کورد لە عێراق لە قۆناغێکی هەستیار و چارەنووسسازدا تێدەپەڕێت. لە کاتێکدا ناوچەکە بە خێرایی بەرەو گۆڕانکارییە سیاسی و ئەمنییە گەورەکان دەڕوات، کورد لە ناوخۆی خۆیدا هێشتا لەگەڵ کێشە و دووبەرەکییە سیاسییەکان دایە.
ئەم دۆخە تەنها ناکۆکیی نێوان حیزبەکان نییە، چونکە ئەگەر جیاوازییە سیاسییەکان لە سنووری ڕکابەریی سیاسی تێپەڕبن و ببنە هۆی دابەشبوونی هەڵوێستی کورد، ئەوا کاریگەرییەکەی دەگاتە هەموو کورد و دەتوانێت ماف و دەستکەوتەکانی بخاتە مەترسییەوە.
کورد لە عێراق بە ئاسانی نەگەیشتووەتە ئەو پێگەیەی ئێستا هەیەتی. ئەو ماف و دەستکەوتانە بە خەبات، قوربانی و ساڵانێک تێکۆشان بەدەست هاتوون. لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ و بە تایبەتی بە دەستووری عێراقی ساڵی ٢٠٠٥، هەرێمی کوردستان و ژمارەیەک لە مافەکانی کورد لە چوارچێوەی دەستووری عێراقدا جێگیر کران، بەڵام ئەوەی لەسەر کاغەز جێگیر کراوە، بۆ پاراستنی پێویستی بە هێزی سیاسی و یەکڕیزی هەیە.
ماف تەنها بە دەستور ناپارێزرێت، بە هەڵوێست و هێزی سیاسی پارێزراوە.
کێشەکە لەوێ دەست پێدەکات کە کورد لە ناوخۆی خۆیدا نەتوانێت لەسەر بابەتە چارەنووسسازەکان بە یەک دەنگ یەک هەڵوێست بێت، لە سیاستدا جیاوازیی بۆچوون شتێکی سروشتییە و هیچ کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیک بەبێ جیاوازیی سیاسی نابێت، بەڵام جیاوازیی سیاسی نابێت ببێتە دووبەرەکیی نیشتیمانی.
دەتوانین لەسەر شێوازی بەڕێوەبردن جیاواز بین، دەتوانین لەسەر سیاسەت و دەسەڵات ڕکابەری بکەین، بەڵام کاتێک قسە لەسەر مافە نەتەوەییەکان، دەستوور، پەیوەندیی هەولێر و بەغدا، بودجە، مووچە، نەوت و گاز، پێشمەرگە و ناوچە جێناکۆکەکان دەکرێت، کورد پێویستی بە هەڵوێستێکی هاوبەش هەیە، چونکە کاتێک کورد بە چەند دەنگی جیاوازی هەبێت، دەنگی لاوازتر دەبێت.
دووبەرەکیی کورد، دەرفەت بۆ کێ؟
مێژووی سیاسیی کورد لە ناوچەکەدا وانەی زۆری هەیە. هەر کاتێک کورد دابەش بوو بێ، هێزەکانی تر توانیویانە لەو دابەشبوونە بۆ بەرژەوەندیی خۆیان سوود وەربگرن، ئەمڕۆش نابێت وا بیر بکەینەوە کە ناکۆکییە ناوخۆییەکان تەنها کێشەی نێوان دوو حیزب یان دوو لایەنە. لە واقعەی سیاسیی عێراقدا، هەر بۆشاییەک کە کورد دروستی بکات، لایەنێکی تر دەتوانێت پڕی بکات، پرسیارەکە ئەوە نییە کە لە ناکۆکییە سیاسییەکەدا کام لایەن سەرکەوتوو دەبێت، بەڵکو پرسیاری گرنگتر ئەوەیە:

کوردستان لە کۆتایی ئەم ناکۆکییەدا بەهێزتر دەبێت یان لاوازتر؟
ئەگەر لایەنێک لە ملمڵانێیەکی سیاسی سەرکەوتوو بێت، بەڵام پێگەی کورد بە گشتی لاوازتر ببێت، ئەوا ئەوە سەرکەوتنێکی نیشتیمانی نییە.
