نەبەز ڕەفعەت، ڕاوێژكارە لە وەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو لە حكومەتی هەرێمی كوردستان و، لە بواری كاری جێبەجێكردنیشدا چەندین پۆستی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی بە وەكالەت بەڕێوە بردووە، وەك: بەڕێوەبەری گشتیی بەڕێوەبەرایەتیی كشتوكاڵی سۆران و بەڕێوەبەری گشتیی توێژینەوە و ڕێنمایی كشتوكاڵی، بەڕێوەبەری گشتیی زەویوزاری كشتوكاڵی. لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (بەرنامە و پلان بۆ پەرەپێدانی كشتوكاڵ لە هەرێمی كوردستاندا)، بە داتا و ئاماری ورد باسی لە هەوڵەكانی وەزارەتی كشتوكاڵی لەم بوارەدا كرد و بەم جۆرە دید و تێڕوانین و پێشنیار و ڕاسپاردەكانی خۆی خستە ڕوو.

 

دەستخۆشی لە بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان دەكەم كە دەستپێشخەرییەكی گرنگی كردووە بۆ ڕێكخستنی ئەم گفتوگۆیە لەسەر «پەرەپێدانی كشتوكاڵ لە هەرێمی كوردستاندا»، هەروەها كۆبوونەوەی ئەم هەموو پسپۆڕە كشتوكاڵییە لەم هۆڵە، بۆ قسەكردن لەسەر ئەم پرسە گرنگە، جێگەی ئومێد و خۆشحاڵییە.

باسكردن لە كەموكورتییەكانی كەرتی كشتوكاڵ و خستنەگەڕی هەوڵەكان بۆ چارەسەركردنیان، كارێكی زۆر باشە و دەبێت بەردەوام بین، بەڵام ئەگەر بە دیوەكەی دیكەدا سەیری سێكتەری كشتوكاڵی بكەین، دەبێت ئاماژەش بەوە بكەین كە سێكتەری كشتوكاڵ لە هەرێمی كوردستان پێشكەوتنی گەورە و بەرچاوی بە خۆیەوە بینیوە. بێگومان لە باسكردنی ئەم پرسەدا ناكرێت، ئاماژە بە ڕۆڵی سەرەكی و هاندان و خەمخۆریی جەنابی كاك مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان نەدەین، بە دڵنیاییەوە دەتوانم بڵێم وەڵامی نزاكانی ئێمە بووە. هەوڵەكانی جەنابیان لە هاندانی كەرتی تایبەت و دۆزینەوەی بازاڕ و تەرخانكردنی بوودجەی فریاگوزاری بۆ ڕووبەڕووبونەوەی نەخۆشی و پەتاكانی ئاژەڵی و دروستكردنی براندی كوردی و ناردنە دەرەوە و ناساندنی بەرهەمی ناوازەی كوردستان بە وڵاتانی جیهان و پاراستنی زەویی كشتوكاڵی و تەواوی لایەنە كشتوكاڵییەكانی دیكە، هەمیشە دیار و لەبەر چاوە.

ئەگەر ئێمە تەنیا مێژووی 50 ساڵی ڕابردووی دەوڵەتی عێراق وەربگرین، دەبینین هەرگیز سێكتەری كشتوكاڵ لە ئێستا پێشكەوتووتر نەبووە، بەڵام ئەمە مانای ئەوە نییە كە نامانەوێت ڕەخنە لە خۆمان بگرین، بەڵام لەسەر ئەرزی واقیعیش دەبینین كە ساڵ لە دوای ساڵ پڕۆژەی گەورەتر و پێشكەوتووتر لەم سێكتەرە گرنگە دەكرێتەوە و لە بەرچاوی هەموومانە.

