ئەنفال مێژوو و تاوانێکی قێزەوەن دژی گەلی کورد،
ئەنفال یەکێکە لە گەورەترین کارەسات و تاوانەکانی سەدەی بیست کە لە دژی گەلی کورد ئەنجامدرا. ئەم کارەساتە لە ساڵانی 1987–1988 دا لەلایەن ڕژێمی عێراق بە سەرۆکایەتی سەدام حسێن ئەنجامدرا، و بە شێوەیەکی سیستەماتیک ئامانجی لەناوبردنی

کورد و ناسنامەی نەتەوەیی بوو. وشەی "ئەنفال" خۆی لە بنەڕەتدا لە قورئانەوە وەرگیراوە و بە مانای "غانیمەت" یان "دەستکەوتی شەڕ" دێت، بەڵام ڕژێمی بەعس ئەم ناوەی بەکار هێنا بۆ پڕۆسەیەکی تاوانبارانە دەرهەق بەگەلی کورد کە تێیدا هەزاران مرۆڤی بێتاوان بوون بە قوربانی.
پڕۆسەی ئەنفال بە چەندین قۆناغی ڕێکخراو ئەنجامدرا کە ناوچە جیاوازەکانی کوردستانی گرتەوە، لەوانە جافایەتی و بادینان، گەرمیان و قەرەداغ. لە هەر قۆناغێکدا، هێزەکانی ڕژێم بە شێوەیەکی سیستەماتیک هێرشیان دەکردە سەر گوند و شارەکان، خەڵکیان دەگرت و دەیانگواستنەوە بۆ شوێنە نادیارەکان. لە زۆر حاڵەتدا، پیاوان جیا دەکرانەوە و دواتر بە شێوەیەکی کۆمەڵی دەکوژران، لە کاتێکدا ژن و منداڵان تووشی دەربەدەری و ئازار دەبوون.
شێوازی ئەنجامدانی ئەم تاوانانە زۆر دڕندانە بوو. کوشتنی بە کۆمەڵی، بەکارهێنانی چەکی کیمیایی، تێکدانی هەزاران گوند و گواستنەوەی زۆرەملێی دانیشتووان، هەموویان بە بەشێک بوون لە سیاسەتی سڕینەوەی کورد. بەپێی ژمارە نێودەوڵەتییەکان، نزیکەی 182 هەزار کەس لەم کارەساتەدا کوژران، زۆربەیان ژن و منداڵ و پیر بوون، هەروەها هەزاران کەس نادیار ماونەتەوە تا ئێستا.
یەکێک لە ترسناکترین بەشەکانی ئەنفال هێرشی کیمیایی بۆ سەر شاری هەڵەبجە بوو، لە 16ی ئازاری 1988، لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا، هەزاران کەس بەهۆی گازی زەھراوی گیانیان لەدەست دا، و هەزارانیش بریندار بوون. ئەم ڕووداوە بوو بە نیشانەیەکی ڕوون لە دڕندەیی ڕژێمی بەعس و بەکارهێنانی چەکی قەدەغەکراو لە دژی خەڵکی بێتاوانی کوردستان.
لە کاتی ئەنجامدانی ئەنفال، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وەڵامێکی بەهێزیان نەدایەوە، کە ئەمەش بوو بە هۆی درێژ بوونی تاوانەکان. بەڵام دوای ڕووخانی ڕژێم، دادگاکانی عێراق ئەنفالی وەک جینۆساید ناساند، هەندێکیش لە بەرپرسانی ئەو تاوانانە سزا دران. ئەمە گرنگ بوو بۆ دانپێدانان بە مافەکانی قوربانیان و نیشاندانی ڕاستییەکان بۆ جیهان.
کاریگەرییەکانی ئەنفال تەنها لەو کاتەدا نەماونەتەوە، بەڵکو تا ئێستاش کاریگەرییەکی قووڵیان هەیە لەسەر کۆمەڵگا. هەزاران خێزان ماڵ و زەویان لە دەست داوە، زۆر کەس بریندار و لایەنی دەروونیان خراپە و کێشەی کۆمەڵایەتی و ئابووری هێشتا بەردەوامە. هەروەها گۆڕینی دیمۆگرافی ناوچەکان کاریگەرییەکی درێژخایەنیان هەبووە.
یادکردنەوەی ئەنفال تەنها بۆ ڕابردوو نییە، بەڵکو بۆ داهاتووش گرنگە. ئەم کارەساتە دەبێت وەک وانەیەک بۆ جیهان بێت بۆ ئەوەی ڕێگە نەدرێت بە دووبارە بوونەوەی ئەم تاوانانە. پاراستنی یادەوەری قوربانیان و گەیاندنی ڕاستییەکان بە نەوەکانی داهاتوو، بەرپرسیارێتی هەموومانە.
لە کۆتاییدا، ئەنفال برینێکی قووڵ و نەسڕاوە لە مێژووی گەلی کورد، بەڵام لە هەمان کاتدا نیشانەیەکی بەهێزی خۆڕاگری و بەردەوامییە. گەلێک کە ئەم هەموو کارەساتانەی تێپەڕاندووە، هێشتا بەردەوامە لە پاراستنی ناسنامە، ماف و کەرامەتی مرۆڤایەتی خۆی. دروود بۆ گیانی ئەنفالکراوانی نیشتمان.