پێشمەرگە جیا لەوەی بەسەركەوتنەكانی ئەفسانەی داعشی بەتاڵكردەوە و بووە سمیبولی قوربانیدان بۆ بەرگریكردن لە ئازادی مرۆڤایەتی، لە هەمانكاتدا لەسەر ئاستی ناوخۆی كوردستانیش توانی دەوڵەت و حزبە سیاسیەكان لەیەكتری جیابكاتەوە، ئەم هەڵوێستە قارەمانانەی پێشمەرگە بۆتە هۆكاری ئەوەی پێشمەرگە وەك سوپای بەرگری كوردستان داوای سەربەخۆیی بكات بەڵام بەداخەوە حزبە سیاسیەكان داوای گەرانەوە بۆ بەغدا دەكەن
***************
یەكێك لە میراتە جوانەكانی رێنیسانس و رۆشنگەری كە بۆتە شادەماری سیستمی سیاسیی لیبرال دیموكراتی جیاكردنەوەی ئایین بووە لە سیاسەت، ئەمەش نەك بەو مانایەی سیاسەت ئایین بكاتە دەرەوەی كۆمەڵگە و خەڵك لە ئایین دوور بكەوێتەوە ، بەڵكو بەو مانای كەنیسە و قەشەكان تیكەڵاوی سەرتاپای ژیانی رۆژانەی خەڵك نەبن و ، خەڵك ئازادانە ئایینداری خۆی پیادەبكات بەبێ ئەوەی هەموو ژیانی خەڵك لە حەرام و حەڵاڵی كەنیسەكان بچووك بكرێتەوە، بەڵام ئەو سیمایەی كەنیسە بۆ ئایینی دروستكردبوو، دوای وەرگرتنەوەی دەسەڵات لە كەنیسە و جیاكردنەوەی ئایین لە سیاسەت كۆتایی نەهات، بەڵكو چەند شتێكی دیكە وەك زانست، ئایدلۆژیەتی سیاسی بە شێوەیەكی دیكە جێگەی ئایینەكەی كەنیسەیان گرتەوە ، دیارە كاتێك زانست بە ئاستی ئایین پیرۆز كرا ، سیمای مەعریفەی بەرهەمهاتووی ئەقڵی سەردەمی رۆشنگەری، لە مەعریفەیەكی ئازادیخوزانەی مرۆڤەوە گۆڕی بۆ مەعریفەیەكی بەرژەوەندی خوازی سەرمایەداری و مرۆڤی كردە كۆیلەی كارگە و ئامێرەكان، بەمەش وەك بیرمەندانی قوتابخانەی فەرەنسی جەختی لەسەر دەكەنەوە ، قۆناخی رۆشنگەری كۆتایی پێهێنا و مرۆڤی ئازادی خوازی گۆڕی بۆ مرۆڤێكی كۆیلەی ئامێر. هەر بۆیە ئەو قوتابخانە فیكرییە جیا لەوەی جاڕی مردنی مودێرنەی دا، لەهەمانكاتدا مەرگی مرۆڤی كۆیلەی ئامێریشی راگەیاند و ناولێنا ( مەرگی مرۆڤ) واتە مەرگی ئەو مرۆڤەی كە مودێرنە جارێكی دیكە كردیەوە بە كۆیلەی ئامێرەكان.
سەبارەت بەم لایەنە لەگەڵ ئەوەی رێبەری قوتابخانەی فیكری ئەڵمانی سەردەم ( یۆرگن هابرماس) زۆر بە توندی دژی جاڕدانی كۆتایی مۆدێرنەیە و جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە كە دەبێت مودێرنە بگۆرێت بۆ گوتارێكی فەلسەفی و هاوشانی سەردەمە جیاوازەكان پێكەوەرۆیی هەبێت و وەڵامی بۆ پرسیارە تازەكانی جیهانی هاوچەرخ پێبیت، بەڵام لەبەرامبەریشدا نكۆڵی لەوە ناكات خراپ سوود وەرگرتنی سەرمایەداری لە پێشكەوتنە زانستیەكانی مۆدێرنە، مەعریفەی ئازادیخوازی گۆریووە بۆ مەعریفەی بەرژەوەندی كارگە و ئامێر و، بۆیە ئەگەر بمانەوێت مودێرنە بەردەوامی هەبێت ئەوا دەبێت دووبارە مەعریفە ببێتەوە بە هۆكارێكی گرنگ بۆ ئازادی مرۆڤ.
كەواتە هەردوو قوتابخانەی فەرەنسی و ئەڵمانی بەهەمان شێوەی سەرەتاكانی مۆدیرنە كە داوای جیاكردنەوەی ئایین و سیاسەتیان دەكرد، ئێستا ئەوانیش دوای جیاكردنەوەی زانست و ئازادی مرۆڤ دەكەن، واتە زانست نەبێتە هۆكارێك بۆ ئەوەی ئازادی مرۆڤ لەناو بەرێت، لەمەش زیاتر دەبێت زانست كاری زاناكان بێت لەناو لابۆرە تایبەتەكان، بەڵام شێوازی بەكارهێنانی لە ژیانی رۆژانەی خەڵكدا، دەبێت ئازادی مرۆڤ وەك پێوەرێك بریار بدات تاچەند ئەم زانستە تازەیە تیكەڵاوی ژیانی رۆژانەی خەڵك بێت.
