(*)

بەشداری ژنان لە دابینكردنی بژێوی خێزانەكانیان و ڕۆڵی چالاكیان لە هێزی كاردا وەك هۆكارێكی بەرچاو لە كەمكردنەوەی كێشەكانی خێزان و پەروەردەكردن و دروستكردنی خێزانی خۆڕاگر و سەركەوتوو دەناسرێت. توێژینەوەكان لە گشت بوارەكانی كۆمەڵناسی، ئابووری و دەروونناسی خێزان ئاماژە بەوە دەكەن كە كاتێك ژنان بەشداری ئابووری دەكەن، خێزانەكان زیاتر سوودمەند دەبن و دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی سەقامگیری، باشتربوونی پەیوەندی نێوان تاكەكانی خێزان و كەمبوونەوەی ململانێ.
لێرەدا هەندێك زیاتر ڕوونی دەكەینەوە كە چۆن كاری ژنان كاریگەری لەسەر داینامیكی خێزان هەیە و دەبێتە هۆی كەمتر بوونی كێشەی خێزان.

یەكێك لە لایەنە باشەكانی كاركردنی ژنان كە پشتگیری لە سەقامگیری خێزان دەكات، بریتییە لە زیادكردنی ئاساییشی دارایی. بەشدارییە ئابوورییەكانی ژنانی كاركەر دەتوانێت تەواوكەری داهاتی خێزانەكان بێت، كە وەك پارێزەرێكە لە بەرامبەر خەرجییە چاوەڕواننەكراوەكان و بەرزبوونەوەی تێچوونەكان، ئەم سەقامگیرییە دەبێتە هۆی كەمكردنەوەی فشار و گرژی لەناو خێزانەكەدا، ئەمەش ژینگەیەكی پارێزراوتر دروست دەكات. كاتێك نیگەرانییە داراییەكان كەم دەبنەوە، ئەندامانی خێزان كەمتر تووشی فشار دەبن كە ببێتە هۆی دەمەقاڵێ یان ناكۆكی، كەواتە، كاری ژنان وەك قەڵغانێك كاردەكات لە بەرامبەر فشارە ئابوورییەكان كە لە ئەگەری نەبوونی دەتوانێت هەڕەشە لە هاوسەنگی خێزان بكات.
سەرەڕای پشتگیری دارایی، ژنانی كاركەر زۆرجار ڕۆڵێكی چالاك دەگێڕن لە بڕیاردانی ماڵەوە، ئەمەش هاوسەنگی و یەكسانی زیاتر لە داینامیكی خێزاندا پەروەردە دەكات. هاوبەشی لە بەهێزكردنی ئابووری، ڕێگە بە ژنان دەدات كە بەشدارییەكی تەواوتر بكەن لەو بڕیارانەی كە كاریگەرییان لەسەر خێزان هەیە، لە بودجەوە تا پلاندانانی درێژخایەن لە سەر بابەتەكانی پەیوەست بە داهاتووی خێزان و منداڵان، ئەم بڕیاردانی هاوبەشە دەتوانێت هەستێكی هاوبەشی دروست بكات، كە هەردوو هاوبەشەكە هەست بە بەهایەكی زۆر دەكەن لە بەشدارییان لە دابینكردنی بژێوی ژیان. ئەم جۆرە یەكسانییە لە بڕیارداندا دەبێتە هۆی دروستكردنی پەیوەندیەكی بەهێزتر و تەندروستتر، چونكە هەردوو هاوبەش بەرپرسیارێتی هاوبەشیان هەیە و ڕێزگرتنی یەكتر پەرەپێدەدەن.
لەو خێزانانەی كە ژنان لە بابەتە گرنگەكاندا قسەیان هەیە، زۆرجار ناكۆكی كەم دەبێتەوە، چونكە بڕیارەكان بە شێوەیەكی هاوبەش دەدرێن نەك بە شێوەیەكی تاكلایەنە.
بە هەمان شێوە خۆشگوزەرانی دەروونی ژنانی كاركەر كاریگەریی ئەرێنی لەسەر ژیانی خێزان هەیە، بەم شێوەیە ژنان زیاتر هەستی بە ئامانج گەیشتنیان هەیە و دەبێتە هۆی سەربەخۆیی و بەدیهێنانی كەسایەتی بۆ ژنان، ئەمەش دەتوانێت تەندروستی دەروونی و متمانەیان بەرز بكاتەوە، ئەم باشتربوونی خۆشگوزەرانییە زۆرجار درێژ دەبێتەوە بۆ كارلێكەكانی خێزان، چونكە دەبێتە هۆی ئەوەی كە ژنان بەشێوازێكی ئەرێنیتر و دیدێكی هاوسەنگتر سەیری ڕۆڵەكانیان بكەن وەك هاوبەش و دایك، كاتێك ژنان هەست بە بەدیهێنان و بەهادان دەكەن لە دەرەوەی ماڵەوە، ئەگەری ئەوە زیاترە كە پەیوەندی ئەرێنی و كولتوری پەروەردەیی چاكتر لە مالدا پەیڕەو بكەن، لە ئەنجامدا خێزانەكان سوودمەند دەبن لە ژینگەیەكی هاوسەنگتر كە كەمتر لێكتێنەگەیشتن و ململانێی تێدابێت.
جگە لەوەش زۆرجار كاری ژنان دەبێتە هۆی وەبەرهێنانی زیاتر لە پەروەردە و خۆشگوزەرانی منداڵەكانیاندا، ئەمەش لە بەرامبەردا بەشدارە لە بەهێزبوونی پەیوەندی خێزانی. دایكانی كاركەر زیاتر هەول دەدەن بۆ دابینكردنی سەرچاوەكان كە ببێتە هۆی خوێندنی باشتر و تەندروستی و گەشەی باشتری مندالان، كاتێك منداڵان دەستیان بە خوێندن و چاودێری تەندروستی بە كوالیتی بگات، ئەگەری ئەوە زیاترە كە متمانە بەخۆبوونێكی تەندروست و كارامەیی كۆمەڵایەتی زیاتریان هەبێت، كە هەردووكیان بەشدارن لە ژینگەی سەقامگیری خێزان.
بە تایبەتی منداڵانی خوێندەوار زیاتر دەتوانن هاوكار بن بۆ بەڕێوەبردنی داینامیكی خێزان بە تێگەیشتن، كەمكردنەوەی ململانێی نێوانیان و پێشخستنی یەكەیەكی خێزانیی هاوبەشتر.
كاریگەرییەكی دیكەی بەرچاوی كاری ژنان بریتییە لە پێشخستنی بەرپرسیارێتییە هاوبەشەكانی ماڵەوە. لەگەڵ چوونە ناو هێزی كار، ڕۆڵی جێندەری نەریتی لەناو خێزاندا دەست بە پەرەسەندن دەكات و ئەركەكانی ماڵەوە و بەرپرسیارێتی چاودێریكردن و بەرێوەبردن، زیاتر لە نێوان دایك و باوك بە هاوبەشی دەكرێت، ئەمەش هەستكردن بە كاری تیمی و پشتیوانی یەكتر پەروەردە دەكات، ئەم هاوسەنگییە لە ئەركەكانی ناوماڵدا دەبێتە هۆی ڕەزامەندی هاوسەرگیری و مەترسی ناكۆكی لەسەر باری نادادپەروەرانەی كار كەمدەكاتەوە، لەو ماڵانەی كە بەرپرسیارێتییەكان بە شێوەیەكی یەكسان تر دابەش دەكرێن، هەردوو هاوبەشەكە وەك یەك تووشی فشاری دەروونی دەبن و زیاتر پێزانینیان بۆ بەشدارییەكانی یەكتر هەیە، ئەمەش سەقامگیری خێزان زیاتر بەهێز دەكات.

