ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، كۆبوونەوەیەكی نائاسایی لە بارەی ئەنجامی ھەڵبژاردنی ١٢ی ئایارەوە ئەنجام دا و سێ بڕیاری دەركرد، پسپۆڕێكی یاساییش دەڵێ، بە پێی دەستوور و یاسا، ئەو ئەنجوومەنە دەسەڵاتی بڕیاردانی لە بارەی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكانەوە نییە.

بەپێی بڕیاری دوێنێی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، كە تێیدا ١٦٨ پەرلەمانتار ئامادە بوون و پەسەند كرا، ھاتووە، ئەنجامی ھەڵبژاردنەكانی دەرەوەی عێراق جگە لە دەنگدەرانی كریستیان، رەت دەكرێنەوە و ھەموو دەنگی ئاوارەكانی عێراقیش، جگە لە پارێزگای نەینەوا رەت دەكرێنەوە، ھاوكات ١٢%ی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكانیش بە دەست ھەژمار دەكرێنەوە، كاتێ بەروارد بە ئەنجامی كۆمسیۆن كرا و جیاوازی ھەبوو، ئەوكات ئەنجامی دەنگدانی ھەموو عێراق بە دەست ھەژمار دەكرێت.

دكتۆر وەعدی مزووری، پسپۆڕی یاسایی، بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموكراتی كوردستانی راگەیاند: "دەستووری عێراق لە ساڵی ٢٠٠٥ نەخشەڕێگای میكانیزمی بۆ پەسەندكردنی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان دیاری كردووە، لە ماددەی ٥٢ی دەستووردا ھاتووە، كە لە دوای ھەر پڕۆسەیەكی ھەڵبژاردن، پەرلەمانی ھەڵبژێردراو، واتە پەرلەمانی نوێ، دەتوانێ ئەندامیەتیی ھەر پەرلەمانتارێك پەسەند بكات، یانیش رەت بكاتەوە، ئەوانەیش لە ئەنجامی ھەڵبژاردن دەرچوونە بۆ پەرلەمان، ئەمەیش نیشانەی ئەوەیە، پەرلەمانی پێشتر ھیچ دەسەڵاتێكی نییە بەسەر ئەنجامی ھەڵبژاردن و سەركەوتنی پەرلەمانتاران لە پڕۆسەی ھەڵبژاردندا".

لە ھەر گۆڕانكارییەكی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان، لایەنی زەرەرمەندی یەكەم پێشبینی دەكرێت كوتلەكەی موقتەدا سەدر، سەرۆكی رەوتی سەدر بێت، گوتەبێژی سەدر ھۆشداریی تێكچوونی رەوشی سیاسیی عێراقی لە ئەگەری دەستكاریكردنی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان دا، لەو بارەوە جەعفەر مووسەوی، گوتەبێژی موقتەدا سەدر، كە كوتلەكەی بە ناوی "سائیروون" و دەنگی یەكەمی بە دەست ھێناوە، لە بارەی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكانەوە دەڵێ: "لە دەسەڵاتی پەرلەماندا نییە ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان رەت بكاتەوە و پێویستە سكاڵای قەوارە ناڕازییەكان بەزر بنرخێنین، بەڵام دەبێت لە رێگەی یاساوە پرسەكە چارە بكرێت، نەك لە رێگەی پەرلەمانەوە".

مزووری پێی وایە، لە چەندین شوێندا یاسا بە روونی ئاماژەی بە دەسەڵاتی ھەڵوەشاندنەوە و چۆنیەتیی رێكاری یاسایی لە بارەی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان كردووە، نموونە بە ماددەی ٩٢ی دەستوور دەهێنێتەوە، كەوا دادگای فیدراڵی تاكە لایەنە لە ڕووی یاسایی و دادوەرییەوە ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان پەسەند بكات، ھەر بە پێی یاسای كۆمسیۆن و یاسای ھەڵبژاردنەكانی عێراق، ئەنجوومەنی كۆمسیاران تاكە لایەنە لە ڕووی ئیداری و جێبەجێكردنەوە، دەتوانێ ھەر سكاڵایەكی لایەنە ناڕازییەكان وەربگرێت و لە رۆژی خۆتۆماركردنی قەوارەكان، تا ئەنجامی كۆتایی دەردەچێت.

بەشێك لەو لایەنانەی دەنگی پێویستیان لە ھەڵبژاردنی ١٢ی ئایاری عێراقدا بە دەست نەھێناوە، ئەنجامی ھەڵبژاردن رەت دەكەنەوە و كۆمسیۆن تۆمەتبار دەكەن بە دەستكاریكردنی ئەنجامەكان، بەڵام دكتۆر وەعدی مزووری، ئەوە بە یارییەكی سیاسی وێنا دەكات و ئاماژەیش بۆ ئەوە دەكات، پەرلەمان ھیچ دەسەڵاتێكی بەسەر ئەنجامی ھەڵبژاردنەكانەوە نییە، چونكە یاسای كۆمسیۆنی باڵای ھەڵبژاردنەكان رێگەی نەداوە بڕیاری ئەنجوومەنی كۆمسیاران لە بارەی ھەڵبژاردنەكانەوە بڕیاری كۆتایی بێت، بەڵكوو دەستەی دادوەرانی دادگای تەمییزی عێراق لەسەر بڕیاری ئەنجوومەنی كۆمسیاران لایەنی تانەلێدانە، واتە بەپێی دەستوور و یاساكانی عێراق، ھیچ بنەمایەكی یاسایی نییە، دەستوور تەنیا دەسەڵاتی ئەوەی داوەتە پەرلەمان، یاسا دەربكات نەك بڕیار، پەرلەمان تایبەتمەند نییە بە بڕیاردان لە بارەی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان.

گوتیشی: "ئەگەر لە دادگای فیدڕاڵ تانە لە بڕیاری پەرلەمان بدرێت، ئەوە ھەڵدەوەشێتەوە، پێم وایە بڕیاری دوێنێی پەرلەمانی عێراق، زیاتر پرسێكی سیاسیی لایەنە دۆڕاوەكانی ھەڵبژاردن بوو، كە ھیچ بەھایەكی نییە".

چاودێران ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، ھەر دەستكارییەكی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان، دەبێتە ھۆی دروستبوونی كێشەی زیاتر لە عێراقدا و كاریگەری لەسەر پڕۆسەی پێكھێنانی حكوومەتی نوێ دەبێت، زۆرێكیش لەسەر ئەو باوەڕەن كە سیناریۆی دیكە لە پشت دەركردنی بڕیاری پەرلەمانی عێراق هەن، ئەویش لێدان لە كوتلەی سائیروونی موقتەدا سەدرە، تا پێگەی سەدر كەم بكرێتەوە.

نەدا مێرگەسۆری، بڕیاردەری فڕاكسیۆنی پارتی لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، بۆچوونی ئەو شارەزا یاسایە پشتڕاست دەكاتەوە و بۆ ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموكراتی كوردستان گوتی: "پەرلەمان لە ڕووی یاساییەوە ئەو دەسەڵاتەی بۆ رەتكردنەوەی ئەنجامی ھەڵبژاردنەكان نییە، دادگای فیدڕاڵ و دادگای تەمییز و كۆمسیۆن، پەیوەستن بە وەرگرتنی تانەی ھەر لایەنێكی ناڕازی، لەبەر ئەوەیش پێم وایە بڕیارەكەی پەرلەمان سەر ناگرێت و ھیچ ئەنجامیشی نابێت".
kdp -