پڕۆفیسۆری یاریدەدەر دكتۆر سیروان ئەنوەر مەجید لە هەولێر: كوردستان تەنیا خاكی نەوت نییە، بەڵكو «سەبەتەی خۆراكی» تەواوی عێراقە و دەتوانێت لە كاتی قەیرانەكاندا ستراتیژی «پشتبەخۆبەستن» پەیڕەو بكات
بۆ تێپەڕاندنی ئەم قۆناغە هەستیارە، دەبێت هەرێمی كوردستان لە سێ كایەی سەرەكیدا كار بكات: دیپلۆماسییەكی چالاك، بەرگرییەكی لۆجستی، و سەقامگیرییەكی ئابووریی پشتبەستوو بە توانای ناوخۆیی.
لە ڕووی سیاسی و دیپلۆماسییەوە، ئەركی هەرێمی كوردستانە كە تەنیا بە كەناڵە تەقلیدییەكان نەوەستێت، بەڵكو دەبێت بازنەی دیپلۆماسیی خۆی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا فراوانتر بكات. لێرەدا خاڵێكی جەوهەری هەیە كە نابێت پشتگوێ بخرێت، ئەویش پەرەپێدانی هاوبەشیی سیاسییە لەگەڵ خودی عێراق و هێزە كاریگەرەكانی ناو گۆڕەپانی سیاسیی بەغدا. پێویستە هەرێم پەیامێكی ڕوون بگەیەنێتە لایەنە شیعە و سوننەكان كە دووركەوتنەوەی عێراق لە تێوەگلان لە ململانێ هەرێمییەكان، بەرژەوەندییەكی هاوبەشە.
سەبارەت بە لایەنی سەربازی، دەبێت ئەو ڕاستییە قبووڵ بكەین كە هەرێمی كوردستان وەك قەوارەیەكی فیدڕاڵی لە چوارچێوەی دەوڵەتێكی وەك عێراقدا كاردەكات. عێراق بە هەموو پێوەرەكان ئێستا وەك «دەوڵەتێكی شكستخواردوو» دەردەكەوێت كە تەنانەت ناتوانێت پارێزگاری لە سەروەریی ئاسمانیی خۆی بكات، چ جای پاراستنی هەرێم. لەم كاتەدا، باشترین بژاردە بۆ كوردستان پەیڕەوكردنی بێلایەنییەكی بەهێزە. ئەم بێلایەنییە بە مانای دەستەوەستانی نایەت، بەڵكو بە مانای بەهێزكردنی توانای بەرپەرچدانەوە و بەرزكردنەوەی ئاستی مەشق و ڕاهێنانی هێزی پێشمەرگەیە بە هاوكاریی لۆجستیی ئەمریكا و هاوپەیمانان. ئامانجی ئەم هەنگاوە ئەوەیە كە هەرێم وەك هێزێكی جێگیر و بەشێك لە ئاسایشی نێودەوڵەتی نیشان بدرێت، ئەمەش تەنیا لە ڕێگەی نێوماڵێكی كوردیی یەكگرتووەوە بەدی دێت.
لە كایەی ئابووریدا، هەرێمی كوردستان خاوەنی كارتێكی بەهێزە كە زۆرجار كەمبایەخ دەكرێت. كوردستان تەنیا خاكی نەوت نییە، بەڵكو «سەبەتەی خۆراكی» تەواوی عێراقە. بە هۆی خاكە بەپیتەكەی و گەشەسەندنی كەرتی كشتوكاڵ و گەشتیاری، هەرێم دەتوانێت لە كاتی قەیرانە نێودەوڵەتییەكاندا ستراتیژی «پشتبەخۆبەستن» پەیڕەو بكات. كاتێك دەبینین بە هۆی ململانێكانەوە گەرووی هورمز مەترسیی لەسەر دروست دەبێت، پێگەی جیۆپۆلەتیكی هەرێمی كوردستان وەك ڕێڕەوێكی جێگرەوە بۆ هەناردەكردنی نەوتی عێراق دەبێتە ئەولەوییەت.
لێرەدا وەرەقەیەكی فشاری گرنگ دەكەوێتە دەست هەولێر. ئێستا كە بەغدا بۆ هەناردەی نەوتەكەی پێویستی بە بۆرییەكانی هەرێمە، باشترین كاتە بۆ ئەوەی حكومەتی هەرێم داوای مافە داراییەكانی فەرمانبەرانی كوردستان بكات، لەوانە گەڕانەوەی پلەبەرزكردنەوە (تەرفیعات) هاوشێوەی بەغدا. ئەگەر هەرێم بتوانێت ڕۆژانە ٣٠٠ بۆ ٦٠٠ هەزار بەرمیل نەوتی عێراق هەناردە بكات، ئەوا نرخ و قورسایی ئەم نەوتە لە بازاڕە جیهانییەكاندا دوو هێندەی بڕەكەی دەبێت. ئەمە دەرفەتێكی زێڕینە تا هەرێمی كوردستان نەك هەر ئابووریی خۆی ببووژێنێتەوە، بەڵكو عێراق بەرەو ئاراستەیەكی دروست ڕێنمایی بكات، نەك چاوەڕێی بڕیارەكانی بەغدا بێت.
لە كۆتاییدا، پاراستنی قەوارەی هەرێمی كوردستان گرێدراوی هاوسەنگییەكی وردە لە نێوان هێزی ناوخۆیی و زیرەكیی دیپلۆماسیدا. بەهێزكردنی كەرتی كشتوكاڵ و گەشتیاری، پەرەپێدانی توانای پێشمەرگە و بەكارهێنانی وەرەقەی وزە وەك ئامرازێكی فشار، دەتوانێت كوردستان لە هەرێمێكی چاوەڕوانەوە بگۆڕێت بۆ كارەكتەرێكی سەرەكی و بڕیاردەر لە ناو هاوكێشە ئاڵۆزەكانی عێراق و ناوچەكەدا. هەرێمێك كە بێلایەنییەكەی لە شوێنی هێزەوە بێت، نەك لاوازی، دەتوانێت گەرەنتیی مانەوەی شكۆمەندانەی خۆی و ژیانێكی شایستە بۆ هاووڵاتیانی بكات.
