خەیری بۆزانی ڕاویژكاری سەرۆكی هەرێمی كوردستانە، و بۆ ماوەی 15 ساڵ بەڕێوەبەری گشتی كاروباری ئێزدییەكان بووە‌ لە وەزارەتی ئەوقاف و كاروباری ئایینی. ئێستا لێكۆڵەری دكتۆرایە لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكاندا، و هەروەها چالاكوانێكی مەدەنییە و كاری بۆ ئەوه ‌كردووە كە پێكەوەژیانی نێوان نەتەوەو ئایینە جیاوازەكان پتەو بێت و ئەو سیما جوانەی كوردستان پارێزراو بێت. لە گفتوگۆی ئەمجارە « هەمواركردنی یاسای باری كەسیی عێراق و ئاكامەكانی» بەمجۆرە دید و تێڕوانین و پێشنیارەكانی خۆی خستەڕوو.

 

زۆر سوپاس بۆ بەشی رۆشنبیری و راگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ گفتوگۆكردن لەسەر ئەم پرسە گرنگە «هەمواركردنی یاسای باری كەسیی لە عێراق» كە نوێنەرانی سەرجەم پێكهاتە و لایەنە سیاسییە جیاوازەكانی عێراق و كوردستانی پێكەوە كۆكردۆتەوە.

سەرەتا دەمەوێت ئەوە بڵێم من وەك چالاكوانێك كە بەشداریم لە زۆربەی كۆڕو كۆڕبەندەكاندا كردووە و ماوەی 15 ساڵیش لە وەزارەتی ئەوقاف و كاروباری ئایینی بووم، بیروبۆچوونی كەسی خۆم دەخەمە ڕوو.

كێشەی سەرەكی ئێمە لە عێراقدا، ئەو دەستورەیە كە خۆمان لەساڵی 2005 دەنگمان پێیداوە، ئەم دەستورە دەستورێكی شەرمنە لە ماددەیەكدا باسی مەدەنیەت دەكات، له ‌ماددەیەكی دیكەدا باسی ئایین دەكات، ئەمەش واتە دارەكەی لە نیوەدا گرتووە و خۆی بەهیچ لایەكدا ساخنەكردۆتەوە، بەوەی ئایا ئێمە بڕیارمانداوە عێراق دەوڵەتێكی مەدەنی بێت، یان دەوڵەتێكی ئایینی بێت!. بۆیە پرسەكە تەنیا لە هەمواركردنەوەی یاسایەك تەواو نابێت، بەڵكو دەبێت ئەو ترسەشمان هەبێت سبەی دەست بەرن بۆ ئەوەی دەستورەكەش بەدڵی خۆیان هەموار بكەنەوە.

كاتێك باسی پێشنیاری «هەمواركردنی باری كەسیی عێراق» دەكەین، راستە من ئێزدیم و موسڵمان نیم، بەڵام دووجار قورئانم خەتم كردووە، شارەزایەكی زۆر باشم لە ئایین و مێژوو و كۆمەڵگەی ئیسلامی هەیە و ماوەی 15 ساڵیش بە حكومی كارەكەم لە وەزارەتی ئەوقاف بەشی هەرە زۆری گفتوگۆكان بەشدار بووم، بۆیە ئەو مافە بەخۆم دەدەم لەسەر ئەم پێشنیاری هەمواركردنەوەی یاساكە قسە بكەم.

