فەرهاد محەمەد، ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە و سەرنووسەری گۆڤاری گوڵانە. لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (عێراق. پرانسیپی ئاشتی و دیالۆگ بۆ چارەسەركردنی كێشەكان»، بەم جۆرە دید و تێڕوانین و بۆچوونەكانی خۆی خستە ڕوو:

ڕۆژی 13ی ئایاری ساڵی 2026 كە هاوكات لەگەڵ متمانەدان بە كابینەكەی عەلی زەیدی، ئامۆژگای ئەنجومەنی ئەتڵەنتیك، كۆنفڕانسێكی بە ناونیشانی»دیالۆگی عێراق لە 2026- The 2026 Iraq Dialogue» ڕێكخست، لەم كۆنفڕانسەدا شەش پەنێڵی سەرەكیی لە بوارەكانی ڕیفۆرمی «حكوومی، ئابووری و ئاسایش، و نەوت و.. هتد» لەلایەن پسپۆڕانی ئەمریكی و عێراقی و كوردستانییەوە شەنوكەو كران. ئەوەی لە وتەی كردنەوەی ئەم كۆنفڕانسە لەلایەن خاتوو «ڤیكتۆریا تایلۆر» بەڕێوەبەری دەستپێشخەریی عێراق لە ئەنجومەنی ئەتڵەنتیك جەختی لەسەر كرایەوە، ئەوە بوو كە «ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ هێڵێكی سووری بۆ حكومەتی عێراقی دیاری كردووە و داوای داماڵینی چەكی میلیشیاكان و دوورخستنەوەی كەسایەتیی سەر بەو میلیشیایانە لە ناوەندەكانی بڕیاردانی حكومەت دەكات»، لەمەش زیاتر ئیدارەی ترەمپ بە حكومەتی عێراقی ڕاگەیاندووە، عێراق لە بەرانبەر پشتیوانییەكانی واشنتن، چی بۆ بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا دەكات؟

دیارە ئەو هێڵە سوورەی ئیدارەی ترەمپ بۆ حكومەتی تازەی عێراق كێشاویەتی تەنیا لە چوارچێوەی «ئاشتی بە ڕێگەی هێز- Peace through strength» ڕاڤەی بۆ دەكرێت، مانا دروستەكەی ئەوەیە، ئەگەر بە دانوستاندن ڕێز لەو هێڵە سوورە نەگێرێت، ئەوا ئەمریكا ناچار دەبێت بە زەبری هێز پارێزگاری لەو هێڵە سوورە دەكات و چیتر ڕێگە نادات بە ئاسانی ببەزێندرێت.

بەرپرسانی عێراق كە لەسەر ئاستی حكومەتی تازە و ڕیفۆرمی سێكتەری ئەمنی بەشدار بوون، نەزمی قسەكردنیان 180 پلە گۆڕانكاریی بەسەردا هاتبوو، هەر بۆ نموونە عەباس ئەلعامری كە وەك بەڕێوەبەری كاتیی بۆ نووسینگەی سەرۆكی حكومەتی تازەی عێراق دەستنیشان كراوە، ڕاشكاوانە گوتی: «ئامانجی سەرەكیی حكومەتی زەیدی جیاكردنەوەی ئەركە فەرمییەكانی دەوڵەتە لە ئەكتەرە غەیرە دەوڵەتییەكان و پاراستنی دامەزراوە نیشتمانییەكانە وەك نەوت و دارایی». سەیفەدین ئەلدەڕاجی كە ڕاوێژكارە لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی و سەرپەرشتیی ڕیفۆرمی سێكتەری ئەمنی لە حكومەتی عێراق دەكات، ئەویش ڕاشكاوانە گوتی: «سەركەوتنی پرۆسەی داماڵینی چەك و هەڵوەشاندنەوەی میلیشیاكانی فەسائیلی مقاوەمە، پێویستی ڕاستەوخۆی بە پشتیوانیی ئەمریكا هەیە».

