ئاشكرایە كە دوای پێكهێنانی حكومەتی عێراق بە سەرۆكایەتی دكتۆر عادل عەبدولمەهدی و هەڵگرتنی چەند هەنگاوێك لەلایەن ئەم حكومەتەوە بۆ هێوركردنەوەی دۆخی عێراق و ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانی هەرێم و بەغدا، لە ئێستادا هەست دەكرێت دژەجووڵەیەك دروست بووە بۆ دروستكردنی دژواری و فشار لەسەر ئەم حكومەتە، ئەم پرسانە و چەند پرسێكی دیكەی پەیوەندیدار بوونە تەوەری دیدارێكی گوڵان لەگەڵ سیاسەتمەدار دڵشاد میران، كە پێشتر چەند پۆستی گرنگی وەك: وەزیر لە كابینەی پێنجەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان، نوێنەری حكومەتی هەرێم لە بەغدا و بەرپرسی پەیوەندییەكانی دەرەوەی پارتی لە ئەوروپا هەبووە.

* لەگەڵ ئەوەی هێشتا حكومەتەكەی د.عادل عەبدولمەهدی تەواوی وەزارەتەكانی پێكنەهاتووە، بەڵام هەوڵێك هەیە بۆ هەڵسەنگاندنی كارەكانی، لەم هەڵسەنگاندنەش وا بەدیار دەكەوێت كە لە ئەدای حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی رازی نەبن، هەڵسەنگاندنی ئێوە بۆ ئەدای ئەو حكومەتە چۆنە؟
- هەڵسەنگاندنی ئەدای كاری حكومەتەكەی دكتۆر عادل عەبدولمەهدی لەماوەی شەش مانگی تەمەنیدا كارێكی ئاسان نییە و زەحمەتە، چ بە هۆی ئەو ماوە كورتە، چ بەهۆی خراپیی بارودۆخی حكومەتی عێراق لە ماوەی 16 ساڵی رابردوودا، هەربۆیە لە بۆچوون و پێشبینی كەسدا نییە لەو ماوە كورتەدا ئەم حكومەتە بتوانێت بە چارەسەرێكی سیحری بگات و سەرجەم ئەو بارودۆخە خراپە چاك بكاتەوە و هەموو كێشەكانی عێراق چارەسەر بكات. راستە كەسایەتیی دكتۆر عادل عەبدولمەهدی كاریگەریی هەبووە، كە من خۆم بە شەخسی لە نزیكەوە هەڵسوكەوتم لەگەڵ كردووە و دەیناسم كە خاوەنی كەسایەتییەكی ئارام و میانڕەوە، كە تا راددەیەك بووە هۆی چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغدا و گەیشتن بە جۆرێك لە لێكتێگەیشتنی هاوبەش. ئومێدەوارم هەنگاو بەهەنگاو سەرجەم كێشەكانی نێوان هەرێم و عێراق لە ماوەی حوكمڕانیی عادل عەبدولمەهدی بەرەو چارەسەر بچێت. ئەوەی بە شێوەیەكی گشتی پەیوەست بێت بە بارودۆخی گشتیی عێراقەوە لە سەروەختی پێكهێنانی حكومەتی مەركەزیدا، ئەوا ئاشكرایە كە هەلومەرجەكە ئاڵۆز بوو، دۆخەكە تێكەڵ و پێكەڵ ببوو، ململانێی توند لەنێوان حزبە سیاسییەكاندا لەلایەك و لەناوخۆی حزبە سیاسییەكانیش لە لایەكی دیكەوە بوونی هەبوو، ئەم ململانێیە بە شێوەیەك قووڵ بۆوە، كە زۆر زەحمەت بوو ئەو