د.سالار عوسمان، بەرپرسی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان‌ و سەرپەرشتیاری بازنەی گفتوگۆیە.

لە دەستپێكی گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (ئالنگارییەكانی ئێستای بەردەم زمانی كوردی)، زۆر بە گەرمی بەخێرهاتنی بەشداربووانی ئەم گفتوگۆیەی كرد و جەختی لەسەر ئەوە كردەوە، كە ئامانجی بازنەی گفتوگۆ ئەوەیە كە هەموو بتوانین پێكەوە گفتوگۆ بكەین و پێكەوە بیر بكەینەوە و هەماهەنگ و هاریكاری نیشتمان و حكومەتی خۆمان بین، بۆ ئەوەی بتوانین ئالنگارییەكان تپەڕێنرێت و گرفت و كێشەكانیش چارەسەریان بۆ بدۆزرێتەوە.

سەبارەت بەو ئالنگارییانەشی كە لە ئێستادا ڕووبەڕووی زمانی كوردی بوونەتەوە، جەختی لەوە كردەوە، ئەم پرسە پرسی هەموومانە و دەبێت پێكەوە وەڵامی ئەو پرسیارانە بدەینەوە كە لە ئێستادا ڕووبەڕوومان بوونەتەوە، وەك: ‌چی بكەین بۆ ئەوەی زمانی كوردی لە ئاست خەبات و قوربانیی میللەتێكدا بێت، كە ڕووبارێك خوێنی لە پشتە؟ چی بكەین بۆ ئەوەی هەموو تاكێكی كورد شانازی بە كوردبوونی خۆی و زمانی دایكەوە بكات؟ چی بكەین بۆ ئەوەی سایكۆلۆژیەتی شانازی بەخۆكردن لای هاووڵاتیان دروست بكەین، بەوەی ئێمە مێژوومان هەیە، نیشتمانمان هەیە، خەبات و شەهیدمان هەیە، قوربانیدان و پێشمەرگە و حكومەت و ئایندەمان هەیە؟ دوای پێشكەشكردنی ئەم پەیڤە كورتە، بەم جۆرە بیروبۆچوون و پێشنیار و ڕاسپاردەكانی لە كۆتایی گفتوگۆكەدا خستە ڕوو.

لە دەستپێكی قسەكانمدا بۆ بەخێرهێنانی ئێوەی بەڕێز، پرسیارێكم ورووژاند بەوەی «چی بكەین بۆ ئەوەی سایكۆلۆژیەتی شانازیكردن بەزمان و فەخری زمان دروست بكەین؟»، لەم گفتوگۆیەدا بەڕێزێك ئاماژەی بە «شكۆی زمان» كرد، بەوەی هەندێك هەن شانازی بە شكۆی زمانی كوردییەوە ناكەن، بۆیە جەخت لەسەر ئەوە دەكەمەوە ئەركی سەرشانی هەموولایەكمانە هەوڵەكانمان یەك بخەین، بۆ ئەوەی كەشێك دروست بكەین تیایدا «مرۆڤی كورد، حكومەت، دەسەڵات، حزبەكان، ماڵباتی كوردی» سایكۆلۆژیەتی شانازیی بۆ بگێڕیدرێتەوە، بەوەی زمانی كوردی جێگەی فەخر و شانازییە.

لایەنێكی دیكە كە ئاماژەی پێكرا ئەوە بوو، كە زمانی كوردی بەو ئاستە دەوڵەمەند نییە كە بتوانێت چەمك و زاراوەی‌ «زانستی و یاسایی و كاڕگیرییەكان و ...هتد» وەك پێویست لە خۆی بگرێت، من قەت لەگەڵ ئەو بۆچوونە نیم و بە پێچەوانەوە، جەخت لەوە دەكەمەوە كە زمانی كوردی زۆر دەوڵەمەند و سەنگینە، هەر بندار و بنار و چیایەك، هەموو سووچێكی كوردستان پڕن لە وشەی كوردیی ڕەسەن، بەڵام ئێمە بەدوایاندا نەگەڕاوین. توێژینەوەمان لەسەر نەكردووە، ئەگەرنا چ زمانێك هەیە هێندەی زمانی كورد دەوڵەمەند بێت، لەگەڵ ئەوەی بە درێژایی مێژووش سەركوت كراوین. لێرەشدا بە ڕاشكاوی دەڵێم: «هەر كەسێك لە هەر دامەزراوەیەكی حكومەت بێت، ئەگەر پێویستی بەوە بوو هاوكاریی بكەین، ئێمە ئامادەین چەمك و زاراوەی بۆ دابین بكەین و هاوكاریی دەكەین. ئێوەی مامۆستا و پسپۆڕانی زمانی كوردی باش دەزانن، ئەتڵەسی زمانی كوردی چەند گەورە و دەوڵەمەندە، بۆیە دەبێت ئێمە ڕۆژانە بە منداڵ و قوتابی و قوتابخانەكانمان بڵێین، ئێمە نەتەوەیەكی زیندووین لەبەر ئەوەی خاوەنی ئەو زمانە مەزنەین.