لە دوای ڕاپەرینە مەزنەكەی بەهاری ساڵی 1991 و ئەنجامدانی هەڵبژاردن، هەتا ئێستا نۆ كابینەی حكومەتی هەرێمی كوردستان پێك هێنراون، كە بۆ هەر كابینەیەك لە پرۆسەكانی هەڵبژاردندا كاری جددیمان بۆ كردووە و دەنگمان بۆ داوە، بەڵام لە هەشت كابینەی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا بە هۆی بارودۆخی سیاسیی كوردستان و ململانێی حزبە سیاسییەكانەوە نەمانتوانی بە شێوەیەكی دروست كار بۆ پەرەپێدانی كشتوكاڵ و پاراستنی زەوییە كشتوكاڵییەكان بكەین، بەڵام لە كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا سەرەڕای بوونی دەیان ئاستەنگ و گرفتی گەورەی سیاسی و نەخۆشی نوێی جیهانی (كۆرۆنا) و بۆردومان و كاری تیرۆریستی، خۆشبەختانە توانرا خۆڕاگر و بەردەوام بین و، ئەم ئاراستەیە بگۆڕدرێت و زۆر بە جددی كار بۆ پەرەپێدانی سێكتەری كشتوكاڵی بكرێت، لە ئێستاشدا وەك دەبینین پڕۆژەی زۆر گەورەی كشتوكاڵی هەیە و دروشمەكان لە قسەوە بوونەتە كردار و، هاندان و ئاسانكاریی زۆر هەیە بۆ ئەوەی وەبەرهێنانی گەورە لە سێكتەری كشتوكاڵیدا بكرێت، بە داتا و ئاماریش دەتوانین بڵێین: هەتا كابینەی هەشتەمیش ڕێژەی وەبەرهێنان لە سێكتەری كشتوكاڵی تەنیا 1.5% بووە، بەڵام لە كابینەی نۆیەمدا ئەم ڕێژەیە بەرز بووەتەوە بۆ 10%ی كۆی وەبەرهێنان لە هەرێمی كوردستاندا.

كەرتی تایبەت لە بواری وەبەرهێنان لە سێكتەری كشتوكاڵدا بۆ ئەنجامدانی پڕۆژەی گەورە ڕۆڵێكی زۆر دیار و بەرچاوی هەبووە، بە نموونە پڕۆژەی «زۆم» لە ناوچەی بارزان و دەیان پڕۆژەی دیكەی شیرەمەنی و ئاژەڵداری و پەلەوەری و سیستمی هایدرۆپۆنیكی لە ڕووبەری گەورەدا، لەم گفتوگۆیەدا ئاماژە بەوە كرا، كە حكومەت پشتگیریی پڕۆژەی بچووك بكات، وەك دۆزینەوەی هەلی كار، ئەوجا لەگەڵ ئەوەی حكومەتی هەرێم بەردەوام و بەپێی ئیمكانیەتی بەردەستی پشتگیریی ئەو پڕۆژانەی كردووە، بەڵام دەمەوێت جەخت لەسەر ئەوە بكەمەوە، كە دەبێت ئێمە لە سێكتەری كشتوكاڵیدا پشتگیریی پڕۆژەی گەورە بكەین، چونكە پڕۆژەی بچووك بەرگەی بچووكترین زەرەری ئابووری ناگرێت، هەر بۆ نموونە ئەگەر كەسێك كێڵگەیەكی بەخێوكردنی پەلەوەری هەبێت و نەخۆشییەك ڕوو لە پڕۆژەكەی بكات، بەرگەی ئەو زەرەرە ناگرێت و ناچار دەبێت پڕۆژەكەی دابخات، بەڵام لە پڕۆژەی گەورەدا كە خاوەنەكەی بە ملیۆنەها دۆلاری تێدا دەخاتە گەڕ، ئەگەر زەرەری گەورەش بكات، لەسەر پڕۆژەكەی بەردەوام دەبێت و دەستبەرداری نابێت، لەمەش زیاتر هەوڵەكانی خۆی دەخاتە گەڕ بۆ ئەوەی بە شێوازی نوێ پڕۆژەكەی بەردەوام بێت.

- سەبارەت بە ستراتیژیەت و سیاسەتی بەڕێوەبردنی سەرچاوەكانی ئاو، حكومەتی هەرێمی كوردستان سەركەوتوو بووە و، ئاكامی ئەم سیاسەتە سەركەوتووەش لە ساڵانی داهاتوودا باشتر دەردەكەوێت. ئێستا 30%ی ئاوی كۆگاكراوی هەموو عێراق لە بەنداوەكانی هەرێمی كوردستاندایە و نەخشە و دیزاینی چەندین بەنداوی دیكەشمان ئامادەیە و تەنیا جێبەجێكردنیان ماوە، كە بەمە گۆڕانكاری و توانای گلدانەوەمان زۆر زیاتر دەبێت و بەرهەمهێنانی كارەبا و ژیانەوەی كەرتی گەشتیاری زۆر زیاتر بەرەوپێشەوە دەچێت، عێراق كە ماوەی 104 ساڵە دەوڵەتە، هەتا ئێستا نەیتوانیوە هێندەی هەرێمی كوردستان ئاو گل بداتەوە و كۆی بكاتەوە، چونكە بە ئەندازەی ئێمە بەنداویان نییە. لەم پرسەدا مەبەستم زیاتر گلدانەوەی ئاوە، نەك ئەو ئاوانەی لە ڕووبارەكانەوە دەڕژێنە ناو خاكی هەرێمی كوردستان و عێراقەوە.

