مستەفا ئۆزچەلیك سەرۆكی پارتی وڵاتپەروەرانی كوردستان (PWK): ئەركی سەرشانی ئێمەیە كە بە دیدێكی واقیعی و دوور لە دروشم، ئەم بارودۆخە مەترسیدارە هەڵبسەنگێنین و ڕاستییەكان وەك خۆیان ببینین
مستەفا ئۆزچەلیك، یەكێكە لە سیاسییە دیارەكانی باكووری كوردستان و توركیا و لە ئامەد دەژی. وەك چالاكێكی سیاسی بەردەوام داكۆكی لە مافەكانی كورد لە توركیا دەكات و بۆ ئەم مەبەستەش هەوڵی داوە، گوشاری سیاسی بخاتە سەر حكومەت و پەرلەمانی توركیا، تاوەكو لە ڕێگەی گوشاری مەدەنی، یاسایی و ڕەواوە مافەكانی كورد لە توركیا دابین بكات. لە گفتوگۆی ئەمجارەدا لەژێر ناونیشانی «كوردستان لەناو گێژاوی شەڕێكی نەخوازراودا» لە ڕێگەی سكایپەوە لە ئەستەنبوڵەوە بەشداری لەگەڵ كردین و بەم شێوەیە دید و بۆچوونەكانی خۆی پێشكەش كرد.
سوپاسی ڕەخساندنی ئەم دەرفەتە دەكەم و لە ناخی دڵمەوە سڵاو و ڕێزی خۆم پێشكەشی هەموو بەشداربووانی ئەم كۆبوونەوەیە دەكەم. لە ڕاستیدا، ئێمە ئەمڕۆ لە سەردەم و قۆناغێكی زۆر هەستیار و پڕ لە ئاڵۆزیدا دەژین. لەم ساتەدا دەمەوێت سەرنج بخەمە سەر چەند تێبینییەكی گرنگ، ئەویش ئەوەیە كە لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا، پێگەی یاسا گەردوونییەكان و پرەنسیپەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان وەك پێشوو كاریگەرییان نەماوە و گرنگییان كەم بووەتەوە. ئێستا دەبینین كە زۆربەی دەوڵەتان، نە لە ئاستی ناوخۆیی و نە لە چوارچێوەی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكاندا، پابەندییە یاساییە نێودەوڵەتی و ناوخۆییەكان لەبەرچاو ناگرن و بێباكانە بەسەر پرەنسیپەكاندا باز دەدەن.
كاتێك بە وردی ئەم بارودۆخە هەڵدەسەنگێنین، ناتوانین ئەم ڕاستییە تاڵە پشتگوێ بخەین، كە جیهان گەیشتووەتە خاڵێك كە تێیدا لۆژیكی «هێز» شوێنی «یاسا»ی گرتووەتەوە. ئێستا پرەنسیپی سەرەكی بەم شێوەیەی لێهاتووە: هەر كەسێك خاوەن هێز بێت، ئەو بڕیارە دەدات. لەم كێبڕكێ نوێیەدا، هێزی سەربازی، توانای ئابووری و پێگەی جیۆپۆلیتیكی، فاكتەرە سەرەكییەكانن بۆ دیاریكردنی چارەنووسی ڕووداوەكان و سەپاندنی هەژموون.
بۆ سەلماندنی ئەم واقیعە، چەندین نموونەی بەرچاو لەبەردەستن، لەوانە شەڕی ڕووسیا لە دژی ئۆكرانیا، هێرش و داگیركارییەكانی دەوڵەتی توركیا بۆ سەر خاكی ڕۆژاوا و باشووری كوردستان، داگیركردنی باكووری قوبرس لەلایەن توركیاوە، بوونی ئیسرائیل لە سووریا و جووڵە سەربازییەكانی ئەمریكا لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. هەروەها بوونی ئێران لە عێراق، لوبنان، یەمەن، فەلەستین و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە ناوی «هیلالی شیعە»وە، شانبەشانی دۆخی لیبیا و یەمەن. ئەمانە هەمووی بەڵگەی حاشاهەڵنەگرن لەسەر ئەوەی چۆن بەرژەوەندیی هێزە گەورەكان و وڵاتانی ناوچەكە، یاسا نێودەوڵەتییەكانیان وەلا ناوە.
