لە نێو ئەو گۆڕانکارییە سیاسی و کۆمەڵایەتییانەی لە ناوچەکەدا ڕوودەدەن، ڕۆڵی لاوانی و گەنجانی کورد وەک فاکتەرێکی چارەنووسساز بۆ داڕشتنی ئایندەی کوردستان سەرهەڵدەدات. گەنجان تەنیا گرووپێکی تەمەنی بچووک نین؛ ئەوان هێزی بزوێنەری هەر گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینەی گەشەپێدانن یان سیاسین.

ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە زیاتر لە ٦٠٪ی دانیشتوانی هەرێمی کوردستان تەمەنیان لە خوار ٣٠ ساڵەوەیە، ئەمەش وایکردووە ببنە سەرمایەیەکی دیمۆگرافی و سیاسی و ئابووری حاشا هەڵنەگر. بەڵام بەکارهێنانی ئەم توانا گەنجانە پێویستی بە سیاسەتی ڕوون هەیە کە بەهێزیان بکات و وزەکانیان بەرەو تواناسازی و گەشەپێدان ئاراستە بکات.

ئاستەنگیەکانی بەردەم گەنجانی کورد :
گەنجان لە کوردستان ڕووبەڕووی چەندین ئاستەنگی دەبنەوە، دیارترینیان ڕێژەی بەرزی بێکارییە، بەتایبەتی لە نێو دەرچووانی زانکۆدا، چونکە ڕێژەی دەرچووانی ساڵانە لەگەڵ هەلی کارە بەردەستەکاندا ناگونجێت. جگە لەوەش سیستەمی پەروەردە هێشتا بەدەست کەلێنێکەوە دەناڵێنێت لە نێوان بەرهەمەکەی و پێداویستییەکانی بازاڕی کاردا، ئەمەش وایکردووە گەنجان زەحمەتتر بتوانن تێکەڵ بە کەرتە بەرهەمدارەکان ببن.

دەرفەتی بەهێزکردن و گەشەپێدان :
سەرەڕای ئەم ئاستەنگیانە ، ئەو دەرفەتانەی کە لەبەردەستی گەنجانی کوردایە، بە تایبەتی لە ژێر ڕۆشنایی پێشکەوتنە تەکنەلۆژییەکان و زیادبوونی حەز و ئارەزووی جیهانی بۆ کارگێڕی، هێشتا بەرچاون. کوردستان دەتوانێت ببێتە ژینگەیەکی بەپیت بۆ پڕۆژەی داهێنەرانە، ئەگەر پشتیوانی پێویست پێشکەش بکرێت، جا چ لە ڕێگەی بودجە، یان ڕاهێنان، یان ئاسانکاری یاسایی.

هەروەها بەرزکردنەوەی خوێندنی تەکنیکی و پیشەیی دەتوانێت دەرفەتی نوێ بۆ گەنجان لە کەرتەکانی وەک وزەی ژینگە دۆست و پەیوەندییەکان و بەرهەمهێناندا بڕەخسێنێت کە کەرتی ئومێدبەخشی ئابووری کوردن.

ڕۆڵی دەوڵەت و کۆمەڵگا :
زۆر گرنگە حکومەتی هەرێم کار بکات بۆ بەشداریکردنی گەنجان لە پرۆسەی بڕیاردان، جا چ بە زیادکردنی نوێنەرایەتیان لە دامەزراوەکان یان بە دامەزراندنی ئەنجومەنی ڕاوێژکاری گەنجان. هەروەها پشتگیریکردنی کارگە بچووک و مامناوەندەکان و ئاسانکاری بۆ گەنجان بۆ دەستگەیشتن بە قەرزی بچووک کە دەتوانێت ئابووری هان بدات و هەلی کاری نوێ دروست بکات.

لە کۆتاییدا ئایندەی کوردستان تا ڕادەیەکی زۆر پەیوەستە بە چۆنیەتی بەکارهێنانی وزەی گەنجەکانییەوە. بەهێزکردنی گەنجان و بەرزکردنەوەی بەشداریکردنیان بژاردە نییە؛ پێویستییەکی ستراتیژییە بۆ دڵنیابوون لە گەشەپێدانی بەردەوام و سەقامگیری درێژخایەن ، گەنجانی کورد بە درێژایی مێژوو سەلماندوویانە کە توانای هەڵگرتنی بەرپرسیارێتییان هەیە، ئەمڕۆش ڕۆڵی دەوڵەت و کۆمەڵگایە بۆ بەهێزکردنیان و کردنەوەی دەرگاکان بەڕووی داهێنانەکانیاندا.

ڕێبەند محمد بندیان