پێوەری گرنگ بۆ هەر پارتێكی سیاسی ئەوەیە كە چۆن دەتوانێت لە ناو پڕۆسەی سیاسیی وڵات و لە چوارچێوەی بەرنامەی پارتەكەیدا دیدگای خۆی دەگۆڕێت و فراونتر و گەورەتر بیردەكاتەوە و، دیمەنە گەورەكەی نیشتمان و كۆی سێكتەرەكانی ژیانی كۆمەڵگە دەبینێت و مامەڵەیان لەگەڵدا دەكات و، بە لۆژیكی دەوڵەتمەداری مامەڵە لەگەڵ كێشەكاندا دەكات و خەمەكانی لە ئاكامی سندووقی دەنگدانەوە گەورەتر دەبێت بۆ‌ خەمی ئایندە و پاشەڕۆژی نیشتمان و نەتەوەكەی.

بازنەی گفتوگۆ كە ئۆرگانێكی سەربەخۆی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانەوە، هەر لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە كانوونی دووەمی ساڵی 2023، بەو لۆژیكە كاری كردووە كە ئیلهامی لە بیركردنەوەی سەرۆك بارزانی وەرگرتووە، بەوەی پارتی سیاسی ئامرازێكە بۆ بەرگریكردن لە خاك، بونیادنانی نەتەوە و دەوڵەت، چارەسەركردنی كێشەكانی كۆمەڵگە و بەختەوەری و خۆشگوزەرانیی خەڵكەكەی.

لەم چوارچێوەیەدا ئەگەر چاوێكی خێرا بەو 26 گفتوگۆیەدا بگێڕینەوە كە تا ئێستا 24 گفتوگۆیان لە چوار كتێبی قەبارە گەورە بە هەردوو زمانی كوردی و عەرەبی پێشكەشی خوێنەران و كتێبخانەكانی كوردستانی كردووە، دەبینین هەر لە یەكەم گفتوگۆوە بە ناونیشانی «گەنج و ڕەخنە سیاسییەكانی» تا دەگاتە دوایین گفتوگۆ «سیستمی خوێندن لە هەرێمی كوردستان»، كە لەم ژمارەیەی گۆڤار گوڵان بڵاو كراوەتەوە، بایەخی بە خەمە گەورەكانی ئەم نیشتمانە داوە و هەوڵی دا، ئەم پلاتفۆرمە كراوەیە موبەقێك بێت بۆ دۆزینەی میكانیزمی گونجاو و پێشنیار و ڕاسپاردەی بەرز، بۆ ئەوەی هاوكاریی دامەزراوەكانی حكومڕانیی وڵاتی خۆی بكات، هەنگاوهەڵگرتن بۆ حكومڕانیی باش بچێتە سەر ڕێچكەی دروستی خۆی. كە لێرەدا بە جێگەی خۆیی دەزانم سوپاسی تەواوی هەموو ئەو سیاسەتمەدار و دەستەبژێر و ئەكادیمیست و پسپۆڕانەی وڵاتی خۆمان و عێراق و دەوڵەتانی دراوسێ و ڕەوەندی كورد لە هەندەران بكەم، كە زۆر بە میهرەبانی بەشداریی ئەم گفتوگۆیانەیان لەگەڵ كردووین و بە زانیاری و ئەزموونی دروست دەوڵەمەندیان كردووە.

لە گفتوگۆی ئەم جارەدا «سیستمی خوێندن لە هەرێمی كوردستان» كۆمەڵێك داتا و ئاماری ڕاستەقینە و بەڵگەدار خرانە ڕوو، كە لەناو ئەو بارودۆخە قەیرانە ئابووری و داراییەی یەخەی هەرێمی كوردستانی گرتووە، لە ناو ئەو هەموو ئاوارە و پەنابەرەی ڕوویان لە هەرێمی كوردستان كردووە، جێگەی هەڵوەستەكردنێكی جددی دەبێت.

ئێستا لە هەرێمی كوردستان نزیكەی دوو ملیۆن و 200 هەزار قوتابی قۆناغی «1-12 « هەن، لەم ڕێژەیە حكومەتی هەرێمی كوردستان هەلی خوێندنی بۆ ملیۆنێك و 800 هەزار قوتابیی «كوڕ و كچ» دابین كردووە، قوتابخانە ناحكوومییە لۆكاڵ و ئەینتەرناشناڵەكان تەنیا هەلی خوێندیان بۆ 151 هەزار قوتابی دابین كردووە، 191 هەزار قوتابییش عەرەبن، كە لە پارێزگاكانی دیكەی عێراقەوە ئاوارە بوون و هاتوونەتە هەرێمی كوردستان و، لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی فیدڕاڵەوە سەرپەرشتی دەكرێن، بەڵام بینا و باڵەخانەی قوتابخانەكان لە لایەن هەرێمی كوردستانەوە بۆ یان دابین كراوە. لەمەش زیاتر 70%ی قوتابخانەكانی هەرێمی كوردستان یەك دوامین و تەنیا 11 قوتابخانەی سێ دەوامی لە كوردستان هەیە.

