دوای رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر شاری موسڵ و دەشتی نەینەوا و بەتایبەتی شنگال بە دۆخێكی نائاسایی و نائارامدا تێدەپەڕێت، بەتایبەتی دوای هاتنی هێزەكانی حەشدی شەعبی و نەبوونی هیچ پلان و بەرنامەیەك بۆ ئاوەدانكردنەوەی ناوچەكە، ئەمە لەكاتێكدا هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردنەكان دەستی پێكردووە. بۆ قسەكردن لەسەر رەوشی ئێستای موسڵ هەم لە رووی ئەمنی و هەم لە رووی ئیداری و بۆ تاوتوێكردنی چەند پرسێكی دیكەی پەیوەندیدار، چەند پرسیارێكمان ئاراستەی بەشار كێكی سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگاری نەینەوا كرد، ئەویش بەم شێوەیەی خوارەوە وەڵامی پرسیارەكانی دایەوە.

* ئاشكرایە دوای رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەرو بوونی گرووپە چەكدارەكانی حەشدی شەعبی و پەكەكە لە شنگال و موسڵ و هەڕەشەكانی ئەم دواییەی توركیا دۆخێكی نائارامی لێكەوتەوە، ئێوە وەكو سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگاری نەینەوا چۆن دەڕواننە ئەم دۆخە؟
- لە راستیدا ناتوانین بە شێوەیەكی گشتی باسی بارودۆخی پارێزگای موسڵ بكەین، بەڵام ئەگەر ئێمە باسی شنگال بكەین، ئەوا ئەم شارە لە دۆخێكی مەترسیداردایە. بۆ نموونە لە 95%ی خەڵكی شنگال نەگەڕاونەتەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان. كەواتە ناوچەیەكی نائارامە و ئەو كەسانەی لە دوای ڕووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەرەوە كاری ئیداری تێدا دەكەن، ناشەرعین. هەروها ئەو گرووپانەی پێشتریش لە شنگال بوون كە مووچە لە بەغدا وەردەگرن و لە رووی فیكریشەوە سەر بە پەكەكەن مایەی نائارامی بوون و بوونی ئەوان هۆكار بووە بۆ ئەوەی خەڵكەكە نەتوانێت بگەڕێتەوە. بە هەمان شێوە لە دوای رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر دۆخێك دروست بووە، كە نە رێكخراوە بیانییەكان و نە حكومەتی هەرێم و نە ئێمەش ناتوانین بچین خزمەتگوزاری پێشكەشی ئەو كەسانە بكەین كە لەوێدا ماون و ژمارەیان چەند هەزار كەسێك دەبێت. دوای هەڕەشەكانی توركیاش بەشێكی ئەو كەسانەی لەسەر چیای شنگال بوون، ئەوانیش هاتنەخوارێ و جێیان هێشت. لەبەر ئەوە دەتوانین بڵێین لە ئێستادا دۆخی شنگال لە هەموو روویەكەوە و لە هەموو كاتێك خراپترە. سەبارەت بە دەشتی نەینەواش، ئەوا بە پێی ئەو زانیارییانەی ئێمە هەمانە، ئەو هێزانە لەو ناوچانەدا رەفتارەكانیان لەگەڵ خەڵكدا، لەگەڵ هەموو پێكهاتەكاندا بە عەرەبیشەوە، جێی نیگەرانییە، لەم روانگەیەوە دەتوانین بڵێین كە دەشتی نەینەواش لە دۆخێكی تەواو ئارامدا نییە و تا ئێستاش