كات لایەنە سیاسییەكان لەسەر كەسایەتییەك بۆ سەرۆك وەزیرانی عێراق رێكبكەون، هۆكاری ئەم تێكچوون و ئاڵۆزییە ئەوە بوو، هەمووان لەسەر كەسایەتییەك بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران هاوهەڵوێست نەبوون، چ رەوتی سەدر – هاوپەیمانی چاكسازی- بێت، یان رەوتی فەتح- هاوپەیمانی بینا-، بۆیە هەردوولایان وەك رێگاچارەیەكی ماومناوەند لەسەر دكتۆر عادل عەبدولمەهدی رێككەوتن. ئەگەر لە ئەدای ئەم حكومەتەش بڕوانین لە ماوەی رابردوودا، ئەوا ئەم حكومەتە تا ئێستا هەنگاوی باشی هەڵگرتووە لە ئاست كورددا و بەتایبەتی لە پەیوەندی بە پرسی داراییەوە، كە ئەمە مافێكی خەڵكی كوردستانە، مەبەستم لە چارەسەركردنی كێشەی مووچەیە، تا ئەو كاتەی رێككەوتنێكی سەرتاسەری و كۆتایی دەكرێت. لەلایەكی دیكەوە جۆرە لێكتێگەیشتنێك هەیە لە بواری دۆسێی نەوت. بەڵام دۆخی عێراقیش بێ كێشەو گرفت نییە و ئێستاش ئەوەی دژی حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی دەكرێت، بۆ چەند هۆكارێك دەگەڕێتەوە، وەك دۆخی سیاسیی ناوخۆی عێراق و دۆخە ئیقلیمییەكە، هەروەها بوونی ئەو ململانێیەی نێوان ئەمریكا و ئێران، كە ئەمە كاردانەوەی زۆری لە ناو عێراقدا هەیە، بۆ نموونە: زۆرێك لەو شیعەكانەی لە ئێرانەوە نزیكن، بەتایبەتی حەشدی شەعبی دەمێكە ناڕەزایەتی خۆیان بە ئاشكرا نا، بەڵام بە كردەوە دەستپێكردووە، تەنانەت بانگەشەی ئەوە دەكەن حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی هیچی نەكردووە، لەولاشەوە حەیدەر عەبادی لە راگەیاندنەكانەوە دەستی بەم هەڵمەتە كردووە و بگرە وەكو خۆدەرخستنێك خۆی نمایش دەكات، كە گوایە ئەم بەدیلی عادل عەبدولمەهدییە. لەلایەكی دیكەوە باس لە هەوڵی دروستكردنی هەرێمی بەسرە دەكرێت، كە هەموو ئەمانە فشارێكن بۆ سەر حكومەتەكەی عادل عەبدولمەهدی. بەتایبەتی من پێموایە داواكاریی بە هەرێمبوونی بەسرە لەم كاتەدا زیاتر بۆ فشار دروستكردنە و دەستێكی دەرەكی لە پشتە، چونكە راستە لە رووی دەستورییەوە مافێكی رەوایە كە هەر پارێزگایەك، یان زیاتر، هەرێمێك پێكبهێنن، ئێمەی كوردیش لەگەڵ ئەوەداین عێراق لە رووی كردارییەوە ببێتە فیدڕاڵی، بەڵام ئێمە دەزانین ماوەیەكی زۆرە دۆخی ئابووری و خزمەتگوزاری و ئەمنی و كۆمەڵایەتیی شاری بەسرە خراپە، پرسیارەكە ئەوەیە بۆچی ئێستا بەم جددییەتەوە ئەم پرسە دەورووژێندرێت؟
