ئازاربەخشی لە سەرکردایەتی ئێران و هێزە چەکدارەکان و ئابووریی ئێران دا. پێدەچێت خولی داهاتوو بە ئازارتر بێت. تەنانەت ئەگەر ترەمپ مەترسیدارترین هەڕەشەکانیشی ئەنجام نەدات، ڕەنگە ئەمریکا و ئیسرائیل هەنگاو بنێن بۆ پەرەپێدانی هێرشەکان بۆ سەر ژێرخانی ئابووری و ئامانجە ئابوورییەکان.
مەترسییەکەی ئەوەیە کە هەردوولا بە شێوەیەکی جددی لە یەکتر تێنەگەیشتن. ڕەنگە ئێران بزانێت کە توانای بەرگەگرتنی خولێکی نوێی شەڕی هەیە، لە هەمان کاتدا ئامادەیی ترەمپ بۆ گڕگرتنی ئەو شەڕە بە کەم دەزانێت یان ئەگەری ئەوە کەم بکاتەوە. بەڵام ترامپ پێشتر دووجار هەڕەشەکانی خۆی ئەنجامداوە کە هەرکاتێک دیپلۆماسیەتی لەرزۆکی لێبدات، لێدان لە ئێران دەکات. دیپلۆماتکارێکی عه ڕه بی ده ڵێت "خۆبه زلبوونێکی زۆر هه یه که ئێستا زاڵه به سه ڕ پێگه ی ئێران".
هەڕەشەکانی ترامپ ئەمجارە بە هەمان شێوە جددی دەردەکەون. پنتاگۆن پێشتر هەزاران هێزی دەریایی ڕەوانەی ناوچەکە کردووە و هێزی دیکەش بەرەو ئەوێ دەڕۆن. سێیەم کەشتی فڕۆکەهەڵگر هەیە کە زەریای ئەتڵەسی دەبڕێت، هەروەها گروپێکی هێرشبەری دوورخراوە کە زەریای هێمن دەبڕن. پێشبینی دەکرێت پێش کۆتایی هاتنی ئاگربەستەکە بگەنە ئەو وڵاتە. ڕۆژی شەممە دوو فڕۆکەی تێکدەرانی ئەمریکی گەرووی هورمزیان بەزاند، کە یەکەمین پەڕینەوە لە کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا لە گەرووی هورمزەوە لە دوای سەرهەڵدانی شەڕەوە. پنتاگۆن ڕاشیگەیاند، ئەمە سەرەتای پرۆسەی لابردنی مینەکانی ئێرانە لە ڕێڕەوی ئاوی ئێران.
هەرچەندە ئێران لە ماوەی ئاگربەستدا بەڵێنی کردنەوەی گەرووەکەی دا، بەڵام تاڕادەیەکی زۆر بە داخراویی ماوەتەوە. ڕۆژی شەممە سێ کەشتی نەوتهەڵگر توانیان بپەڕنەوە. بەڵام کاتێک دوو تانکەری دیکە سەرلەبەیانی ویستیان بچنە ناو کەنداو، سوپای پاسدارانی ئێران هۆشداریی پێدان کە بەردەوام نەبن.
دوای کۆتاییهاتنی دانوستانەکان، ترەمپ لە سۆشیال میدیا بابەتێکی بڵاوکردەوە و داوای لە ئەمریکا کرد گەمارۆی خۆی بۆ سەر گەرووەکە بسەپێنێت. ئێران هێشتا بڕە نەوتێک هەناردە دەکات کە هاوتای ئەو نەوتەی پێش جەنگ هەناردەی کردووە و ڕەنگە زیاتریش بێت و بە نرخێکی زۆر زیاتریش. هەندێک لە بەرپرسانی کەنداو داوایان لە ترەمپ کرد دەست بە ڕێگریکردن لە کەشتییە ئێرانییەکان بکات. دەرفەتی گەیشتن بە ڕێککەوتن هێشتا ماوە، بەڵام ئەگەری فراوانکردنی شەڕ و لەگەڵ ئەوەشدا ئاژاوەگێڕی لە بازاڕەکانی وزەدا، هەروا ماوەتەوە.