ئەردۆغان ئامادەیی خۆی بۆ دانوستان لەگەڵ پەکەکە نیشان دەدات
لهو چاوپێکهوتنه تهلهڤزیۆنییهدا، (ئهردۆغان) گوتی: “ههم لهگهڵ (عهبدڵڵا ئۆجهڵان) و ههمیش لهگهڵ پهکهکهدا، زهمینه و ئهگهری گفتوگۆ ههیه.”
ئهم لێدوانه نهک ههر تهنیا گوڕێکی بهتین دهداته ئهو ههوڵانهی بۆ لێک نزیککردنهوهی ئهنکارا و قهندیلدا له ئارادان، هاوکات دهستهڵاتدارانی ههرێمی کوردستانیش له ههوڵه ڕاستهوخۆکانیان بۆ چارهی پرسی کورد له تورکیا، پشتئهستوور دهکات.
ئهم گهشبینییه تا ڕادهیهکی زۆر به لێدوانهکهی دوێنێی(نێچیرڤان بارزانی)هوه دیار بوو که به گهرمی پێشوازیی له قسهکانی سهرۆکوهزیرانی تورکیا کرد و تهنانهت له وهڵامی ڕۆژنامهی ستاری تورکی ئامادهیی خۆی بۆ ڕۆڵگێڕان له گفتوگۆی نێوان حکوومهتی تورکیا و پهکهکهدا ڕاگهیاند.
له ڕاستیدا، ئهم لێدوانهی (ئهردۆغان) هاندانی ڕاستهوخۆی چهند ساڵی ڕابردووی (نێچیرڤان بارزانی) له پشتهوهیه که پێشتر داوای له ئهنکارا کردووه “دهرگهی ئیمرالی بهسهر (ئۆجهلاندا) بکهنهوه و بکهونه گفتوگۆی ڕاستهوخۆ لهگهڵ پهکهکه.”
(نێچیرڤان بارزانی) لە چاوپێكەوتنێكی ڕۆژنامەوانیدا بۆ ڕۆژنامەی “میللییەت”ی توركیا كە لە 28/6/2011 ئەنجامی دابوو، دهڵێت: “دەرفەتێكی زێڕین بۆ ئاشتی هاتووەتە ئاراوە. بۆچی؟
چونكە (ئەردۆغان) لە هەڵبژاردنی پەرلەمانیی وڵاتدا توانی 50%ـی دەنگەكان بەدەست بهێنێت. پارتیی ئاشتی و دیموكراسییش ‹بهدهپه› سەركەوتنێكی باشی مسۆگەر كرد. ئایا بەدەستهێنانی 36 كورسیی پەرلەمان لەناو پەرلەمانی توركیادا كارێكی ئاسانە؟ پێویستە بەرپرسانی بەدەپە بەم دەرئەنجامە خۆشحاڵ بن. دەبێت ئەوەیشمان بیر نەچێت كە حكوومەت لەگەڵ (ئۆجەلان)ـدا دانوستان دەكات.”
4 ساڵ دواتر
یەكەم لێدوانی جیددی سەرۆكوەزیرانی توركیا (ڕەجەب تەییب ئەرۆدغان) كە لە بارەی چارەكردنی پرسی كوردەوە دای، ساڵی 2009 بوو، كاتێك كە لە كۆبوونەوەی پارتەكەیدا گوتی: “پرسی كورد، پرسی منە. دەوڵەتیش لەم بوارەدا هەڵەی هەیە. ئەمانە بە پێشخستنی دیموكراسی تێدەپەڕێنرێن.”
دامەزراندنی كەناڵی (TRT6) و كردنەوەی بەشی زمانی كوردی لە زانكۆی ماردین و هەكاری، ئەو هەنگاوانە بوون كە لە پاش ساڵی 2009 و دوای ڕاگەیاندنی پڕۆژەی “كرانەوەی كوردی” (ئەردۆغان) هاویشتنی.
لێدوانهکهی ئێستای (ئەردۆغان) هاوكاته لەگەڵ گواستنەوەی شەڕەكانی نێوان (پەكەكە) و (توركیا) لە شاخەكانەوە بۆ ناو كۆڵانی شار و گوندەكان. بەرپرسانی (پەكەكە) ئاماژە بەوە دەدەن كە لە ٢٣ـی 7ـی ئەمساڵەوە گۆڕانكارییان بەسەر شێوازی شەڕكردنیان لەگەڵ (توركیا)ـدا هێناوە.
گوتەبێژی پارتیی كرێكارنی كوردستان (ئەحمەد دەنیز) دەڵێت كە گەریلاكانیان توانیویانە ناوچەی شەمزینان بخەنە ژێر كۆنتڕۆڵی خۆیان. ئەو بە ڕۆژنامەی “هەولێر”ی گوت كە ئێستا نزیكەی 400 كیلۆمەتری چوارگۆشە لە كوردستانی باكوور لە ژێر دەستەڵاتی ئەواندایە و بە هیچ شێوەیەكیش لەو شوێنە ناكشێنەوە.
هێرشبهر و بهرگریکار؛ 700 قوربانی
بە پێچەوانەی پێكدادانەكانی دیكە، لە 2 مانگی ڕابردوودا (پەكەكە) وەك هێرشبەر و سوپای (توركیا)ـیش وەك بەرگریكار دەبینرێت و ڕۆژانە هێزەكانی (پاراستنی گەل)ـی باڵی سەربازیی (پەكەكە) لە چەندین شوێنی كوردستانی باكووردا بازگە دادەنێت.