- بۆ پاراستنی ئاوی ژێر زەوی، مۆڵەتدانمان بە هەڵكەندنی بیری ئیرتیوازی كەم كردووەتەوە، لە ڕێگەی دروستكردنی بەنداو و پۆندەكانەوە هەوڵمان داوە كە سەرچاوەی ئاوی سەرزەوی بۆ ئاودانی كێڵگە كشتوكاڵییەكان بەكار بهێنرێت، ئەم هەنگاوەی حكومەتی هەرێم لەو خاڵەوە سەرچاوەی گرتووە كە ڕێژەی ئەو ئاوەی بە ڕێگەی باران دەچێتەوە ژێر زەوی، زۆر كەمترە لەو ئاوەی كە بە ڕێگەی بیرەكان دەردەهێنرێت، بۆیە وەك هەنگاوێك بۆ پاراستنی ئاوی ژێر زەوی، موڵەتی بیرهەڵكەندنمان كەم كردووەتەوە، ئەو بیرانەشی بە مۆڵەتی وەزارەتی كشتوكاڵ لێدراون، لەژێر كۆنتڕۆڵدان و بەپێی پێویست ئاویان لێ دەردەهێنرێت.

بۆ ئەم پرسە هەنگاوی زۆر گرنگی دیكەش هەڵدەگیرێت، لە كۆبوونەوەی ئەنجومەنی باڵای ئاودا، بە كۆی دەنگ بڕیار لەسەر ئەوە دراوە، كە دەبێت لە كۆی ناوچە پیشەسازییەكانی شار و شارۆچكەكانی كوردستان، فەرز بكرێت، كە ئەو ناوچە پیشەسازییانە پڕۆژەی ڕیساكلینی ئاو (دووبارە بەكارهێنانەوەی ئاو) دابنێن، بۆ ئەوەی ئاوەكە جارێكی دیكە پاك بكرێتەوە و بەكار بهێنرێتەوە و زیادەڕۆیی لە بەكارهێنانی ئاودا نەكرێت.

- دیسان هەر بۆ ڕێگرتن لە خراپ بەكارهێنانی ئاو بۆ ئاودانی كێڵگەكان، وەزارەتی كشتوكاڵ ڕێنمایی بە جووتیاران داوە‌ كە ڕێژەی چاندنی گەنمەشامی كەم بكرێتەوە، ئەمەش بەو مانایەی ئەگەر جووتیارێك پێشتر بۆی هەبووبێت 50 دۆنم گەنمەشامی بچێنێت و هەڕەمەكییانە ئاوی بدات، ئێستا كەمی بكا‌تەوە بۆ 10 دۆنم و ڕێنمایی پێدراوە بە ڕێگەی تەكنەلۆژیای نوێ بە دڵۆپاندن ئاوی كێڵگەكەی بدات.

ئەگەر لۆژیكانە واقیعی سیاسیی هەرێمی كوردستان بخوێنینەوە، دەبێت لەو ڕوانگەیەوە خوێندنەوەی بۆ بكەین كە وڵاتی ئێمە نەك هەر لە سەردەمانی حكومەتەكانی پێشووی عێراق كاول كراوە و پشتگوێ خراو بووە، بەڵكو لە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعسیش لە ساڵی 2003 كە بە حیساب ناوی لێ نرابوو «بونیادنانەوەی عێراقی نوێ»، بەڵام لەسەر ئەرزی واقیع هەموو حكومەتەكانی عێراق لە دوای ساڵی 2004 هەتا ئێستا هەمان سیاسەتی پشتگوێخستن دژی هەرێمی كوردستان پیادە دەكەن. هەموومان بە چاوی خۆمان دەبینین كە لە ساڵی 2014 وە تا ئێستا كە دەكاتە 11ساڵ، حكومەتی عێراقی پشكی هەرێمی كوردستانی لە بوودجەی عێراق بڕیوە و خەمی سەرەكیی حكومەتی هەرێمی كوردستانیش بووەتە دابینكردنی مووچەی فەرمانبەران. دوای دابینكردنی مووچە حكومەت هەوڵی داوە، بوودجەی بەكاربەر بۆ وەزارەتەكان دابین بكات، بۆ ئەوەی دامەزراوەكان ڕانەوەستن، بۆیە لە ناو ئەم بارودۆخە ئابوورییە قەیراناوییەدا حكومەتی هەرێمی كوردستان ناچار بووە، ئەولەوییەتی كارەكانی خۆی بەپێی پێویستی پۆلێن بكات و بابەتە زەروورییەكان پێش بخات.

