ژمارەیەك لە بەرپرسانى دیالە ئەمڕۆ ئاماژەیان بەوە دا سەركەوتنى بەهەرێمبوونى دیالە، بەندە بە جێبەجێكردنى مادەى 140ى تایبەت بە ناوچە كێشەدارەكانەوە، هەروەها پێیان وابوو جێبەجێكردنى ئەو مادەیە هەنگاوێكە بۆ سەركەوتنى سیستمى فیدراڵى، كە یارمەتیى چارەسەرى تەنگژە سیاسییەكان لە قۆناغى داهاتوودا دەدا و پارێزگەى دیالەیش سەقامگیریى ئیدارى و سیاسی بەخۆوە دەبینێ.

ئازاد حەمید شەفى سەرۆكى ئەنجوومەنى شارەدێى مەندەلى بە ئاژانسی كوردستان بۆ دەنگوباس (ئاكانیوز)ى راگەیاند \"لە ماوەى 4 ساڵى رابردوودا دەستى دەستى بە مادەى 140 كراوە، ئەوەیش یەكێك لە هۆكارەكانى سەرهەڵدانى تەنگژەكەى ئەمدواییەى دیالەیە دواى ئەوەى لە 12ى ئەم مانگەدا بەهەرێمبوونى پارێزگەكە هاتە راگەیاندن\"".

شەفى گوتى \""بەپێى دەستوور دەبێ بڕیارى بەهەرێمكردنى دیالە لەلایەن هەموو چین و توێژەكانەوە قسەى لەسەر بكرێ، بۆ ئەوەیش پێویستە پێشوەخت خەڵك لەبارەى میكانیزمەكانى بەهەرێمكردن و ئەو قۆناغە یاساییانەى پێش لە راگەیاندنى پێیدا تێ دەپەڕێ، هۆشیار بكرێتەوە\"".

هەروەها ئاماژەى بەوە دا \""بابەتى بەهەرێمكردن كردارێكى دیموكراسییانەیە كە قابیل بەوەیە بەپێى راى زۆرینە و لەسەر بنەما دیموكراسی نەك تایفایەتییەكان، قبووڵ یان رەت بكرێتەوە\"".

لاى خۆیەوە ئەحمەد زەرگوشى بەڕێوەبەرى شارەدێى سەعدیە لە لێدوانێكیدا بۆ (ئاكانیوز) داواى كرد پەلە لە جێبەجێكردنى مادەى 140 و یەكلاكردنەوەى فایلى ناوچە كێشەدارەكان بكرێ، بۆ ئەوەى زەوینەى ئیداریى بۆ پێكهێنانى هەرێمەكان و پێڕەوكردنى سیستمى فیدراڵى ساز ببێ.

مونا ئەلعومەیرى پەرلەمانتارى لیستى هاوپەیمانیى نیشتمانى لەو بارەوە بە (ئاكانیوز)ى راگەیاند \""فایلى ناوچە كێشەدارەكان یەكەمین فایلە دەبێ پێش لە پەنابردن بۆ راگەیاندنى هەرێمەكان یەكلا بكرێتەوە، بۆ ئەوەى مافى هەموو پێكهاتە و رەنگەكان فەراهەم بكرێ\"".

لەو بارەوە فورات تەمیمى جێگرى پارێزگارى دیالە ئاماژەى بەوە دا \""جێبەجێكردنى مادەى 140 لە دیالە بەشێوەیەكى رێكوپێك و بەبێ كۆسپ بەڕێوە دەچێ و پرسەكە پێوەندى بە حكوومەت و لێژنەى جێبەجێكردنى مادەى 140ەوە هەیە\"".

مادەى 140ى دەستوورى هەمیشەییى عێراق، بۆ یەكلاكردنەوەى كێشەى ئەو ناوچانە دانراوە، كە رێژیمى لێخراوى عێراق لە ماوەى 35 ساڵەى دەسەڵاتى خۆیدا، بەمەبەستى سیاسی گۆڕانكارى لە سنوورەكانیان و لە پێكهاتەى دیمۆگرافیى دانیشتوانەكانیاندا كردووە، لەوانە شارى كەركووكى دەوڵەمەند بە نەوت.

ناوچە كێشەدارەكان چەند ناوچەیەك لە پارێزگاكانى مووسڵ و كەركووك و دیالە و سەلاحەدین و ئەنبار و كەربەلا دەگرێتەوە، بە شارى كەركووكى دەوڵەمەند بە نەوتیشەوە.

دواى دەستبەكاربوونى لێژنەى جێبەجێكردنى مادەى 140 لە ساڵى 2007دا، تا ئێستە لە بودجەى ساڵانەى عێراق بودجەیەكى تایبەت بۆ كارەكانى لێژنەكە تەرخان كراوە، كە بەشێكى زۆرى بۆ قەرەبووكردنەوەى ئەو ئاوارە كوردانەى كەركووكن كە لە سەردەمى رێژمى لێخراودا لە زێدى خۆیان دەركراون، هەروەها بۆ ئەو عەرەبە هاوردانەى رێژیم لە ناوچەكانى ترى عێراقەوە هێناونى لە كەركووك نیشتەجێى كردوون، ئەویش بۆ ئەوەى بگەڕێنەوە شوێنى خۆیان.

بەپێى مادەكە دەبوو تا كۆتاى ساڵى 2007 بە سىَ قۆناغ جێبەجىَ بكرىَ: قۆناغى یەكەم برێتییە لە ئاساییكردنەوەى بارودۆخى ئەو ناوچانە و گێڕانەوەى ئاوارە و هاوردەكان بۆ شوێنى بنەڕەتیى خۆیان، لە قۆناغى دووەمدا سەرژمێریى گشتیى دانیشتوان لەو ناوچانە بكرىَ و لە قۆناغى سێیەمیشدا راپرسییەكى گشتیی ئەنجام بدرىَ بۆ یەكلاییكردنەوەى چارەنووسى ئیداریى ئەو ناوچانە، بەڵام تائێستە قۆناغى یەكەمیشى بەتەواوى جێبەجێ نەكراوە.

هەندێ لایەنى عەرەبى و توركمانى پێ لەسەر ئەوە دادەگرن كە ئەو مادەیە لەكاتى خۆیدا جێبەجێ نەكراوە و ئێستە مادەیەكى مردووە، بەڵام لایەنى كوردى سوورە لەسەر ئەوەى مادەكە زیندووە و پێویستە بەپێى ئەو سێ قۆناغەى بۆى دیارى كراوە، جێبەجێ بكرێ."