هەرێمی کوردستان و عێراق، پێویستی بە هەڵوێستی هاوبەش هەیە
هەرێمی کوردستان بەشێکی گرنگە لە سیستەمی سیاسیی عێراق و پەیوەندییەکانی لەگەڵ بەغدا دەبێت لەسەر بنەمای دەستور و گفتوگۆی سیاسی بەڕێوەببرێت، کورد نابێت هەموو کێشەکان لەگەڵ بەغدا بە شێوەیەکی جیاواز و لە ڕێگەی هەڵوێستی جیاوازەوە چارەسەر بکات. پێویستە لە بابەتە سەرەکییەکاندا پەیامێکی ڕوون هەبێت، بەغدا بەرژەوەندیی خۆی هەیە و کوردیش بەرژەوەندیی خۆی هەیە. ئەمە شتێکی سروشتییە. بەڵام دانوستاندن کاتێک بەهێز دەبێت کە لایەنی کورد بە هەڵوێستێکی یەکگرتووەوە بچێتە مێزی گفتوگۆ،کورد لە عێراق تەنها بە ژمارەی کورسییەکانی پەرلەمان هێز نییە، هێزی ڕاستەقینەی لە یەکڕیزی، پێگەی سیاسی و توانای دانوستاندن دایە.
ڕۆڵی سەرۆک مسعود بارزانی
لە قۆناغێکی هەستیاردا، ڕۆڵی سەرۆک مسعود بارزانی دەتوانن سوودی لێوەربگرن ئەزموونی سیاسیی درێژی ئەو و ئەزموونی مامەڵەکردنی لەگەڵ بەغدا و هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، دەتوانێت ببێتە بنەمایەک بۆ نزیککردنەوەی دیدگاکانی لایەنە کوردییەکان، پێویست بەوە ناکات هەموو لایەنەکان هەمان بۆچوون هەبێت، بەڵکو پێویستە لە بابەتە نیشتیمانییەکاندا بتوانن لەسەر هەڵوێستێکی هاوبەش کۆببنەوە، ئەزموونی سەرۆک بارزانی لە قۆناغە جیاوازەکانی مێژووی سیاسیی کوردستان، بە تایبەتی لە مامەڵەکردن لەگەڵ بەغدا و هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، دەکرێت لە پێناوی دروستکردنی هەڵوێستێکی هاوبەش و پاراستنی بەرژەوەندییە گشتییەکان بەکاربهێنرێت.
یەکڕیزی بە مانای یەک حیزب نییە
دەبێت ئەمە بە ڕوونی بڵێین: بانگەشە بۆ یەکڕیزیی کورد بە مانای ئەوە نییە کە هەموو حیزبەکان ببنە یەک حیزب یان هەموو کورد هەمان بیر و بۆچوون هەبێت، جیاوازیی سیاسی بنەمای دیموکراسییە، بەڵام لە بابەتە نیشتیمانییەکاندا دەبێت سنوورێکی هاوبەش هەبێت، دەتوانین ڕکابەری بکەین، بەڵام نابێت لەسەر مافەکانمان دابەش بین، دەتوانین لەسەر دەسەڵات جیاواز بین، بەڵام نابێت لە بەغدا بە چەند دەنگ قسە بکەین، دەتوانین سیاسەتی جیاواز هەبێت، بەڵام نابێت بەرژەوەندیی کوردستان بکەینە قوربانیی ڕکابەرییە حزبییەکان.
کوردستان نابێت نرخی ناکۆکی بدات
ئەمڕۆ کورد لە عێراق لە بەردەم پرسیارێکی گەورەدایە: ئایا دەتوانێت جیاوازییەکانی خۆی بە شێوەیەکی سیاسی و دیموکراتی بەڕێوەببات، بەبێ ئەوەی ئەو جیاوازیانە ببنە هۆی لاوازکردنی پێگەی گشتیی کورد؟
وەڵامەکە دەبێت بەڵێ بێت، چونکە کوردستان نابێت نرخی ناکۆکییە حزبییەکان بدات، مافەکانمان بە خەبات و قوربانی بەدەست هاتوون و پاراستنیان ئەرکی هەموو لایەنەکانە، ئەگەر کورد یەکگرتوو بێت، دەتوانێت لە مێزی دانوستاندن بەهێز بێت. ئەگەر دابەش بێت، ئەوانی تر دەرفەتی زیاتر بۆ فشار و مامەڵەکردن بەدەست دەهێنن.
لە کۆتاییدا، پرسیارەکە زۆر ڕوونە:
ئایا دەمانەوێت جیاوازییەکانمان ببنە هۆی لاوازکردنی کورد، یان دەمانەوێت جیاوازییەکانمان بەڕێگەی گفتوگۆ چارەسەر بکەین و لەسەر مافەکانمان یەک بگرین، کورد پێویستی بەوە نییە هەموو شتێک یەکسان بێت، پێویستی بەوەیە لەسەر ئەو شتانەی کە داهاتووی کوردستانیان پێوە بەستراوە، یەک هەڵوێست هەبێت.
چونکە:
دووبەرەکیی کورد دەکرێت ببێتە دەرفەت و هێز ئەوانی تر، بەڵام یەکڕیزیی کورد، هێزی خۆیە.
و ئەگەر بەڕاستی نامامەوێت ماف و دەستکەوتەکانمان بخەینە مەترسییەوە، ئەوا دەبێت پێش هەموو شتێک لەسەر مافەکانمان یەک بگرین.