لە ئێستادا دەبینین ئەولەوییەتی پڕۆژەكان لای حكومەتی هەرێمی كوردستان دووبارە نۆژەنكردنەوە و دروستكردنی ڕێگەوبانەكانی ناو شارەكان و پێكەوە بەستنەوەی شار و شارۆچكەكانی كوردستانە، ڕێگەوبان شادەمار و ژێرخانی پتەوی پێشكەوتنی هەر وڵاتێكە و هۆكارێكی زۆر گرنگیشە بۆ پەرەپێدان و پێشخستنی كەرتی كشتوكاڵیش، هاوشان لەگەڵ پێداویستیی زۆرمان بۆ ڕێگەوبانی باش، كەرتەكانی دیكەش فەرامۆش نەكراون، هەر بۆ نموونە لە سێكتەری كشتوكاڵدا بە چەندین ڕێگە هاوكاریی جووتیارانمان كردووە، لەوانە:

1- لێخۆشبوونی گومركی بۆ برا جووتیارەكان كراوە، كە پڕۆژەی كشتوكاڵی ئەنجام دەدەن، وەك دامەزراندنی «كارگەی ئالیك، هاوردەكردنی مانگای شیردەر و هەموو ئەو كەرەستانەی لە پڕۆژەكاندا بەكاری دەهێنن و لە دەرەوە هاوردەی دەكەن».

2- بە شێوازی جۆراوجۆر پشتگیریی پڕۆژە كشتوكاڵییە ناوخۆییەكانمان كردووە. ئەو كاتەی بەوەكالەت بەڕێوەبەری گشتیی كشتوكاڵی سۆران بووم، یەكێك لە جووتیارەكان پڕۆژەی بەخێوكردنی مریشكی هێلكەكەری هەبوو، هات بۆ لامان بۆ ئەوەی لێخوشبوونی گومركیی بۆ بكەین، بۆ ئەوەی لە دەرەوە كارتۆن بۆ هێلكەكان بهێنێت، بەڵام لەبەر ئەوەی ئێمە خۆمان لە هەرێمی كوردستان كارگەی دروستكردنی كارتۆنی هێلكەمان هەبوو، لێخوشبوونی گومركیمان پێ نەدا و پێمان گوت دەبێت بچیت لە كارگە خۆماڵییەكەی خۆمان كارتۆنی هێلكە بكڕیت.

3- ڕۆژنامەی كشتوكاڵیمان هەیە كە بۆ پشتگیریی بەرهەمی ناوخۆیی جووتیارانە، خۆتان دەبینن لە وەرزی بەرهەمە كشتوكاڵییەكاندا باجێكی زۆر دەخرێتە سەر بەرهەمە هاوردەكراوەكان، تا هاوردە نەتوانێت كێبڕكێی نرخی خۆمانە بكات.

4- بۆ پاراستنی بنەتۆو، یان تۆوی ڕەسەن، بۆ گەنم ئێمە تەنیا بنەتۆوی تۆماركراو (براند) هاوردە دەكەین، هەموو ئەو نووسراوانەشی ئاراستەی وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی حكومەتی هەرێمی كوردستانی دەكەین، تێیاندا جەخت لەوە دەكەینەوە، كە تەنیا بنەتۆوی تۆماركراو هاوردە بكرێت، مەبەستمان ئەو بنەتۆویانەیە كە لە لێژنەی مەركەزیی تۆماركردن و پەسەندكردنی بنەتۆودا ددانیان پێدا نراوە لە حكومەتی عێراق، لەبەر ئەوەی ئەمە بابەتێكی مەركەزی و نیشتمانییە.

5- دانانی كۆگای ساردكەرەوە بۆ كۆگاكردنی بەرهەمە كشتوكاڵییەكان، كە خۆشبەختانە ئێستا لە ڕێگەی وەزارەتی كشتوكاڵەوە لە هەموو پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆكاندا هەیە و تەنیا لە سنووری پارێزگای دهۆك 126 كۆگای ساردكەرەوە هەیە، ئەمەش هەنگاوێكی زۆر گرنگە بۆ پشتگیریی جووتیاران و پاراستنی بەرهەمەكانیان و بەبازاڕكردنیان.