* هەندێك لە لایەنە سیاسییەكانی ناو شیعە و تا رادەیەك سوننەش وا هەست دەكەن لە پێكهێنانی كابینەی ئەم جارەی حكومەتی عێراق شكستیان بەسەر هاتووە، بۆیە هەست بە جۆرێك لە جووڵە دەكرێت، كە هەندێك جار ئەوەی لێ دەخوێندرێتەوە كە هەوڵێك هەیە بۆ دروستكردنی زۆرینەیەكی پەرلەمانی و گوشار خستنە سەر عادل عەبدولمەهدی، بۆ ئەوەی پەرلەمان متانەی لێ وەربگرێتەوە و كەسێكی دیكە بۆ نموونە (حەیدەر عەبادی) ببێتەوە بە سەرۆك وەزیران، ئایا تاچەند ئەم هەوڵانە دەبێتە هۆكاری ئەوەی جارێكی دیكە ناسەقامگیری بكەوێتەوە ناو پرۆسەی سیاسیی عێراق؟ ئەگەر ئەم ناسەقامگیرییە رووبداتەوە، ئایندەی پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا بە كوێ دەگات؟
- حكومەتەكەی عادل عەبدلومەهدی لە دۆخێكدایە كە دەبێت بە وریاییەوە هەڵسوكەوت بكات. ئەوەتا دەبینین لە ناو پەرلەمانی عێراق هەوڵ هەیە و باسی ئەوە دەكرێت، یاسایەك دەربچێت بۆ ئەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق دەربكەن، لەلایەكی دیكەوە ئێرانیش واخۆی دەخاتەڕوو كە دەستڕۆیشتووە لە عێراقدا، تەنانەت لە سەردانەكەی عادل عەبدولمەهدی بۆ ئێران لەلایەن رابەری كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە پێی راگەیەندرا: پێویستە بە زووترین كات ئەمریكییەكان لە عێراق دەربكەن. كە ئەمە ئیحراجییەكە بۆ سەرۆك وەزیران و دەوڵەتی عێراق، هەروەكو چۆن لە پەرلەمانی عێراقیشەوە هەوڵی ئیحراجكردنی سەرۆك وەزیران دەدرێت و بە ئاشكرا هەڕەشە دەكرێت بەوەی یاسایەك دەربكەن بۆ دەركردنی هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق. كەواتە لە ئێستادا دۆخێك دروست بووە كە عادل عەبدولمەهدی و حكومەتەكەی هەوڵ دەدات دارەكە لەناوەڕاستەوە بگرێت، بەڵام ئەم هەڵوێستە بۆ سەرۆك وەزیران و حكومەتی عێراق ناچێتەسەر، لەبەر ئەوەی لە تاران قسەیەك دەكەن و لە واشنتون قسەیەكی دیكە، ئەمەش بۆ كەس ناچێتەسەر، هەربۆیە پێویستە عادل عەبدولمەهدی هەندێك ئیجرائاتی جددی بگرێتەبەر بۆ راگرتنی هاوسەنگیی پەیوەندییەكانی لەگەڵ هەر یەكە لە ئەمریكا و ئێران، بۆ سەركەوتنی ئەم سیاسەتەش پێویستی بەوەیە كە لەناو هێزە سیاسییەكانی عێراقدا پشتیوانی لێ بكرێت. لەم روانگەیەوە رۆڵی كورد بۆ پشتگیریكردنی عادل عەبدولمەهدی زۆر گرنگە، هەم بۆ بەرژەوەندیی خۆمان، هەم بۆ بەرژەوەندیی گشتیی عێراقیش، چونكە ئەگەر عێراق بكەوێتە ناو گێژاوێكی سیاسیی سەخت، كاریگەریی خراپی لەسەر بارودۆخی گشتیی عێراق و ناوچەكە و كوردیش دەبێت.