قسەكانی ئەم دوو بەرپرسە كە لە دوو پۆستی هەستیاردا كاردەكەن، ڕەنگدانەوەی پەیامی تازەی چوارچێوەی هەماهەنگیی شیعەیە بۆ شێوازی مامەڵەكردنیان لەگەڵ ئیدارەی ترەمپ، و گەیشتوونەتە ئەو قەناعەتەی ئەگەر ئارەزوومەندانە نەچنە سەر مێزی گفتوگۆ و ڕێز لە هێڵە سوورەكەی واشنتۆن نەگرن، ئەوا وەك ستیف ویتكۆف دوای لێدانە توندەكانی تاران ئاماژەی پێكرد و گوتی: «ئەگەر بەو توندییە لە تارانمان نەدایە، ئێران نەدەهاتە سەر مێزی دانوستاندن»، بۆیە پێدەچێ ئەو پەیامەی ویتكۆف ئاراستەی تارانی كرد، بەغدا باش تێی گەیشتبێت.

پەیامێكی دیكە كە پێدەچێت میلیشیاكانی فەسائیلی مقاوەمەی ئیسلامیی عێراق باش پێیان گەیشتبێت، ئەزموونی یەك دوو مانگی ڕابردووی حزبوڵڵای لوبنانییە، كە وێرای ئەوەی بەشێكی زۆری لوبنانی لەگەڵ خۆی كاول كرد، بەڵام وەك گوێبیستی دانوستاندنەكانی نێوان هەردوو حكومەتی لوبنان و ئیسرائیل دەبین، لە نێوەندگیریی «مارك ڕۆبیۆ»ی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، ڕاشكاوانە بڕیار لەسەر ئەوە دراوە، كە نەك هەر باڵی سەربازی، بەڵكو دەبێت حزبوڵڵای لوبنانی وەك حزبێكی سیاسیی نەمێنێت و لە پەرلەمانی لوبناندا دەربكرێن، بێگومان ئەمەی لە لوبنان ڕوودەدات، هەمان سیناریۆیە ئەگەر چوارچێوەیەی هەماهەنگیی شیعە بە ئاشتی بە پیریەوە نەچن، ئەوا دوای پەنابردن بۆ زەبری هێز، زەحمەتە فریای ئەوە بكەون بە ناچارییش لەسەر مێزی دانوستاندن دابنیشن.

حكومەتی ئێستای عێراق كە لەلایەن «عەلی زەیدی»یەوە سەرۆكایەتی دەكرێت، كاندیدی چوارچێوەی هەماهەنگیی شیعەیە وەك گەورەترین فراكسیۆنی پەرلەمانی عێراق و هەموو وەزیرەكانی حكومەتەكەشی بە پلەی یەكەم بە دەنگی كورسییەكانی نوێنەرانی چوارچێوەی هەماهەنگی یەكلا دەكرێنەوە، بەڵام ئەم وەرچەرخانانەی بە هۆی شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە پرۆسەی سیاسیی عێراقدا هاتووەتە ئاراوە، وای كردووە، حكومەتی تازەی عێراق هەر شەمەندەفەڕە كۆنەكەی پێشتر بێت و ناچار كرابێت لەسەر ئەو هێڵە ئاسنە نوێیە ڕێ بكات، كە ئیدارەی ترەمپ بۆی داناوە.

بە خوێندنەوەیەكی سایكۆپۆلیتیكییانە بۆ شێوازی بیركردنەوەی لایەنە سیاسییەكانی چوارچێوەی هەماهەنگی، مەزندەی ئەوە دەكرێت چیتر ئەم لایەنانە بیر لە سەركێشی و موجازەفە نەكەنەوە، لەبەر ئەوەی ئاكامەكەی بە كۆتایی حوكمڕانیی شیعە لە عێراقدا كۆتایی دێت، بۆیە ئەم واقیعە فەرزی دەكات، خۆیان (لایەنەكانی چوارچێوەی هەماهەنگیی شیعە) ببنە پاسەوانی ئەو هێڵە ئاسنینە تازەیە، بۆ ئەوەی شەمەندەفەڕە كۆنەكە وەرنەگەڕێت.

ئەگەر وەك گریمانەیەك، لایەنە سیاسییەكانی شیعە بە شێوازێكی پراگماتیكی لەگەڵ ئەم بارودۆخە تازەیەدا مامەڵە بكەن و كۆتایی بە دیاردەی چەكداریی فەسائیلەكانی مقاوەمەی ئیسلامی لە عێراق بهێنن، لەوانەیە قۆناغێكی تازە لە پرۆسەی سیاسیی عێراق دەست پێبكات و ڕێگەیەكی تازەش بۆ دووبارە ڕێكخستنەوەی پەیوەندییەكانی هەرێمی كوردستان لەگەڵ دەوڵەتی عێراق بكرێتەوە.