لەبەر ئەوە، ئەركی سەرشانی ئێمەیە كە بە دیدێكی واقیعی و دوور لە دروشم، ئەم بارودۆخە مەترسیدارە هەڵبسەنگێنین و ڕاستییەكان وەك خۆیان ببینین، تاوەكو بتوانین تێگەیشتنێكی دروستمان بۆ پاشەڕۆژی ناوچەكە و جیهان هەبێت.
لە لایەكی ترەوە، ئێستا ئێمە لەبەردەم ناڕوونییەكی زۆرداین سەبارەت بە ئاراستە و ستراتیژییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكەدا. ئەم تەمومژاوییە وای كردووە كە نەتوانین نەخشەڕێگەیەكی ورد و كۆنكرێت بۆ سیاسەتە داهاتووەكانی واشنتۆن دابنێین. ئەم گۆڕانكارییە خێرایانەی لە ئارادان، وەك شمشێرێكی دوودەم وان؛ لە لایەكەوە ڕەنگە ببنە هۆی چەندین دەرفەتی زێڕین، لە لایەكی تریشەوە ڕەنگە مەترسیی گەورە و جیدی بۆ سەر قەوارەی باشوور و ڕۆژاوای كوردستان و دۆخی ڕۆژهەڵاتی كوردستان دروست بكەن.
ئەزموونە هەبووەكان نیشانیان داوە كە ئەگەر لە ناوخۆی خۆماندا یەكگرتوو بین، بوونی دەوڵەتە زلهێزەكان بۆ بەرژەوەندییەكانی خۆیان و ئەو گۆڕانكارییانەی لە ناوچەكەدا ڕوودەدەن، دەتوانن چەندین دەرفەتی گەورە بهێننە بەردەم دەرگای ماڵی كورد. بێگومان وەك نەتەوەیەك كە تووشی چەندین جینۆساید و زوڵم و ستەم بووە، كورد بە هیچ شێوەیەك نابێتە پشتگیریكەری زوڵم و كۆمەڵكوژیی هیچ نەتەوەیەك. بەڵام دەبێت كورد بەبێ ئەوەی دژایەتیی دەوڵەتە زلهێزەكان بكات، بتوانێت سوود لە بوونی ئەوان وەربگرێت.
لە دەستكەوتەكانی باشووری كوردستاندا، ڕۆڵی ئەمریكا و دەوڵەتە زلهێزەكان بەرچاوە. ئەمڕۆ لە ڕۆژهەڵاتی كوردستانیشدا، ئەم هەلە دەكرێت بێتە بەردەم دەرگای گەلەكەمان. كار و ئەركی ئێمە نییە كە دژایەتیی ئەمریكا و دەوڵەتە زلهێزەكان بكەین.»
ئەو شەڕ و ململانێیەی كە ئەمڕۆ ئیسرائیل و ئەمریكا دژی ئێران دەستیان پێكردووە، بێگومان لە هەنگاوی یەكەمدا كاریگەرییەكی ڕاستەوخۆ و قووڵی لەسەر هەرێمی كوردستان دەبێت، ئەم كاریگەرییەش لە پێگەی جیۆپۆلیتیكی باشووری كوردستان و ئەو بارودۆخە هەستیارەی ئێستاوە سەرچاوە دەگرێت كە هەموو پارچەكانی كوردستانی گرتووەتەوە.
دەتوانین بە ئاشكرا بڵێین: لە مێژووی هاوچەرخی كورددا، هیچ قۆناغێك وەك ئێستا چارەنووسی پارچەكانی كوردستانی بە یەكەوە نەبەستووەتەوە و كاریگەرییان لەسەر یەكدی نەبووە. بینیمان لە كاتی پێشهاتەكانی ڕۆژئاوای كوردستاندا، چۆن كوردی هەر چوار پارچەكە و كوردی دیاسپۆرا یەكدەنگ و یەك هەڵوێست بوون و هاواریان دەكرد: «گەلی كورد یەكە، كوردستان وڵاتێكە و خەمەكانمان هاوبەشن». لەم چوارچێوەیەدا، ڕۆڵی جەنابی سەرۆك مەسعود بارزانی وەك مەرجەعییەتێكی نەتەوەیی و نیشتمانی بۆ هەموو كوردانی جیهان، جێگەی گرنگی و ڕێزێكی تایبەتە. هاوكات، پاراستنی قەوارەی هەرێمی كوردستان وەك دەستكەوتێكی فیدڕاڵی، ئەركێكی باڵایە. ڕووداوەكان سەلماندیان كە كورد لەم مەیدانەدا بە تەنیا نییە و خاوەن یەك هەڵوێستی و ئیرادەیەكی پۆڵایینە بۆ پاراستنی ناسنامە و نیشتمانی خۆی.