* هەندێك لە كێشەكانی نێوان بەغدا و هەولێر، پێویستیان بەوەیە كە لە رێگەی كابینەی داهاتووی حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە بۆ وتووێژكردن لەگەڵ بەغدا چارەسەر بكرێن، بەڵام پرسی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم هەتا ئێستا روون و ئاشكرا نییە و نازانرێت كەی بە تەواوەتی ئەم كابینەیە پێكدەهێنرێت، ئایا دواخستنی پێكهێنانی كابینەی تازە بەشێك لە گەمەی كات بە سەربردن نییە لەلایەن لایەنە كوردستانییەكانەوە بۆ ئەوەی بزانن ئەو جووڵە دژەی دژ بە پرۆسەی سیاسی لەعێراقدا هەیە، دەگاتە كوێ؟
- هەموومان دەزانین هۆكارەكانی دواكەوتنی پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆچی دەگەڕێتەوە، ئێمە دەزانین یەكێتی نیشتمانی كوردستان كێشەی بڕیاردانی هەیە، ناكۆكی و راوبۆچوونی جیاواز هەیە لەسەر كاندیدەكانیان بۆ وەزارەتەكان، تەنانەت وەزارەت هەیە شەش كاندیدیان بۆ داناوە كە هەریەكەیان نوێنەرایەتی لایەن و باڵێكن، ئەمە كارو پرۆسەكەی زەحمەت و قورستر كردووە. من لەگەڵ ئەوەدام كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمی كوردستان زۆر زوو پێكبهێنرێت و چیتر دوانەخرێت، چونكە حكومەتی نوێی هەرێمی كوردستان دەبێت دەست بە دانوستانەكان و گفتوگۆكان بكات لەگەڵ بەغدا تاوەكو كێشە و گرفتەكانی نێوان هەرێم و عێراق چارەسەر بكات، بەتایبەتی كێشەو گرفتە درێژخایەنەكانی تایبەت بە كەركووك و دۆسێی نەوت و پێشمەرگە كە پێویستیان بە گفتوگۆو دانوستانی جددی هەیە، ئێستاش باشترین هەلە بۆ هەموومان كە عادل عەبدولمەهدی لەسەر حوكمە، ئەم كەسایەتییە میانڕەوە و دەتوانرێت دانوستان و لێكتێگەیشتنی لەگەڵ بكرێت.
* لە ئێستادا مەترسی و ئەگەری سەرهەڵدانەوەی داعش یەكێكە لەو مەسەلانەی دیكە كە هەڕەشە لە پرۆسەی سیاسیی عێراق دەكات، ئایا تاچەند ئەو هەوڵانەی بۆ دژایەتی حكومەتی عێراق لەئارادایە، دەبێتە فاكتەرێكی لەبار بۆ دووبارە خۆڕێكخستنەوە و سەرهەڵدانەوەی داعش؟
- ئاشكرایە كە ژینگەی سیاسی و ئابووری و ئەمنیی ناسەقامگیر كەشێكی لەبارە بۆ گەشەكردن و تەشەنەكردنی گرووپە توندڕەوەكان. بەپێی ئەو زانیارییانەی لەبەردەستدان هەمان ئەو هۆكارانەی بوونە هۆی سەرهەڵدانی داعش لە هەندێ ناوچەی سوننەنشیندا لە ئارادا ماون، وەك خراپیی باری خزمەتگوزاری و گەندەڵی و هەڵسوكەوت و مامەڵەی خراپ لەگەڵ دانیشتووانی ئەو ناوچانە، هەموو ئەمانەش ئاماژەن بەوەی كە رەنگە رێكخراوی دیكەی توندڕەو سەرهەڵبداتەوە كە مەرج نییە بە هەمان شێوەی داعش بن. ئەمە وێڕای ئەو ململانێ سیاسییەی لەنێوان وڵاتانی ئیقلیمیدا هەیە، كە رەنگدانەوە و كاریگەری دەبێت لەسەر دۆخی ناوخۆیی عێراق و تێكی دەدات. كێشەیەكی دیكە ئەوەیە كە رەنگە هەندێ لایەن هەبن لە عێراقدا كە بەرژەوەندیی عێراق نەخەنە سەرووی بەرژەوەندییەكانی دیكەوە، ئەمە روونە و هەندێ لایەن هەن زۆر بە ئاشكرا بەرگری لە وڵاتێكی دراوسێ دەكەن لەسەر حیسابی عێراق، واتە ئەوان سەرقاڵی ململانێی نێوان خۆیانن و پرسە گەورەكانیان لە بیر چۆتەوە، بۆیە بە دووری نازانم بارودۆخەكە بەرەو نائارامی تەشەنە بكات.