خاڵێكی دیكە كە دەمەوێت ئاماژەی پێ بكەم، بایەخدانی زیاد لە پێویستە بە میوزیك و گۆرانیی بیانی لە بەشێكی زۆری «كافتریا، ڕیستۆرانت و ئەو شوێنانەی» شەوانە ئاهەنگی ڕاستەوخۆ پێشكەش دەكەن، چۆن دەبێت ڕێگە بدرێت، ئاهەنگی ڕاستەخۆی شەوانەی ئەو شوێنانە بە تەواوەتی تەرخان بكرێت بۆ گۆرانی و میوزكی توركی، یان عەرەبی، هەتا ئەگەر تەرخانیش بكرێن، دەبێت سەرەتا بە زمانی كوردی بەخێرهاتنی میوانەكان بكرێت، گۆرانییەكی كوردی پێشكەش بكرێت، ئینجا دەست بە ئاهەنگەكە بكرێت، بۆ ئەوەی ئەوانەی لەو هۆڵەدا ئامادە بوون، بزانن ئێرە كوردستانە، بۆ ئەوەی بزانن زمانی كوردی لەم هەرێمەدا باڵادەستە، بۆ ئەوەی ئەو سایكۆژیەتی شانازییە دروست بكەین و پێیان بڵێن زمانی كوردی فەخری ئێمەیە.

خاڵێكی دیكە كە دیسان تایبەتە بەم بابەتە، لە نانخواردنی بەیانیانی كافێ و ڕیستۆرانەكاندا، دەچیتە هەر شوێنك گۆرانیی «بیانی» یان عەرەبی لێدەدەن، باشە ئێمە ئەو هونەرمەند و گۆڕانیبژە گەورانەمان هەن، بۆچی دەبێت بەیانیان گۆڕانییەكانی ئەوان لێنەدەین؟ بەداخەوە تا ئێستا بەشی هەرە زۆریان گۆرانیی عەرەبین، كە دەبێت وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حكومەتی هەرێمی كوردستان سنوورێك بۆ ئەم دیاردە دابنێت، لەمەش زیاتر دەبێت جۆرێك لێپێچینەوە و سزای یاسایی هەبێت، بۆ ئەو كەسانەی ڕێز لە زمانی كوردی ناگرن.

خاڵی دوماهیم كە دەمەوێت هەڵویستەی لەسەر بكەم، گرنگیی پرسی «هاریكاری و هەماهەنگی»ی نێوان ئەو وەزارت و دەمەزراوە و زانكۆیانەیە پەیوەندییان بە پرسی زمانەوە هەیە. ئێمە لە ساڵانی «2021 و2022» لەسەر ئاستی وەزارەتی ڕۆشنبیری، تەبەنیی ئەوەمان كرد، چی بكەین بۆ ئەوەی زمانی كوردی بپارێزین؟ بۆ ئەمە هەموو لایەنە پەیوەندیدارەكانمان بە پرسی زمان كۆ كردەوە، كە زۆر زیاتر بوو لەو بەڕێزانەی لەم گفتوگۆیەدا بەشدار بوون. شەش تا حەوت كۆبوونەوەی زۆر ڕاشكاوانەمان كرد، لە ئاكامدا كۆمەڵێك پێشنیار و ڕاسپاردەمان ئامادە كرد و، وەك بینیتان هەر هەمان ساڵ سەرۆكی حكومەتی كوردستان بڕیاری 605 ی دەكرد، كە وەك باس كرا، تایبەت بوو بە «دانانی پڕۆگرامێك بۆ فێربوونی زمانی كوردی، بۆ ئەو بیانییانەی دێنە كوردستان، گۆڕینی تابلۆی سەرجەم دامەزراوەكانی حكومەت و كۆی تابلۆی شوێنە بازرگانی و گەشتیارییەكان و كۆمپانیاكان بۆ زمانی كوردی»، بۆیە باشترین ڕێگە كە بتوانین ئالنگارییەكانی بەردەم زمانی كوردی تێپەڕێنین، دەبێت هەموو پێكەوە هاریكار و هەماهەنگ بین و پێكەوە بیر بكەینەوە و پێكەوە كار بكەین.