بەراستی گەلێك جار كە گرفتێك یان هەڵوێستێك دێتە پێشەوە، من وەك كەسێكی ئیزدی و عەلمانی بەزەییم بە ئیسلامدا دێتەوە، بۆچی؟ لەبەر ئەوەی ئەو پرسەی ئەمڕۆ بەناوی ئیسلامەوە باسی لەسەر دەكرێت، لەوانەیە یەكێك لە مەزهەبەكانی ئیسلام - نەك هەموو ئیسلام - باسی كردبێت كە ئەویش مەزهەبی فیقهی جەعفەرییە كە لە كتێبی «منهج الصالحین» ئایەتوڵڵا سیستانی، لە بەشی سێیەم لە لاپەرەی 10، (مسألة) ژمارە 8 دا هاتووە و دەڵێت «لا يجوز وطئ الزوجة قبل إكمال تسع سنين، دواما كان النكاح أو منقطعا، وإما سائر الاستمتاعات كاللمس بشهوة والتقبيل والضم والتفخيذ فلا بأس بها، ولو وطئها قبل إكمال التسع ولم يفضها لم يترتب عليه شئ غير الإثم على الأقوى»، ئەمەش واتە دروست نییە پێش تەواوكردنی تەمەنی 9ساڵ سەرجێیی لەگەڵ ژنەكە بكرێت، ئەوجا هاوسەرگیرییەكە بەردەوام بێت یان پچڕاو بێت، بەڵام لە هەموو چێژەكانی تردا شتێكی خراپ نییە و رێ لێگراو نییە.

ئەمە یەكێكە لەو خاڵانەی كە تەنیا رای یەك مەزهەبە و دەقی قورئان نییە و پرسەكە ئاوا گەورە كراوە، بۆیە دەڵێم من وەك‌ ئیزدییەكی عەلمانی بەزەییم بە ئیسلامدا دێتەوە و غەدری لێدەكرێت.

ئەمەی لە فقهیی جەعفەریدا هاتووە هی سەرەتاكانی ئایینی ئیسلامە ئەوكات ئیسلام هەر لە نیمچە دورگەی عەرەبی بووە، بەڵام ئێستا ئێمە له ‌سەدەی بیست و یەكەم دەژین باس لە مافەكانی مرۆڤ و چەندین مافی دیكەش دەكرێت، لە بەرامبەردا ژمارەی ئیسلام نزیك بۆتەوەوە لە 2 ملیار لە هەر هەموو كیشوەرەكانی جیهان «ئاسیا، ئەفریقیا، ئەوروپا، ئەمریكا، ئەمریكای لاتینی، ئوسترالیا» ئیسلام به ‌رێژەی بەرچاو بوونیان هەیه، پرسیاری من ئەوەیە لەناو ئەو ژینگە كۆمەڵایەتییە زۆر جیاوازانەدا، ئایا موسوڵمانێك لە ئەوروپا و ئوسترالیا و ئەمریكا دەتوانێت ژیانی خۆی لەسەر فیقهێك یان یاسایەك رێكبخات كە پێش 1400 ساڵ لە نیمچە دوورگەی عەرەبی كاری پێكراوە؟.

هەر بۆیە‌ ئەگەر ئەو پێشنیارەی بۆ هەمواركردنی یاسای باری كەسیی عێراق كراوە لە پەرلەمانی عێراق دەنگی لەسەر بدرێت و تێپەڕێنرێت، ئەوا ئێمە بەرەو به ‌ئیسلامیكردنی كۆمەڵگە، زاڵبوونی شیعەگەریی لە سیستمی كۆمەڵایەتی هەنگاو هەڵدەگرین كە هاوسەرگیری منداڵانی كچ  «زواج القاصرات» بكەینە یاسا كە ئەمەش بەراستی پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ و مافەكانی ژن و مافەكانی منداڵ و تێكدانی شیرازەی خێزانە لە عێراقدا. سەرئەنجامیش ئەمە كوشتن و بێ بەهاكردنی مانای هاوڵاتیبوونە لەوڵاتدا.

لەم گفتوگۆیە، وەك هەڕەشەیەكی پێچراوە، برادەرێك باسی ئەوەی كرد، ئەم شەڕە شەڕی هەرێمی كوردستان نییە و هەق نییە پارتی دیموكراتی كوردستان شەڕ لەسەر ئەم پرسە بكات!!

راشكاوانە دەڵێم ئەركی پارتی دیموكراتی كوردستان و تەواوی هێزە سیاسییەكانی كوردستانە، كە شەڕ لەسەر ماف و كەرامەتی مرۆڤ بكەن، ئەگەر ئەم شەڕە نەكەن، چۆن لە هەڵبژاردنەكان دەنگیان پێدەدەین و دەیانكەین بە نوێنەری خۆمان؟.