د. چیا عەباس نووسەر و هەڵسوڕاوی بزوتنەوەی گۆڕان لە وتارێكیدا بەناونیشانی "گۆڕان و هەڵبژاردنەکانی عێراق" بە توندی ڕەخنەی لە عێراقچییەكانی نێو بزوتنەوەكە گرتووە و ئاماژەی داوە نەوشیروان مستەفا تەنها لە ڕووی ناچارییەوە مامەڵەی لەگەڵ بەغدا كردووە.


هەڵسوڕاوەكەی گۆڕان ئاماژەی بەوە داوە كە دەسەڵاتدارانی گۆڕان لەم هەڵبژاردنەدا، كە نەوشیروان مستەفایان لەنێودا نیە، بزووتنەوەكەیان خستووەتە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی قورس و ئاڵۆز. دەشڵێ لە "اضعف ئیمان"یشەوە بێت، پێویستە لە هەڵبژاردنەکانی ئایندەی عێراقدا کار بۆ زاڵکردنی پرسی نەتەوەیی كورد بكەن، نەك عێراقچیەتی.


هەڵسوڕاوەكەی بزووتنەوەی گۆڕان نووسیویەتی "عێراقچیەکانی ناو هێزەکانی کوردستان، بە گۆڕانیشەوە، دوو جۆرن، کەمینەیەکی بچوک لە قەناعەتەوە باوەریان بە عێراق هەبووە و هەیە و شیانی رێزگرتنن. ئەوانی تر بەشە ساختەچییەکەن و چێژی شیرینی و تفت و تاڵی بەغدایان کردووە، ناچاری و رەوتی مێژوویی وەک دەمامک بۆ مەرامە تایبەتییەکانیان بەکار دەهێنن".


د. چیا نووسیویەتی "ئەو تاقمە پێیان وایە هەرواش عەرزی دەکەن، بەرێگەی بەغداوە نەک تەنها بەرگری لە مافەکانی کورد دەکەن، بەڵکو بەدیشیان دەهێنن، چەمكێک تەنراو بە شەرمەزاری و ئۆپۆرچینزم و روقایمی و کاڵفامی. ئەو تاقمە عێراقچیە زۆر باش لە ماهیەتی دەسەڵاتدارانی بەغدا تێگەیشتوون، بۆیە دروستە بگوترێت ئەو جۆرە کەسانە لە مەقامی یەکەمدا چاویان لە پێگە و پۆست و دەسکەوتە لە بەغدا، بەم خواست و رەفتارکردنەیان خۆشیان بوێت یاخود ترش، بەغدا وەک مینبەر و سەکۆیەک بۆ بەلارێدابردنی کرۆکی پرسی نەتەوەیی بەکار دەهێنن، بێجگە لەمە ئەو عێراقچیانە هیچ شتێکی تریان بۆ کورد لە بەغدا بەدەست نەهێناوە".


هەروەها نووسیویەتی کاتێک ئەو تاقمە لەو باوەرەدا بن دەسەڵاتدارانی بەغدا لە قەناعەتەوە مامەڵەی دروست لەگەڵ کورد دەکەن و کار بۆ چەسپاندنی پایەکانی سیستەمێکی دیموکراسی فیدرالی دەکەن، ئەوا ئەو هەموو دوژمنایەتی و کارە قێزەون و شۆڤینزمانەی بەرامبەر بە کورد کراون، دەبێت ئەوانیش پشکیان لە بەرپرسیاریەتەکەی وەرگرن.


هەڵسوڕاوەكەی بزووتنەوەی گۆڕان دەشڵێ هەموو بۆچوون و رەخنەی بنیاتنەر بەرامبەر بریاری ئەنجامدانی ریفراندۆم واقیعی و دروست بوون، هەرچی بێدەنگی و خۆپەرستیە بەرامبەر کارەساتەکانی ١٦ ئۆکتۆبەر، ئۆپۆرچینستانە و شەرمەزارکەر بوون. لە گەرمەی ئەم هەڵبژاردنانەدا عێراقچی و خۆپەرستەکان خۆیان لە قەرەی ئەو دوو رووداوە گرنگە نادەن، پێدەچێت لە سایەی ئەو دوو رووداوەدا، جەماوەی عێراقچیەتیان گەرمتر بکەن تا دۆستەکانی بەغدایان دڵگران نەکەن و لە سیاسەت و بازرگانیکردندا رەحمیان پێ بکەن.


ئاماژەشی بەوە داوە "سەرکردە بەهێزەکانی کورد، خوالێخۆشبووان مەلا مستەفا، نەوشیروان مستەفا و مام جەلال و ئەوەشی لە ژیاندایە مەسعوود بارزانی، سەرکەوتوو نەبوون لە دوا مەتافدا بەغدا بۆ مافە رەواکانی کورد ملکەچ بکەن، دەبێت ئەم تاقمە عێراقچیە ئێستە چیان پێبکرێت؟".


هەروەها لەبارەی رووداوەكانی دوای سەرکەوتنی بەغدا بەسەر داعشدا و کارەساتەکانی ١٦ ئۆکتۆبەر دەڵێ "بینیمان بەغدا چۆن مامەڵە لەگەڵ کورد دەکات، بۆیە ئەو ئەقڵیەتەی بەنیازە بە بەدەستهێنانی کورسی لە بەغدا دەتوانێت بەهار بێنێتە سەر چۆکان، ئەقڵیەتێکی کاڵفام و نامۆیە بە مێژووی کورد و عێراق، ئەو ئەقڵیەتە زیاتر لە خۆپەرستی و چەواشەکردن نزیکە، نەک لە چەسپاندنی بنەما نەتەوەییە بنەرەتیەکان.


لەبارەی كەسایەتی عێراقچیەكانیشەوە دەڵێ "ئەوانەی لە پشت ئەم شانۆگەریەوەن پێویستیان بە کاراکتەری لاواز و پۆپۆلیست و گوێرایەڵ و خۆپەرست هەیە، ئەوانەی لە زۆر ئاویان داوە تەر نەبوون و هیچی وایان دروێنە نەکردووە، ئامادەشن ئارەزوومەندانە بە دەنگی کورد نێوان عێراقچیەتی و پرسە نەتەوەییەکان خەڵکی چەواشە بکەن و کار بۆ مەرامە قێزەوەنەکانیان بکەن".


دەشڵێ چارەی بنەرەتی پرسی کورد لە باشوور بەرادەی سەرەکی لای خودی کورد خۆیەتی، لە ناچاریشەوە بێت فەتلاوی و موتڵەگ و عەبادی و مالیکی و عەلاوی و حەکیم و هاوچەشنەکانیان ئەهلی چارەی دیموکراسی و رەوای پرسی نەتەوەیی کورد نین.


لە كۆتاییشدا نووسیویەتی "لە (اضعف ئیمانیشەوە) بێت پێویستە لە هەڵبژاردنەکانی ئایندەی عێراقدا کار بۆ زاڵکردنی پرسە نەتەوەییەکە بکرێت، ئەویش بەلایەنی کەمەوە بەرێگەی ئاشکراکردنی کاندیدە نەشیاوەکان تا بوار برەخسێت خەڵکی دەنگ بە کاندیدە بە ئەمەکەکان بدەن، چونکە کورد بۆ پرسە رەواکانی پێویستی بەنوێنەری راستگۆ و پاکە نەک عێراقچی ساختەچی و پۆپۆلیزمی تێکدەر و خۆپەرست و گەندەڵچی و بەد رەوشت".

bas news-