تەواوی ئاوارەكانی ئەو ناوچانە نەگەڕاونەتە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان. ئەوەی پەیوەست بێت بە دۆخی ناو شاری موسڵەوە، ئەوا رەوشی شارەكە بەتایبەتی لای چەپ زۆر ئارامە و هیچ كێشەیەك نییە. لە كاتێكدا بەشی راستی وێران بووە و خزمەتگوزاری تێدا نییە و ئەوانەشی لەوێن بە دەست كەمیی خزمەتگوزارییەوە دەناڵێنن. لەبەر ئەوە بەشێكیان دەچنە بەشی چەپ كە لەوێش كرێی خانوو گران بووە، بەشێكی دیكەشیان كە توانای داراییان لاوازە، دووبارە دەگەڕێنەوە بۆ نێو كەمپەكان. بەڵام لە پەیوەندی بە روودانی كار و كردەوە تیرۆریستییەكانەوە، ئەوا لەم ڕووەوە دۆخی موسڵ لە هەموو كاتێكی دیكە باشترە. واتە رەوشی ئەمنی ناو شاری موسڵ ئارامە، لەبەر ئەوە ئێمە پێمانوایە ئایندەیەكی باش چاوەڕوانی موسڵ دەكات. بەڵام ئەو كاتە رەوشی ئەمنیی موسڵ تەواو ئارام دەبێت كە فایلی ئەمنی بدرێتە دەست پۆلیس و هێزەكانی دیكە لە ناو شار و دەورووبەری موسڵ نەمێنن، ئەویش بۆ ئەوەی بە تەواوەتی خەڵكەكە دڵنیا ببێتەوە، چونكە تا ئێستا هەندێ لە چەكدارەكانی حەشدی شەعبی هەڵسوكەوتی ناشارستانی و نابەرپرسیارانە لەگەڵ خەڵكدا دەكەن، بەتایبەتی لە كاتی هەڵمەتەكانی هەڵبژاردندا كە پێیان دەڵێن دەبێت دەنگ بە لایەنێكی دیاریكراو بدەن، ئەگەرنا رووبەڕووری دۆخێكی خراپ دەبنەوە.
* ئایا گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستان بۆ شنگال و دەشتی نەینەواو دامەزراندنەوەی هێزی هاوبەش بۆ پاراستنی سەروماڵی هاووڵاتیان چارەسەری ئەو دۆخی بێمتمانەیی و دڵەڕاوكێیە ناكات كە ئێستا رێگرە لە گەڕانەوەی ئاوارەكان؟
- ئێمە پێمانوایە ئەگەر بەغدا و هەولێر رێككەوتن بكەن بۆ گەڕانەوەی پێشمەرگە بۆ ئەو ناوچانە، ئەوا ئارامی و ئاسایش بۆ ئەو ناوچانە دەگەڕێتەوە، چونكە لە موسڵ و ئەو ناوچانەی كێشەیان لەسەرە، هێزێك بە تەنیا ناتوانێت كۆنتڕۆڵی دۆخی ئەمنی بكات. لەبەر ئەوە باشترین هەنگاو ئەوەیە پێشمەرگە بۆ ئەو ناوچانە بگەڕێتەوە، چونكە پێشتر و لە كاتی بوونی پێشمەرگە لەناوچەكانی دەوروبەری موسڵدا- بەڵام پێشمەرگە لە ناو شاری موسڵدا نەبوو- هیچ جۆرە كێشەیەك رووینەدەدا و بگرە خەڵكەكە خۆی داوای دەكرد كە پێشمەرگە لە موسڵ بمێنێتەوە و ئێستاش خەڵكەكە چاوەڕێیە كە پێشمەرگە بگەڕێتەوە. لەبەر ئەوە ئێمە بە پێویستی دەزانین فایلی ئەمنی بە هاوبەشی ئیدارە بكرێت لە نێوان پێشمەرگە و هێزی پۆلیسدا، كە ئەركەكانیان بۆ دیاری بكرێت. بەڵام ناتوانرێت ئەم كارە لەگەڵ حەشدی شەعبیدا بكرێت، چونكە حەشد هاوشێوەی پۆلیس و سوپا نییە و خەڵكی ناڕێك و پێكی تێدایە و ئەمەش مایەی نیگەرانییە و تا سەر خەڵك ئەمە قبووڵ ناكات.
