کاتێک سەرکردایەتی سیاسی و خەڵکی سەربڵندی کوردستان لە دوای ٢٠٠٣ بەشدارییان لە بنیاتنانی عێراقی نوێدا کرد، بە ئومێد و باوەڕێکی زۆرەوە کە عێراقی نوێ کۆتایی بە سەدەی زوڵم و ستەم، ڕاگواستن، جینۆساید، کیمیاباران و زیندە بەچاڵکردن دێنێت، بەڵام بەداخەوە ئەوەی ئەمڕۆ شاهیدی دەبین و دەیبینین دەیسەلمێنێت کە تەنها ناو و کارێکتەرەکان گۆڕاون، لەکاتێکدا عەقلیەتی شۆفێنیستی ئینکاری مێژوویی وەک خۆی ماوەتەوەو باڵا دەستە لەبەرامبەر داننان بە شەراکەتی کورد و مافە دەستوورییەکان. لێرەدا دەپرسین عێراق چ نیشتیمانێکە لە کاتێکدا دەسەڵاتی جێبەجێکردن بە لووتبەرزی ژنێکی بەکرێگیراو خەلەفاو بکرێت، کە پێداگری لەسەر سزادانی گەلێک دەکات بە زەوتکردنی مافە سەرەتاییەکانی ژیانیان، وەک ئەوەی چێژ لە ئازارەکانی خەڵک وەربگرێت؟

ڕێگری بە ئەنقەست لە پێدانی بەشە بودجەی هەرێم لەلایەن وەزیری دارایی فیدراڵ و خراپ بەکارهێنانی دەسەڵاتی تەکنیکی خۆی، حکومەتی عێراق شەرمەزار دەکات و پرسیاری جددی لەسەر سروشتی ڕاستەقینەی بڕیاردانی سیاسی لە بەغدا دەوروژێنێت.

جێگای قبوڵ نییە کە ئیڕادەی فەرمانبەرێکی حکومەت بکرێتە ئامرازێک بۆ سزادانی تەواوی گەلێک، لێرەدا بە دەنگەوە نەهاتن و هەڵوێست وەرنەگرتن و لێنەسەندنەوەی متمانەیان، هەر یەک لە سەرۆک کۆمار و سەرۆکایەتی پەرلەمان و سەرۆک وەزیران دەخاتە ژێر پرسیار لە بەکار نەهێنانی دەسەڵاتی ڕەهایان. ئایا مەعقولە پشکی بودجەی تایبەت وەک کارتی فشار بەکار بهێنرێت بەرامبەر بە زیاتر لە پێنج ملیۆن هاوڵاتی کورد، کوا هەڵوێستی سەرۆکی کۆمار کە بڕیارە پارێزەری دەستوور بێت؟ کوا هەڵوێستی سەرۆکایەتی پەرلەمان کە داوای سەروەری یاسا دەکەن و دەڵێن لە بەردەم یاسا هەمووان وەک یەکن!؟ ئەی
سەرۆک وەزیران لە کوێ وەستاوە لەسەر ئەم پێشێلکارییە؟

بەردەوامبوون لە ڕاگرتنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان، و زەوتکردنی خەڵک لە سەرەتاییترین مافی ژیان، تەنیا پێشێلکردنی دەستوور نییە، بەڵکو سوکایەتییەکی ڕوونە بە هەموو چەمکەکانی دەوڵەتێک کە بانگەوازی یەکگرتووی هاوبەشی دادپەروەرانە دەکات. بە پێی دەستووری
هەمیشەیی عێراق و مادەدەکانی:
مادەی ۱٤ پڕەنسیبی یەکسانی لە نێوان هاوڵاتیانی عێراق دووپات دەکاتەوە بە بێ هیچ جیاوازییەک.
مادەی ١٩/دووەم: دەوڵەت بە یاسا بەڕێوە دەچێت نەوەک بە بڕیاری تاکەکەسی و قەدەغەکردنی سەپاندنی هەر سزایەکی بەکۆمەڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی دادوەری.
مادەکانی ١٠٥ و ١٠٦: دابەشکردنی دادپەروەرانەی سەروەت و سامان بەبێ هیچ جیاکارییەک لە نێوان پێکهاتەکانی عیراق بە هەرێمی کوردستانیشەوە.
مادەی ۱۱۷: دانپێدانانی هەرێمی کوردستان وەک قەوارەیەکی فیدراڵی.
مادەی ١٢١: مافی هەرێم بۆ بەکارهێنانی دەسەڵاتە دەستوورییەکانی.

بۆیە بێدەنگ بوون لە بەرامبەر ئەو زوڵم و ستەمە بە بێلایەنی هیچ کام لە سەرۆک کۆمار، سەرۆکی پەرلەمان و سەرۆک وەزیران نازانرێت، بەڵکو هاوبەشیکردنیانە لەگەڵ عەقڵیەتێکی دواکەوتوو کە باوەڕی بە دەستوور و بیرۆکەی نیشتمانێکی هاوبەش نییە. ئەم عەقڵیەتە شۆڤێنیستییە کە عێراق بەرەو دواوە دەبات و بناغەکانی دەوڵەتی فیدراڵی و هاوبەشی ڕاستەقینە تێکدەدات، کە قوربانی و خوێنی بۆ درا.

حسیبە سعید گەردی
ئەندامی خولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان
۱۱ـی ئایاری ۲۰۲٥