6- خاڵێكی دیكە كە دەخوازم ئاماژەی پێ بكەم، كەمكردنەوەی كوژاندنەوەی زەوییە كشتوكاڵییەكانە، ئەگەر بەراوردی ئەم كابینەیە لەگەڵ كابینەكانی پێش خۆی بكەین، دەبینین لە ماوەی چوار ساڵی كابینەی هەشتەم 25 هەزار دۆنم زەویی كشتوكاڵی كوژێندراونەتەوە، بەڵام لە كابینەی نۆیەمدا كە نزیك دەبێتەوە لە شەش ساڵ، لەگەڵ ئەوەی سێ ئیدارەی سەربەخۆی تازە هاتوونەتە دامەزراندن و چەندین ناحیە بوونەتە قەزا و چەندین گوند بوونەتە ناحیە، بەڵام تەنیا پێنج هەزار دۆنم زەویی كشتوكاڵی كوژێندراوەتەوە، ئەمەش ئاماژەیەكی گرنگە بۆ بایەخی پەرەپێدانی سێكتەری كشتوكاڵی لە كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا، هەروەها لە نووسینگەی سەرۆكی حكومەت تیمێكی گەورەی پسپۆڕانی كشتوكاڵی هەن، كە سەرپەرشتی و چاودێریی هەموو ‌بەرنامە كشتوكاڵییەكان دەكەن و بە تەواوی هاوكار و هۆكاری بەرەوپێش چوونی سێكتەری كشتوكاڵن.

7- بۆ پشتگیریی كارمەندانی كشتوكاڵی خولی ڕاهێنانمان بۆ 11 هەزار سەرپەرشتیاری پڕۆژە كشتوكاڵییەكان كردووەتەوە، كاتێك خاوەن پڕۆژەیەكی كشتوكاڵی داوای مۆڵەت لە وەزارەتی كشتوكاڵ دەكات، مەرجی ئەوەی بۆ دادەنێن كە دەبێت سەرپەرشتیاری كشتوكاڵیی هەبێت، لەمەش ئامانجمان ئەوەیە كە ڕێگەی نوێ و زانستی بۆ پڕۆژە كشتوكاڵییەكان پیادە بكەن. توێژینەوە زانستییەكان دەریانخستووە كە ڕێژەی 27% بۆ ٪3٤ی تێكدانی كەشوهەوا بە هۆی پڕۆژە كشتوكاڵییە كۆنەكانەوە بووە، بۆیە هانی دامەزراندنی پڕۆژەی كشتوكاڵیی سەردەمی و زیرەكمان داوە كە تێچووی كەمتر و ڕووبەری كەمتر و بەرهەمی زیاتر و كوالێتیی باشتریان هەبووە.

- هەر لەم گفتوگۆیەدا باس لە دامەزراندنی ئەندازیاران و كارمەندانی كشتوكاڵی كرا، ئەوجا لێرە پرسەكە تەنیا دامەزراندنی ئەندازیاران و كارمەندانی كشتوكاڵی نییە، بەڵكو پرۆسەی دامەزراندن وەك سیاسەتی تازەی كابینەی نۆیەم لە هەموو سێكتەرە جیاوازەكاندا سنووردار كراوە، ئەم سیاسەتەی حكومەتی هەرێمی كوردستان بە شێوەیەكی سەرەكی هاندانە بۆ ئەوەی كەرتی تایبەت زیاتر پێش بكەوێت، یەكێك لە ئامانجەكانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەوەیە كە كەرتی تایبەت ببێتە سەرچاوەی دۆزینەوەی هەلی كار، نەك كەرتی گشتی و حكومەت.