* ئایا هیچ هەنگاوێك بۆ گەیشتن بە رێككەوتنێك بۆ گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ ئەو ناوچانە هەڵگیراوە؟
- بەڵێ، چونكە چەند جارێك نووسینگەی سەرۆك وەزیران، عەبادی و فەرماندەی فیرقەی 16 داوایان كردووە كە لە رێی ئێمەوە كار بكرێت بۆ ئەوەی خاڵەكانی پشكنینی نێوان موسڵ و هەرێم بكرێنەوە و لەم رووەوە هەماهەنگی بكرێت، واتە هەست دەكەین نزیكبوونەوەیەك هەیە و هەوڵێك هەیە بۆ ئەوەی بارودۆخەكە ئاسایی ببێتەوە و ئێستا رێگای سەرەكیی نێوان موسڵ و دهۆك و موسڵ و هەولێر كراوەن و هەندێ رێگای لاوەكیی نێوان قەزا و ناحیەكان ماون كە دەبێت ئەوانیش بكرێنەوە. حكومەتی عێراقیش ئامادەیی خۆی پیشانداوە بۆ ئەوەی بكرێنەوە و ئێمە پێمان باشە بە زووترین كات ئەو رێگایانە بكرێنەوە، چونكە تەنانەت بۆ هەڵبژاردنیش ئەمە لە بەرژەوەندی ئێمەدایە. چونكە ئەمە بۆی هەیە رێخۆشكەر بێت بۆ ئەوەی خەڵكی هەست بكەن كە رەنگە پێشمەرگەش بگەڕێتەوە و دەتوانن پشت بە هەرێم ببەستن، نەك لە حاڵەتێكدا بن كە وا هەست بكەن گیریان خواردووە.
* سەبارەت بە دەنگدەری كورد؛ ئایا پێشبینی دەكەیت لەم دۆخە ناسەقامگیرو نائارامەدا لەم ناوچانە هەڵبژاردنێكی پاك و بێگەرد ئەنجام بدرێت و كورد دەنگەكانی خۆی لەدەست نەدات؟
- هەروەك پێشتریش ئاماژەم پێ كرد، هێشتا 95%ی خەڵكی شنگال ئاوارەن، بەڵام بۆ دەنگدان دەكرێت ئەو ئاوارانە لە هەولێر بن، یان دهۆك، دەنگی خۆیان بدەن. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دۆخێك دروست بووە كە رەنگە نەتوانین لە هەندێ ناوچە وەك پێویست دەنگ بهێنین، یاخود نەتوانین دەنگی پێشوو بەدەست بهێنینەوە، چونكە پێشتر پێشمەرگە لەو ناوچانە بوون و ئێستا حەشدی شەعبییان تێدایە و هەر ناوچەیەكیش بە شێوەیەكی هاوبەش ئیدارە نەكرێت، پێموانییە هەڵبژاردنێكی پاكی تێدا ئەنجام بدرێت. واتە خەڵكەكە دڵنیا نابێت لەوەی كە دەتوانێت بە ئازادانە دەنگ بدات، بۆ نموونە ئێمە لە ناو شاری موسڵدا ئاگری نەورۆزمان كردەوە، بەڵام لە بەرتلە رێگەیان پێ نەداین ئەم كارە بكەین، چونكە هێزێكی حەشدی شەعبی لەوێ هەن. لەگەڵ ئەوەشدا ئێمە هەست دەكەین لە ناو شاری موسڵ پێگەیەكی بەهێزمان هەیە و لە جارانیش بەهێزترە، بەتایبەتی دوای ئەوەی خەڵكی هەرێم پێشوازی لە ئاوارەكانی موسڵ كرد و ئێستاش ژمارەیەكی زۆری ئۆتۆمبێلی ژمارەی هەولێر و دهۆك و سلێمانی لە موسڵدا دەبینرێن و خەڵكی موسڵیش ئەگەر بێنە دەرەوەی شارەكەیان روودەكەنە هەولێر و دهۆك.
