مەحموود عوسمان: سهرۆک کۆمار ڕێگەچارە بەسەر لایەنەكاندا ناسهپێنێت
پیدهچێت کیشهکان جارێ وهک خۆیان بمێننهوه تا ئهوکاتهی یهکێک دهستپیشخهرییهک دهکات و بهستهڵهک دهشکێت.
ڕۆڵی كەسایەتییەكان
(سهرۆک تاڵەبانی) دوای سێ مانگ دووركەوتنەوە گەڕایەوە کوردستان، بەڵام ئەمجارە (سهرۆک بارزانی) به سهردانێکی فهرمی گهیشته ئیتالیا و كاتی گەڕانەوەی دیار نییە. زۆر جار گۆڕانی دۆخی عێراق و چارەبوونی كێشەكان بە ڕۆڵی كەسایەتییە سیاسییەكانەوە دەبەسترێتەوە.
بۆ نموونە: لە نەوەد ڕۆژی ڕابردوودا، چەندین مێدیا ڕەوینەوەی ناكۆكییەكان و چارەبوونی قەیرانەكانی عێراقیان بە گەڕانەوەی سەرۆككۆماری عێراق (جەلال تاڵەبانی)ـیەوە بەستبووەوە. داخۆ ئەوە سیستەمە كە دەتوانێت ناكۆكییەكان یەكلا بكاتەوە یان كەسایەتییەكانیش دەتوانن ئەو كارە بكەن؟
پەرلەمانتار و سیاسەتوانی كورد (د. مەحموود عوسمان) پێی وایە هەڵە بوو سێ مانگ چاوەڕێی (سهرۆک تاڵەبانی) كرا تا گەڕایەوە، چونكە دەبوو كوتلە سیاسییەكان خۆیان كێشەكانیان چارە بكردایە.
ئێستا كە باس لە هەوڵەكانی (تاڵەبانی) بۆ كۆكردنەوەی سیاسییەكان و لایەنەكان لەسەر مێزی گفتوگۆ دەكرێت؛ بەڵام سەرۆكی هەرێم، كە لە مەسەلەی لادانی \"نووری مالیكی\""ـدا لایەنێكی سەرەكیی دۆخەكە بوو، لە دەرەوەیە و نازانرێت كەی دەگەڕێتەوە.
نەوەد ڕۆژ لەمەوپێش؛ لە كاتێكدا پرسی لادانی (مالیكی) لە توندترین دۆخی سیاسییدا بوو؛ سەرۆككۆماری عێراق بۆ وەرگرتنی چارەسەر و نەشتەرگەریی قاچی چەپی سەردانی ئەڵمانیای كرد؛ ئێستا 4 ڕۆژ دەبێت گەڕاوەتەوە.
سیاسەتوان و مامۆستای زانكۆ (د. بوخاری عەبدوڵڵا) بۆچوونی وایە كە لە وڵاتێكدا سیستەم جێگهی خۆی نهگرتبێت، ڕۆڵی كەسایەتییەكان زۆر دەبێت؛ عێراقیش لەو وڵاتانەیە كە بەو جۆرەیە و شیوازی بیركردنەوە و عەقڵییەتی سیاسییەكان كە یەكتر ناخوێننەوە، وای كردووە ناسەقامگیریی سیاسی بەردەوام بێت.
ئەو سیاسەتوانە، لەگەڵ ئەوەدایە كە ڕۆڵی سەركردە و سیاسییەكان كەم نەكرێتەوە ئەگەر ئەرێنی بوو، بەڵام دەبێ سیستەمێك زیاد بكرێت كە خەڵك و سیاسییەكان بەناچاری پێوەی پابەند بن.
ڕێگەچارە
لە مێژووی عێراق و لە ئێستایشدا، زۆر جار كەسایەتییەكان توانیویانە كێشەیەك بەرەو چارە بەرن یان ئاڵۆزتری بكەن. ئەم ئەزموونە لە 2003ـوە چەندین جار دووبارە بووەتەوە؛ بۆ نموونە: (تاڵەبانی) زۆر جار سیاسییەكان و لایەنەكانی لەسەر مێزێك كۆ كردووەتەوە و بەو هۆیەیشەوە دۆخێك ئاسایی كراوەتەوە.
یان سەرۆكی هەرێم توانی لە دوو دانیشتندا كە لە 8 و 11ـی تشرینی دووەمی 2010 لە هەولێر و بەغدا گرێ دران، كۆتایی بە ناكۆكییەكی هەشت مانگی بهێنێت و حكوومەتی عێراق لە ڕێگەی واژۆكردنی ڕێككەوتننامەی هەولێرەوە پێك هێنرا.
بە ڕای (مەحموود عوسمان) كەسایەتییەكان ڕۆڵیان هەیە و (سهرۆک تاڵەبانی) دەتوانێت لایەنەكان كۆ بكاتەوە، بەڵام چارە لای لایەنەكانە؛ ئەگەرنا (تاڵەبانی) ناتوانێت گەییشتنە ڕێككەوتنیان بەسەردا بسەپێنێت.
(دكتۆر بوخاری) بۆچوونی وایە كە (تاڵەبانی) سیاسەتمەدارە و ڕۆڵی گرنگی لە عێراقدا هەبووە، بەڵام ناتوانێت بە شەو و ڕۆژێك یان كۆنگرەیەك و دوو كۆنگرە و پێشنیازكردنی ڕێگەچارە، ئەو ئەقڵییەتە بگۆڕێت كە بۆ دەربازبوون لە قەیرانەكان پێویستە.
ئەم سیاسەتوانە دەڵێت: \""(تاڵەبانی) یان هەر سیاسییەكی دیكە پێشنیازی چارەی ڕەوشی عێراق بكات، كێشەكان وەك خۆیان دەمێننەوە تا ئەو كاتەی هەمووان بۆ دەستوور دەگەڕێنەوە.\""
-هەولێر"