بەپێی ڕاپۆرتێكی گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتی، بە هۆی پێكدادانەكانی نێوان سوپای توركیا و شەڕوانانی (پەكەكە)ـوە لە ١٤ مانگی ڕابردوودا، 700 كەس بوونەتە قوربانی، كە ئەمەیش زیاترین ڕێژەی كوشتنە لە ماوەی 13 ساڵی ڕابردوودا.
گۆڕانكاری لە هەڵوێستەكانی (ئەردۆغان)ـدا
گوتەكانی ئەم دواییەی سەرۆكوەزیرانی توركیا (ڕەجەب تەییب ئەردۆغان) لەگەڵ “كەناڵی 7”ی وڵاتەكەی، دەنگدانەوەیەكی خرابی نهبوو. ئەو گوتی: “دەكرێت جارێكی دیكە دانوستان لە نێوان نوێنەرانی حكوومەت و نوێنەرانی پەكەكە لە دوورگەی “ئیمرالی” دەست پێ بكاتەوە بە مەبەستی كۆتاییهێنان بە كێشەی كورد لە توركیادا.”
(ئەردۆغان) جەختیشی كردەوە كە دەبێ شەڕوانانی پەكەكە واز لە هێرشەكانیان بهێنن بۆ ئەوەی دەرفەت بۆ بەڕێوەچوونی ئەم دانوستانانە بڕەخسێت.
سەرۆكوەزیرانی توركیا، لە بەشێكی دیكەی چاوپێكەوتنەكەدا ئاماژەی بەوە دا كە لە سەرەتای ئەمساڵەوە 239 شەڕوانی پەكەكە و 144 هێزی ئاساییشیی توركیا و 29 هاووڵاتیی مەدەنی بە هۆی شەڕی نێوان پەكەكە و سوپای توركیاوە كوژراون. ئەم ژمارەیەیش ئەوە پێشان دەدات كە شەڕی ئەمساڵ، شەڕێكی پڕ لە توندوتیژی و خوێناوی بووە.
ههڵوێستی سهرۆکی کوردستان
سەرۆكی هەرێمی كوردستان (مەسعوود بارزانی) که دوێنێ گهییشته ئهنکارا، نیگەرانیی خۆی لە بەردەوامبوونی هەڵمەتە چەکدارییەکانی هەردوو لا نەشاردووەتەوە و پێشتریش لە کۆنگرەی (لاوان)ـدا لە شاری هەولێر، ڕاستەوخۆ داوای لە پەکەکە کرد چەک دابنێت.
لە دواچاوپێكەوتنیشیدا لەگەڵ گۆڤاری “L›essentiel”ی فەڕەنسایی، (سهرۆک بارزانی) دهلێت: “پێمان وایە ستراتیژی چەكداریی پەكەكە پێویست نییە. ئێمە نە پێی ڕازین و نە پشتیوانییشی دەكەین، ئێمە بە سەركردە كوردەكانمان گوتووە كە دەبێ هەوڵ بدەن بە شێواز و ڕێكاری ئاشتیانە چارەی دۆخەكە بكەن.”
نووسەری ناوداری توركیا (چەنگیز جاندار)ـیش، لە وتارێكیدا بۆ گۆڤاری توركیاناسی، ئاماژەی بەوە داوه كە توندوتیژی تەنیا ئەو گوللەیە نییە كە لە لوولەی تفەنگی ئەوانەی چیاكانەوە دێتە دەرێ و دەڵێت: “هێرشكردنی هێزەكانی ئاساییشیی توركیا لە ناوچە كوردییەكانی توركیا بۆ سەر پەرلەمانتاری ئافرەت و شكاندنی قاچیان، خودی توندوتیژییە.”
پاشخان
پێشنیازەكانی گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتی بۆ پەكەكە و توركیا
كاركردن بۆ ئاگربەستێك بۆ ڕێگریكردن لە هێرشەكانی پەكەكە و وازهێنانی لە ڕفاندنی هاووڵاتیانی مەدەنی. وازهێنان لە دەمارگیریی نەتەوەیی لەناو یاسای بنەڕەتی و یاساكانی دیكەدا و بەدواداچوون بۆ داخوازییەكانی كورد لەو وڵاتەدا وەكوو خوێندن بە زمانی كوردی و گۆڕانكاریكردن لە یاسای ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریزم و یاسای سزادان و وازهێنان لە دادگەیی و دەستگیركردنی هەزاران چالاكوانی كورد بە تۆمەتی تیرۆرستی.
دەبێ كوردیش ئەوە ڕۆشن بكاتەوە كە دەیەوێت چ ڕیفۆرمێك لە خوێندن و ژیانی گشتیدا بكرێت ئو ئەو داوایەیش ڕابگرن بۆ هەبوونی هێزی چەكداری بۆ بەرگریكردن لە خۆیان لە ناوچە كوردییەكان.
هاندانی توركیا بۆ جێبەجێكردنی پەیماننامە نێودەوڵەتییەكان و پاراستنی مافی مرۆڤ و ئازادیی ڕادەربڕین و هەبوونی دادگەیەكی دادپەروەر.
-هەولێر