لەبەر ئەوە پێویستە بە وردی چاودێریی ئەم كێبڕكێیانە بكەین و بۆ هەموو ئەگەرەكان ئامادە بین، چونكە یەكڕیزیی نێوانمان تەنیا بژاردەیە بۆ تێپەڕاندنی ئەم زریانە سیاسییەی ناوچەكە.
لە ڕاستیدا، ترسی گەورە و ستراتیژیی دەوڵەتانی دراوسێی هەرێمی كوردستان هەر لەم خاڵەوە سەرچاوە دەگرێت، ئەویش ترسیانە لە یەكگرتوویی و یەكڕیزیی نەتەوەیی كورد. لەم ڕووەوە، لەم قۆناغەدا كارە هەرە لەپێشینە و پێداویستیی ئێمە، ڕێكخستنی ناوماڵی كوردە. ئەركی سەرشانی هەموو لایەنە سیاسییەكانی باشووری كوردستانە كە ناكۆكییە لاوەكییەكانی خۆیان وەلا بنێن و بە هەڵوێستێكی یەكگرتوو كار بكەن، هەم بۆ پاراستنی قەوارەی هەرێمی كوردستان و هەم بۆ پشتگیریكردنی گەلەكەمان لە پارچەكانی دیكەی كوردستاندا.
لەو ڕێگەیەدا، ڕۆڵی جەنابی سەرۆك مەسعود بارزانی وەك مەرجەعێكی نەتەوەیی و نیشتمانی، زیاتر لە هەر كاتێك دەردەكەوێت و دەبێتە چەقێك بۆ كۆكردنەوەی هەموو دەنگە جیاوازەكان. پێویستە باشووری كوردستان بە یەك وتاری هاوبەش ڕووبەڕووی هەڕەشەكان ببێتەوە، بەتایبەتی كاتێك دەبینین ئێران لە ڕێگەی فشاریی دارایی، ئابووری و نەقدییەوە دەیەوێت هەرێمی كوردستان لاواز بكات و ئیرادەی سیاسیی كورد تێك بشكێنێت؛ لێرەدا تەنیا یەكڕیزی دەبێتە قەڵایەك بۆ بەرپەرچدانەوەی ئەو پەستانانە.
لە لایەكی دیكەوە، دروستكردنی هاوپەیمانی لەنێوان شەش پارتی سیاسیی ڕۆژهەڵاتی كوردستاندا، هەنگاوێكی گرنگ و ئەرێنییە بەرەو یەكڕیزی. ئێمە پشتگیریی ئەم هاوپەیمانییە دەكەین و هیوادارین گەلی ئێمە لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان بتوانێت لەم بارودۆخەی ئێستا سوود وەربگرێت و ئازادیی خۆی و ستاتۆیەكی نەتەوەیی، جوگرافی و سیاسی بەدەست بهێنێت. بەڵام لە هەمان كاتدا، پێویستە پارتەكانی ڕۆژهەڵات بە بەرزترین ئاستی بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ دۆخەكە بكەن، تاوەكو هیچ زیانێك بە بەرژەوەندییەكانی هەرێمی كوردستان نەگات.
دەوڵەتی ئێران بە ڕوونی لەو ڕۆڵە كاریگەرەی باشووری كوردستان دەترسێت، بۆیە پەنا دەباتە بەر گرووپە توندڕەوەكان لەناو خاكی عێراقدا تاوەكو هێرش بكەنە سەر هەرێم. هێرشە بەردەوامەكان بۆ سەر بارەگای جەنابی سەرۆك بارزانی و ماڵی ڕێزدار نێچیرڤان بارزانی، تەنیا هێرشی سەربازی نین، بەڵكو پەیامێكی سیاسیی ڕاستەوخۆن، ئەوان دەخوازن ئەم هێرشانە وەك كارتی فشار دژی هەرێمی كوردستان بەكار بهێنن، تاوەكو پاشەكشێ بە دەستكەوتە نەتەوەییەكانمان بكەن.
