بارودۆخی ئێستای عێراق بۆتە كێشە بۆ ئەمریكا و ئاستەنگی گەورەی لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ دروستكردووە

بارودۆخی ئێستای عێراق بۆتە كێشە بۆ ئەمریكا و ئاستەنگی گەورەی لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ دروستكردووە
لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان پرۆفیسۆر ریچارد كاپلان لە زانكۆی ئۆكسفۆردی بەریتانی گوتی: من لەگەڵ ئەوەدا هاوڕام كە ئەمریكا باڵادەست نەبووە بەسەر هەندێ بارودۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. من دەڵێم ئەمریكا كاراكتەرێكی بەهێز و دەستڕۆیشتووی دەرەكی بووە لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. بەڵام رەنگە ئەمە زیاتر رەنگدانەوەی سەختی و دژواری تەحەددیەكان بووبێت نەك پێوەندی بە لاوازی خودی ئەمریكاوە هەبێت. ناكۆكی فەلەستین و ئیسرائیل، كێشەیەكە كە نەتوانراوە چارەسەر بكرێت، لەلایەن هیچ ئیدارەیەكی ئەمریكیەوە- هەر لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە لە ساڵی 1948ـەوە، و ئێستاش جیاوازیەك بەدی ناكرێت بە بەراورد بە رابردوو. ئەو بارودۆخەی لە عێراقدا لە ئارادایە، مایەی تەحەددیە بۆ ئەمریكا، بە دڵنیاییەوە ئەمریكاش بەشێكی بەرپرسیارێتی ئەم بارودۆخەی دەكەوێتە ئەستۆ.

هەروەها ریچارد گوتی: ئەو یەكڕیزییەی لەنێو ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایشدا، لەسەرەتادا، بینیمان بۆ پشتیوانی كردنی وەرگرتنی هەڵوێست دژ بە لیبیا، خاو بوونەوە، ئەویش بۆ هەڵوێستی روسیا و چین دەگەڕێتەوە بە تایبەتی، چونكە ئەوان تێڕوانینیان وایە كە ئەو كارانەی بە بیانوی پاراستنی كەسە مەدەنیەكانەوە و بەرگری كردن لە كەسە مەدەنیەكانەوە دەكرێت، دەگۆڕێت بۆ ئەنجامدانی كارێك لە دژی رژێمەكە و بۆ گۆڕینی رژێمەكە. لەبەر ئەوە، لە دەرئەنجامدا روسیا و چین دژی دەستێوەردانی نێودەوڵەتی بوون لە سوریا، لێرەدا من دەڵێم ئەمریكا دەست و پێی بەسترا بەهۆی ئەوەی كە لە عێراقدا ئەنجامی دا، هەروەها بەهۆی ئەو دژواریانەی لە لیبیادا بەدی دەكرێن. كە ئەویش بەهۆی شكستهێنانیان بووە لە دامەزراندنی سیستمێكی دیموكراتی و ئاشتیانە لە دوای رژێمەكەی قەزافیەوە.

شایانی باسە كاپلان باسي دابەشبوونی عێراقی كرد و گوتی: دابەشبوونی عێراق، شتێك یان سەرەنجامێكی حەتمی نییە، بەڵام ئەم ئەگەرە لە ئارادایە. هەروەها ئەمە ئەگەر لەو وڵاتانەدا لە ئارادا بووە كە دابەش بوونی ئیتنی هەبووە یان دابەش بوون هەبووە لە نێوان پێكهاتە نەتەوەییەكاندا. هەروەها ئەو حاڵەتانە بەدی كراوە كە لە كاتی بوونی خۆبەڕێوەبەریەكی(ئۆتۆنۆمی) باڵادا، ئۆتۆنۆمی لەسەر ئاستی جوگرافیا-، ئەوا پێكهاتەكان توانیویانە كەم تا زۆر پێكەوە بژین لە چوارچێوەی یەك دەوڵەتدا، بەڵام لە سایەی سیستمێكی فیدراڵیدا كە مەركەزیەكی كەمی هەبێت، كەواتە پێش عێراقیش پێشینە هەبووە لەم رووەوە، ئەوەش راستە كە ئەم جیاوازی و ناكۆكیانە.


بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(980).
Top