- سەبارەت بە ڤاكسین و ماددە قڕكەرە كیمیاوییەكان، وەك وەزارەتی كشتوكاڵ تەنیا ڕێگەمان داوە كە ڤاكسینی ئەوروپی و ئەمریكیی تۆماركراو (براند) هاوردە بكرێت، ئەوەی دیكە كە دێتە هەرێمی كوردستان بە ڕێگەی قاچاخ و نایاسایی دەیهێنن، ئەمەش بەڕاستی لایەنە پەیوەندیدارەكانی وەك «دەروازە سنوورییەكان و فڕۆكەخانەكان» و ئەو فەرمانگەیانەی لەو شوێنانە بەرپرسن، دەبێت بخرێنە ژێر پرسیارەوە، ئەمەش لەبەر ئەوەیە پرسەكە پرسێكی هەستیارە و پەیوەندیدارە بە تەندروستیی تاكەكانی كۆمەڵگەوە. توێژینەوە زانستییەكان دەریانخستووە كە ڕێژەی 70-73% ئەو نەخۆشییانەی تووشی مرۆڤ دەبن، سەرچاوەكەیان ئاژەڵە، بەڵام بەداخەوە بابەتی بایەخدان بە تەندروستیی ئاژەڵ فەرامۆش كراوە، پزیشكانی ڤێتەرنەری هەوڵی خۆپێشخستن و خۆنوێكردنەوەیان بە زانیاریی نوێ زۆر لاوازە، لەم بارەیەوە زیاتر داوای خۆبەرەوپێشبردنیان لێ دەكەم.

- سەبارەت بە ئاستی بەرهەمە كشتوكاڵییەكان بۆ خۆبژێوی لە كوردستاندا، ئەمساڵ و ساڵی پاریش لە یەك ملیۆن و 500 هەزار تۆن بەرهەمی خۆماڵی، تەنیا 65%ی پێداویستییەكانی هەرێمی كوردستان پڕ كراوەتەوە و 35%ی ڕەوانەی بازاڕەكانی ناوەڕاست و باشووری عێراق كراون و، 20 هەزار تۆن بەرهەمی خۆماڵیمان هەناردەی بازاڕەكانی دەرەوەی وڵات‌ كردووە.  

- دوایین خاڵ كە دەمەوێت جەختی لەسەر بكەمەوە، یەكەمیان باس لەوە كرا كە دەبێت پڕۆژەكانی بەخیۆكردنی پەلەوەر مریشكی دوو كیلۆیی زیاتر نەخەنە بازاڕەوە، ئەم پرسە لە وەزارەتی كشتوكاڵ لە كابینەی هەشت بڕیاری لەسەر درا، بەڵام لەلایەن هاووڵاتیانەوە پێشوازی لێ نەكرا، پرسی دووەمیان مەسەلەی بایەخدانی ڕاگەیاندنە بە سێكتەری كشتوكاڵ، لەم پرسەدا وای دەبینم لەگەڵ ئەوەی زۆر گرنگە ڕاگەیاندن بایەخی زیاتر بە سێكتەری كشتوكاڵ بدات، بەڵام لە بەشێك لە دەزگاكانی ڕاگەیاندن هاوكارییش بۆ پێشخستنی كەرتی كشتوكاڵ پێشكەش دەكەن، هەر بۆ نموونە لەم ڕۆژانەدا تەلەفزیۆنی «ئاڤا» هاتن چەند ڤیدیۆیەكی تۆماركراویان بۆ هێناین، كە لە چەند شوێنێك سەرچاوەی ئاوەكە پیس بووە و چەند ئاژەڵی تێدا مردار بووەتەوە، پێش ئەوەی بڵاوی بكەنەوە، هێنایان بۆ ئێمە، بۆ ئەوەی چارەسەری بۆ بدۆزینەوە، كە بەڕاستی ئەمە دڵسۆزییەكی گەورەیە و دەستخۆشییان لێ دەكەم.

سەبارەت بە ڕێنمایی كشتوكاڵی، هەوڵەكانمان بەردەوامە و بە هاوكاریی ڕێكخراوی «كۆواتەر»ی ئەمریكی، لە پڕۆژەی «ئیزدهارك» سەرقاڵی ئەوەین ئەپڵیكەیشنێك دابنێین و تێیدا تەواوی پێداویستی و چارەسەر و لایەنە زانستییەكانی تێدا ڕەچاو بكرێت.

نرخی كارەبای كشتوكاڵی لە 13٠ دینارەوە كەم كراوەتە بۆ تەنیا سی دینار، بەڵام ئێستا لە پڕۆژەی ڕووناكیدا كراوەتە ٦٠ دینار و هەوڵی ئەوە دەدەین وەك خۆی لێ بكەینەوە و دایبەزێنین بۆ 30 دینار.

كات لەوە زیاتر دەرفەتمان نادات، ئەگەرنا باسكردنی ئەم پرسە بە تەنیا چەندین كاتژمێری دەوێت، هیوادارم ئەوەی ئێستا خستمانە ڕوو، سوودێكی گەیاندبێت.