* پەرەسەندنێكی دیكەی ئەم دواییەی گۆڕەپانی سیاسیی عێراق پەیوەستە بە هەوڵەكانی لێكنزیكردنەوەی هەردوو هاوپەیمانیی چاكسازی بە رابەرایەتی موقتەدا سەدر و هاوپەیمانیی بینا بە سەركردایەتی هادی عامری، خوێندنەوە و تێڕوانینی ئێوە لەم رووەوە چییە؟
- ماوەیەك پێش ئێستا بە دەستپێشخەریی ئێران موقتەدا سەدر كە سەركردەی هاوپەیمانی چاكسازییە نزیكبوونەوەیەكی دەستپێكرد لەگەڵ كوتلەی هادی عامری كە سەركردەی هاوپەیمانیی بینایە، تاوەكو بەرەیەكی بەهێز دروست بكەن، بۆ ئەم مەبەستەش ئەو دوو كوتلەیە چەندین كۆبوونەوەیان لە بەیروت ئەنجام دا، بەڵام تاوەكو ئێستا نەگەیشتوونەتە هیچ ئەنجامێك. بەڵكو دەتوانم بڵێم لە یەكتر دوورن، بەتایبەتی لەسەر مەسەلەی ئەو وەزارەتانەی كەماون رێككەوتنی كۆتاییان نەكردووە. ئەمەش هەوڵێكە دەدرێت لەلایەن ئێرانەوە بۆ ئەوەی ئەو هێزانەی عێراق لەیەكتر نزیك بكاتەوە كە ببێتە فشار بۆسەر عادل عەبدولمەهدی و ئێرانیش پێگەی خۆی لەناو عێراقدا بەهێزتر بكات، بەتایبەتی بەرامبەر بڕیار و هەڵوێستەكانی ئەمریكا لە دژی ئێران. من لێرەدا دووبارە دەمەوێت ئەوە دووپات بكەمەوە كە ئەگەر بێت و حكومەتی عێراق بە وریاییەوە مامەڵە لەگەڵ ململانێی نێوان ئەمریكاو ئێران لەناو عێراقدا نەكات، ئەوا بە راستی عێراق تووشی زیانێكی زۆر گەورە دەبێت. هەرچەندە راستە ئێران دەستڕۆیشتووە و دەسەڵاتی زۆرە لە عێراقدا، بەڵام ئەمریكا ئابووریی عێراقی بەدەستە، واتە دەبێت ئەگەری ئەوە لەبەرچاو بگرین كە رۆژێك دۆناڵد ترەمپ بڕیارێك بدات و سزا بخاتە سەر عێراق، كە ئێمەش دەزانین نەوتی عێراق بەستراوەتەوە بە دۆلاری ئەمریكی و پارەی یەدەگی عێراقی هەر هەمووی لە ئەمریكایە و هەموو سەنەداتی دارایی عێراقیش بەدەستی ئەمریكایە. ئەگەر كارێك كرا كە نرخی نەوت دابەزێت، هەروەك ئەوەی كە هەموومان بینیمان لە ماوەیەكی كەمدا نرخی نەوت لە سەرووی 100 دۆلارەوە بۆ خوار 25 دۆلار دابەزی، كە ئەمەش زیاتر بۆ دژایەتیكردنی ئێران و رووسیا بوو، كە كاریگەریی خراپی لەسەر لایەنی ئابووری و سەقامگیریی عێراق دروست كرد، یان وڵاتێكی وەكو سعودیە بڕیار بدات بەرهەمهێنانی نەوت زیاد بكات و نرخی نەوت كەم ببێتەوە، دەبێت ئەو كات عێراق چی بكات؟ هەربۆیە دەبێت عێراق زۆر ئاگاداری خۆی بێت و حكومەتی عادل عەبدولمەهدی زۆر بە وریاییەوە مامەڵە بكات.