لایەنێكی تر بریتییە لەوەی كە ژنانی خاوەنكار زۆرجار لە ڕێگەی كاركردنەوە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان دروست دەكەن لەگەڵ ئەو كەسانەی كە كاریان لەگەڵ دەكەن و سیستەمێكی پشتیوانی دەرەكی دابین دەكەن كە دەتوانێت لە كاتی قەیرانەكانی خێزاندا لە هەموو ڕوویەكەوە یارمەتیدەر بن، ئەم تۆڕانە دەتوانن ئامۆژگاری، سەرچاوە، یان پەیوەندی كۆمەڵایەتی دابین بكەن، كە هەموو ئەمانە بەشدارن لە خۆڕاگری خێزانێك لە كاتە سەختەكاندا، دەستڕاگەیشتن بە كۆمەڵگەیەكی پشتیوان لە دەرەوەی ماڵ دەتوانێت بارگرانی لەسەر یەكەی خێزان كەم بكاتەوە، گرژی كەم بكاتەوە و چارەسەری بەدیل دابین بكات لە كاتە پێویستەكاندا.
لە كۆتاییدا، بەشداریكردنی ژنان لە كار و بژێوە خێزانییەكان ڕۆڵێكی چارەنووسساز دەگێڕێت لە كەمكردنەوەی كێشەكانی خێزان و بەهێزكردنی یەكگرتوویی خێزان، بە بەشداریكردنی دارایی، باشتركردنی داینامیكی بڕیاردان، بەرزكردنەوەی خۆشگوزەرانی دەروونی، پێشخستنی پەروەردە و پەروەردەكردنی بەرپرسیارێتی هاوبەش، كاری ژنان بە شێوەیەكی ئەرێنی ژیانی خێزان دەگۆڕێت. هەرچەندە هاوسەنگكردنی كار و خێزان وەك تەحەدایەك بۆ زۆرێك لە ژنان دەمێنێتەوە، بە تایبەتی لەو چوارچێوەیانەی كە سیستەمی پشتیوانی كەمیان هەیە، بەڵام كاریگەرییە گشتییەكانی كاری ژنان لەسەر هاوسەنگی و خۆڕاگری خێزان بە باشی لەلایەن لێكۆڵینەوەكانەوە پشتگیری دەكرێت.
هاندانی ئەو ژینگەیەی كە هاوسەنگی دەپارێزێت لە نێوان ژیانی كار و ئەركی مالەوەی ژنان، دەتوانێت خێزانێكی تەندروستتر و سەقامگیرتر دروست بكات.

 

(*)
پڕۆفیسۆری یاریدەدەر