عێراق و بە دەوڵەت بوونی یاسایی

عێراق و بە دەوڵەت بوونی یاسایی

 

 

لە کۆندا دەگوترا "ئەگەر دەستێک حکومەت ببڕیت خوێنی لێنایەت،چونکە حکومەت یاسا جێبەجێ دەکات"، واتە دەوڵەتێکە پابەندە بە یاساوە.

ئەمڕۆ میلیشیاکان، ڕاستەو خۆ لە ژێر چاوی حکومەتدا، شوێن و دامەزراوە ئابوورییە گرنگەکان بۆردومان دەکەن و زیان بە ئابووری وڵات دەگەیەنن و داهات بەفیڕۆ دەدەن. حکومەت دەزانێت کێ ئەو هێرشە تیرۆریستییە ترسنۆکانەی بۆ سەر کێڵگەکانی بەرهەمهێنانی غازی سروشتی کۆر مۆر ئەنجامداوە، کە بۆ ماوەی ٢٤ کاتژمێر پێداویستیی کارەبای کوردستان دابین دەکات، هەروەها پێداویستییەکانی پارێزگاکانی نەینەوا و سەلاحەدینیش. بێگومان مەبەست لەم هێرشانە و ئەم بێدەنگییە بەرامبەریان بە دڵنیاییەوە ئاشکرا و زانراوە.

ئەوەی ڕوویدا تاوانێک بوو بەرامبەر بەو پڕۆژە گەشەپێدان و بیناسازی و خزمەتگوزارییانەی کە حکومەتی هەرێمی کوردستان پێشکەشی هاووڵاتیانی کردبوو، سەرەڕای گەمارۆی دارایی و نەناردنی شایستەی دارایی هەرێم لەلایەن حکومەتی فیدراڵیەوە. ناوبەناو ئۆپەراسیۆنی میلیشیاکان ئامادەن، بەبێ پاساو  کوردستان بۆردومان دەکەن. چەند ڕۆژێک پێش ئێستا بڕیار بوو شایستەی دارایی بنێردرێت، بەڵام سەرمان سوڕما لە بۆردومانکردنی کێڵگە غازییەکانی کۆر مۆر، بۆ ئەوەی کوردستان لە تاریکییەکی تەواودا بژی.

ئەم تیرۆریستانە کە تەنیا لە تاریکیدا، و لە ژێر زەوی دەژیەن، لەو بروایەدان کە دەتوانن ئیرادەی خەڵکی کوردستان بشکێنن. لەبیریان چوو کە خەڵکی کوردستان بەرەنگاری قێزەونترین دیکتاتۆریەتی جیهان بووەوە و لە کۆتاییدا بە هێزی ئیرادەی خۆیان سەرکەوتنیان کرد. دیکتاتۆر و هاووشیوەکانی لە دۆزەخدا چارەنووسی خۆیان بینی و ئەوانەی دژایەتی گەلی کوردستان دەکەن، هەمان چارەنووسیان بەرەوڕوو دەبێتەوە.

دەبێ حکومەتی فیدراڵی تاوانباران دەستگیر بکات و بیانخاتە بەردەم دادگا بۆ وەرگرتنی سزای دادپەروەرانەی خۆیان، بەتایبەتی کە عێراق خەریکە دوای هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق کە چەند هەفتەیەک لەمەوبەر ئەنجامدرا، حکومەت پێکبهێنێت. ئایا کارێکی رەوایە مووشەک لە ناوخۆی عێراق بۆ بۆردومانکردنی ناوچە عێراقییەکان لەبەرچاوی حکومەت بەکارهێنرابێت؟ وە چۆن هاوڵاتی متمانە بە حکومەتێک بکات کە نەتوانێ سەروەری و کەرامەتی وڵات بپارێزێت؟

لێدوانی و ئیدانەکردن و پێکهێنانی لیژنەکان توڕەیی هاووڵاتیان سارد ناکاتەوە. حکومەت نازانێت چی بکات بۆ دەستگیرکردنی تاوانباران، کارەساتەکە لێرەدا گەورەترە، چونکە ئەوانەی ئەم ئۆپەراسیۆنە قێزەون و ترسنۆکەیان ئەنجامداوە و ئەوانەی هاوکاریان کردوون، لای هاوڵاتی ئاسایی عێراقی ناسراون. کەواتە ئەی حکومەت و دەزگا ئەمنییەکانی، کە پێشتر توانای خۆی ڕاگەیاندووە بۆ ئەوەی زۆر شت بکات، بەڵام لە بارودۆخی تردا کە پەیوەندی بە هێرشەکانی سەر هەرێمی کوردستانەوە هیچ بۆ ناکرێت.

بۆ ئەوەی عێراق بگاتە پێگەی دەوڵەتی یاسا، پێویستە سەرەتا ڕۆڵی حکومەتەکەی لە پابەندبوون بە دەستورەوە زۆرتر بێت، دواتر بە یاسا و ئامانجی یەکەمیش پاراستنی ئاسایشی نیشتمان و هاوڵاتیە، بەبێ گوێدانە نەتەوە و ئایین و مەزهەبەکەی، هەروەها پاراستنی سەروەت و سامان و تواناکانی تەواوی گەلەکە، هەروەها بە مشتێکی ئاسنین لەوانە بدات کە بەرامبەر هەر کەسێک هێرش دەکاتە سەر ئاسانکارییە گشتییەکان، کە یەکێکە لە... تاوان دژی ئاسایشی دەوڵەت وەک لە یاسای ئەو وڵاتانەدا پۆلێن کراوە کە ڕێز لە سەروەری خۆیان دەگرن و دەزگاکانیان پاراستنی وڵات و پاراستنی شکۆمەندیەکەی لە چاوی هەموو بیروڕای گشتیدا بە نرخ دەزانن.

کوردستان لە ژێر دەسەڵاتی حکومەتەکەیدا دەستکەوتی زۆری بۆ گەلەکەی بەدەستهێناوە و پابەند بووە بە هەموو ئەو ڕێککەوتنانەی کە گەرەنتی ڕۆیشتنی داهاتی نەوتی هەرێم دەکەن بۆ ناو بودجەی گشتی عێراق. بەڵام لە هاوکاری لەگەڵ حکومەتی بەغدا جگە لە زیان و لاوازی و تێکدانی تەوافوق هیچی تری نەچنیوە. ئەم دوایین تاوانە و کاردانەوەی دەسەڵاتدارانی عێراق بەرامبەری بەڵگەیە لەسەر ئەوەی زیانەکەی کە بۆ هەموو لایەک گەورەیە، بەڵام هەموو سەبرێکی کورد سنووری خۆی هەیە، هەر ڕووداوێکیش چیرۆکی خۆی هەیە.

Top