* پێتوایە بوونی حەشدی شەعبی تا چەند كاریگەریی سلبی لەسەر هەڵبژاردنەكان دەبێت؟
- بە دڵنیاییەوە بوونی حەشدی شەعبی لە هەر ناوچەیەكی نێو موسڵدا كاریگەری دەبێت لەسەر هەڵبژاردنەكان و لەسەر پاڵێوراوەكانی كورد، چونكە ئەوەتا لە حەمدانیە و بەرتلە و تلكێف پاڵێوراوەكانی كورد و پشتیوانەكانیان دووچاری جۆرێك لە هەراسانكردن دەبنەوە.


* بەڵام تا چەند گرنگە كورد بەشدارییەكی كارای لە هەڵبژاردنەكانی موسڵدا هەبێت؟
- ئێمە دەبێت ئەوە بزانین كە كورد لە پارێزگای نەینەوا كورسیی دیاریكراوی نییە (مقعد ثابت)، بەڵام كورد لە هەولێر و دهۆك و سلێمانی كورسیی دیاریكراوی هەیە، واتە لە سەدا 5ی خەڵكەكەش بچێتە دەنگدان، هەر دروستە، بەڵام ئەگەر كورد لە موسڵدا بەشدارییەكی چڕ و پڕ نەكات، ئەوا كورد بە گوێرەی قەباری خۆی كورسیی پێویست بەدەست ناهێنێت و ئەوەش مەترسییە لەسەر كورد.
* لەو بارودۆخەدا ئێوە وەكو ئەنجومەنی پارێزگای موسڵ ئایا كاروبارەكانتان بەئاسایی و سرووشتی بەڕێوەدەچێت، یاخود هیچ رێگرییەك لەبەردەم كاروبارەكانتاندا هەیە؟
- ئێمە وەكو ئەنجومەنی پارێزگای موسڵ بە ئاسایی كار و كۆبوونەوەكانی خۆمان ئەنجام دەدەین و پەیوەندیمان لەگەڵ هەموو لایەك باشە و بە بەردەوام پێشوازی لە شاندو باڵیۆزی دەوڵەتان دەكەین، زۆربەی ئەو شاندانەی دێنە هەولێر، سەردانی ئێمەش دەكەن، لە چوار مانگی رابردووشدا پێشوازیمان لە باڵیۆزی بەریتانیا و فەرەنسا و توركیا و كەنەدا كردووە.
* سەبارەت بەسەردانی ئەو شاندو رێكخراو و باڵیۆزانە ئایا ئێوە داواتان كردووە هەوڵەكانیان بخەنەگەڕ بۆ ئەوەی حكومەتی عێراق هاوكاری و یارمەتی ئاوەدانكردنەوەی ناوچەكانی موسڵ بكات، بەتایبەتی دوای ئازادكردنی ناوچەكان كە حكومەتی بەغدا هیچ پلان و بەرنامەیەكی بۆ ئاوەدانكردنەوەی خێرای ئەو ناوچانەی نییە؟
- عێراق نەك هەر كەمتەرخەمە لە ئاوەدانكردنەوەی موسڵ، بگرە ئەو بۆ چوار ساڵ دەچێت بودجەو شایستە داراییەكانی پارێزگاكەی راگرتووە، بەرزكردنەوەی پلەی وەزیفی فەرمانبەرانی موسڵ راگیراوە. هێزێكی سەربازی و تەقەمەنی زۆر و گەورە و زؤر بەخێرایی بۆ ئازادكردنی موسڵ بەكارهێنرا، كەچی هەمان هەناسەو هەنگاو نابینین بۆ ئاوەدانكردنەوەی موسڵ و پارێزگاكە.