لەدوای شەڕی یەكەمی جیهانی بە شێوەیەكی گشتی و دوای كۆتایی هاتنی شەڕی دووەمی جیهانیش بە تایبەتی و پاش ئەوەی جیهان بووە دووجەمسەری كۆمونیستی و سەرمایەداری و، لەبەر ئەوەی یەكێتی سۆڤیەتی پێشان لە رێگەی هاندان و پشتگیری كردن بۆ دروستكردنی حزبی كۆمونیستی لەسەرانسەری جیهاندا، ئەوا ئایدلۆژیەتی حزبی سیاسی بەشێوەیەك لە شێوەكان جێگەی ئایینی گرتەوەو ، ئەمەش گەیشتە ئەو ئاستەی چۆن كەنیسە لەسەردەمی پێش رۆشنگەری دەیویست هەموو شتێكی كۆمەڵگە بە ئایینی بكات، بەهەمان شێوە حزبە كۆمونیستەكانیش هەوڵیاندەدا، هەموو تاكەكانی كۆمەڵگە بكەنە ئەندامێكی حزبەكەیان ، ئەم پەتایەی حزبە كۆمونیستیەكان بڵاویان كردەوەو وایانكرد ئایدلۆژیەت جێگەی ئایین بگرێتەوە ، لەمەش زیاتر ئەم مودێلەی كۆمونیست بووە هۆكاری ئەوەی حزبی دیكەی ئایینی و نەتەوەیش لەسەر هەمان رێچكەی حزبە كۆمونیستیەكان دابمەزرێت ، هەر هەمووشیان ئایدلۆژەتەكەیان بە ئاستی ئایین پیرۆز كردووە، ئەم پیرۆزكردنەی ئایدلۆژیەت بە ئاستی ئایین و تیكەڵاوكردنی ئایدلۆژیەتی سیاسی بە ژیانی رۆژانەی خەڵك بووە هۆكاری ئەوەی كە یەكێتی سۆڤیەتی پێشان لە پەرەپێدان رابوەستێت و سەرەنجامیش لەبەریەكهەڵوبوەشێت، لە وڵاتانی جیهانی سێهەمیشدا بووە هۆكاری ئەوەی چەمكی ( دەوڵەتی دواكەتوو ) یان ئەوەی ئێستا پێی دەڵێن باشوری جیهان ببێتە ناسنامەی دەوڵەتەكان و ئێستاش دەوڵەتانی جیهانی سێهەم هێمان بۆ پاشكەوتوویی و دواكەوتن لە پێشكەوتنەكانی مرۆڤایەتی.
لە كوردستانی ئێستای ئێمەشدا ، حزبە سیاسیەكان ( بە ئیسلامی و عەلمانی و چەپەكانیشەوە) ئایدلۆژیەتیان بە ئاستی ئایین پیرۆز كردووە و ئەمەش گەیشتۆتە ئەو ئاستەی چۆن تەیاری جیهادی سەلەفی قیتالی ئەوەی وەك ئەوان بیرنەكاتەوە تەكفیری دەكەن، بەهەمان شێوە حزبەكانی كوردستانیش گەیشتوونە ئەو ئاستەی ئەوەی وەك ئەوان بیرنەكاتەوە ئیرهابی فیكری بەرامبەر پیادە دەكەن و لەشكرێكی جنیوفرۆشیان دروست كردووە بۆ ئەوەی كەسایەتی مەعنەوی ئەو كەسایەتیە تیرۆر بكەن. بەڵام ئەوەی جێگەی خۆشحاڵی و شانازییە لەگەڵ دەسپێكی شەڕی داعش و هێرشكردنیان بۆ سەر كوردستان، پێشمەرگە جیا لەوەی بەسەركەوتنەكانی ئەفسانەی داعشی بەتاڵكردەوە و بووە سمیبولی قوربانیدان بۆ بەرگریكردن لە ئازادی مرۆڤایەتی، لە هەمانكاتدا لەسەر ئاستی ناوخۆی كوردستانیش توانی دەوڵەت و حزبە سیاسیەكان لەیەكتری جیابكاتەوە، ئەم هەڵوێستە قارەمانانەی پێشمەرگە بۆتە هۆكاری ئەوەی پێشمەرگە وەك سوپای بەرگری كوردستان داوای سەربەخۆیی بكات بەڵام بەداخەوە حزبە سیاسیەكان داوای گەرانەوە بۆ بەغدا دەكەن، ئەوجا لەبەر ئەوەی پێشمەرگە تەنها خاكی كوردستان بەپیرۆز دەزانێت، ئەم پیرۆزیەش بۆتە چوارچێوەیەك هەموو بیرۆبۆچوونە جیاوازەكانی دیكەی لغاوگیر كردووە، ئەوەتا وەك لە مامۆستا ئاینی یە نیشتمانپەروەكان گوێمان لێدەبێت، هەتا ئەگەر پیرۆزی خاكی كوردستان بە ئاستی ئاینییش پیرۆز بكرێت، ئەوا پیرۆزی كوردستان هێندەی دیكە شكۆی ئایین و موسڵمانانی كوردستان دەپارێزێت.