لەبەر ئەوە، لەم هەنگاوە هەستیارەدا، هیچ بژاردەیەك لەبەردەستماندا نییە جگە لەوەی ناوماڵی خۆمان ڕێك بخەین و بە یەك دەنگ ڕووبەڕووی ئەم هەڕەشە نێودەوڵەتی و ناوچەییانە ببینەوە.
هەرێمی كوردستان، وەك قەوارەیەكی دەستووری و فیدڕاڵی لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقدا، خاوەنی مافێكی ڕەوا و مێژووییە كە پێویستە بە هەموو شێوەیەك پارێزگاریی لێبكرێت. تاوەكو ئێستا سەركردایەتیی سیاسیی هەرێمی كوردستان توانیویەتی سیاسەتێكی عاقڵانە، هاوسەنگ و دووربینانە پێڕەو بكات. ستراتیژیی ئێمە هەمیشە لەسەر بنەمای پاراستنی ئاشتی و سەقامگیری بووە. ئێمە هیچ كات نەمانویستووە ببینە لایەنێك لە كێشە و ململانێ چەكدارییەكانی ناوچەكە، بەڵكو هەمیشە هەوڵمان داوە ببینە هۆكاری چارەسەر و دیالۆگ.
لەم قۆناغە هەستیارەدا، دەبێت ئەو ڕاستییەمان لەبەرچاو بێت كە «یەكڕیزیی ناوماڵی كورد» مەرجی سەرەكی و بێ ئەملا و ئەولای سەركەوتنمانە. كاتێك كورد لە ناوخۆدا یەكگرتوو بێت، دەتوانێت لە ئاستی نێودەوڵەتیشدا بە هێزێكی زیاترەوە بەرگری لە مافەكانی خۆی بكات. زۆر گرنگە كوردی دیاسپۆرا و هەموو جیهان ئەو دیمەنە ببینن كە باشووری كوردستان خاوەن ئیرادەیەكی یەكگرتووە و لەسەر پرسە نەتەوەییەكان یەكدەنگە. ئەم یەكگرتووییە، گەورەترین وەڵامە بۆ ئەو كەسانەی كە دەیانەوێت خەونی كورد بۆ ئازادی و سەربەخۆیی لەناو ببەن.
هەروەها، ناتوانین نكۆڵی لەوە بكەین كە سیاسەت و هەژموونی ئێران كاریگەرییەكی ڕاستەوخۆ و قووڵی لەسەر بڕیارە سیاسییەكانی بەغدا هەیە. لەژێر ڕۆشنایی ئەم ڕاستییەدا، ئەركی دامەزراوەكانی هەرێمی كوردستانە كە بە دیپلۆماسییەتێكی زۆر بەهێز، چاوكراوە و سەردەمیانە كار بكەن. پێویستە بە زمانێكی دیپلۆماسیی چالاك، ڕێگری بكرێت لەوەی هەرێمەكەمان ببێتە ئامانجی هێرش و پەستانە بەردەوامەكانی تاران، كە زۆرجار بە مەبەستی لاوازكردنی پێگەی هەرێم دەكرێن.
مێژوو باشترین شاهیدە كە گەلی كورد چەندین قۆناغی سەخت و تاقیكردنەوەی گەورەی بڕیوە. جینۆساید، ئەنفال و كیمیاباران نەیانتوانی ئیرادەی پۆڵایینی ئەم گەلە تێك بشكێنن و ڕێگری لە خەباتمان بكەن. ئەمڕۆ كە هەرێمی كوردستان لە ئاستی نێودەوڵەتیدا وەك قەوارەیەكی فەرمی و مەشرووع ناسراوە، بەرپرسیاریەتییەكی مێژوویی لەسەر شانی هەموومانە كە پارێزگاری لەم دەستكەوتانە بكەین و بەرەو پاشەڕۆژێكی گەشتر هەنگاو بنێین. پاراستنی قەوارەی هەرێم، پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی هەر كوردێكە لە هەر شوێنێكی ئەم جیهانە بێت.
ئەمڕۆ پشتگیریكردنی خوشك و برایانی ئێمە لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان ئەركێكی نەتەوەییە. هەماهەنگییەك لەنێوان كوردانی هەر چوار پارچەی كوردستان و دیاسپۆرا، پێویستی و وەزیفەیەكی نەتەوەیی و نیشتمانییە.