ئەم ئامارانە ئەوەمان پێدەڵێن كە ڕێژەی 90%ی هەلی خوێندن لە قوتابخانە حكوومییەكانەوە بۆ تەواوی قوتابیانی هەرێمی كوردستان دابین دەكرێت، ئەمە جیا لەوەی تەنیا لە كابینەی نۆیەمدا زیاتر لە پێنج هەزار مامۆستای گرێبەست بوونەتە هەمیشەیی و زیاتر لە سی و هەشت هەزار مامۆستای وانەبێژ كراون بە گرێبەست.

ئاماژەكردنم بەم ئامارانە بەو مانایە نییە كە چاو لە كەموكورتییەكانی بپۆشین، بەپێچەوانە هەر لەناو ئەم ڕاپۆرتەدا كە لەبەر دەستتاندایە، تەواوی ئەو كەموكورتییانە دەستنیشان كراون كە پەروەردەكار و سەرپەرشتیارانی پەروەردەیی دەستنیشانیان كردووە، بەڵام لەگەڵ ئەو كەموكورتییانەشی لە سیستمی پەروەردەدا هەمانە، بە ڕچاوكردنی بارودۆخی قەیرانی ئابووری و دروستكردنی كێشەی بەردەوام بۆ مووچەی فەرمانبەران و مامۆستایان و هەروەها كێشە سیاسییەكانی نێوان هەرێم لەگەڵ بەغدا، دەبینین لە هەندێك بواری كاری سیستمی خوێندندا وەرچەرخانی گەورە كراوە، بەتایبەتی بە دیجیتاڵكردنی سیستمی خوێندن، دامەزراندنی پلاتفۆمی «ئی- وانە» بە دجیتاڵكردنی سیستمی ئەزموونەكان، ئەمانە هەموویان لە بارودۆخی زۆر نائاساییدا هەنگاویان بۆ هەڵگیراوە.

ئەم گفتوگۆیە لە ژینگەیەكی ئازاد و كراوەی ئەوتۆدا كراوە كە بۆ ماوەی چوار كاتژمێر بە ئامادەبوونی وەزیری پەروەردەی هەرێم باس لە گرفت و كەموكورتییەكانی ئەم سێكتەرە گرنگ و فراوانە كراوە، پاشان وەزیری پەروەردە وەڵامی هەموو سەرنج و تێبینەكانی داوەتەوە، هەر بۆیە بازنەی گفتوگۆ وەك پلاتفۆرمێكی كراوە و ئازاد، پەروەردەكارانی لە هەموو پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆكانی هەرێمی كوردستان پێكەوە كۆ كردووەتەوە، بۆ ئەوەی بە جیاوازیی بیروبۆچوونی سیاسیمان، بە جیاوازیی ئایین و نەتەوەوە بیر لەم خەمە گەورەیەی وڵاتەكەمان بكەینەوە و، پێكەوە شانی بدەینە بەر، بۆ ئەوەی میكانیزم و پێشنیار و ڕاسپاردەی زانستی بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی ئەم سێكتەرە بخەینە ڕوو و، چاو لە گرفت و كەموكورتییەكان نەپۆشین و چارەسەری گونجاویان بۆ بدۆزرێتەوە.

پارتی دیموكراتی كوردستان كە پارتی سەرەكیی كوردستانە و لە دوو هەڵبژاردندا بە دروشمی «كوردستانێكی بەهێز» و «ئارامی و ئاوەدانی و پێكەوەیی و خۆڕاگری» بەشداریی هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستانی كردووە و زۆرینەی خەڵكی كوردستان متمانەی پێ داوە، قەناعەت و لۆژیكی سەرۆك بارزانی جێبەجێ دەكات كە بڕوای پتەوی بەوەیە «كوردستانی بەهێز» بە چاوپۆشین و شاردنەوەی كەموكورتییەكان دروست نابێت، بەڵكو كوردستانی بەهێز بەوە دروست دەبێت دەست بخەینە سەر برینەكان و چارەسەریان بۆ بدۆزینەوە، لێبوردە بین و یەكتری قبووڵ بكەین و ڕەنگ و دەنگە جیاوازەكان پێكەوە كۆ بكەینەوە و، پێكەوە گفتوگۆ لەسەر گرفت و كێشەكانی ئەم نیشمانە بكەین، پێكەوە شانی بدەینە بەر و بیر لە چارەسەركردنی كێشەكانی ئەم وڵاتە بكەینەوە و، ئەو هەستی بەرپرسیاریەتییە زیندوو بكەینەوە كە چارەنووسی ئەم نیشتمانە و مانەوەی قەوارەی هەرێمی كوردستان بە ئارامی و سەقامگیری لە چارەنووسی كۆی حزب و لایەنە سیاسییەكانی كوردستان گەورەترە.