پرۆفیسۆر ریچارد نید لیبۆ ئوستادی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكانە لە زانكۆی دۆرتمۆس و تایبەتمەندە لەسەر پەیوەندییە نیودەوڵەتییەكان و بەڕێوەبردنی كێشەكان و شەڕ و سایكۆلۆژیەتی بڕیاردروستكەران. بۆ قسەكردن لەسەر تەنگژەكانی ئەمڕۆی جیهان و چۆنیەتی چارەسەركردنی كێشەكان و پێشینی و مەزندەكان بۆ داهاتوو ئەم وتووێژەمان لەگەڵ ئەنجامداو بەمجۆرە رای خۆی بۆ گوڵان دەربڕی.

* ناكۆكی نێوان هێزە مەزنەكان مەترسی لەسەر توانای سەربازی دروستكردووە، بەتایبەتی ناكۆكیی رووسیا و چین لەگەڵ ئەمریكا و رۆژئاوادا. تا چ راددەیەك ئەم ناكۆكییە دەبێتەهۆی ئەوەی جارێكی دیكە شەڕی سارد دروست بێتەوە؟
- هیچ گومان لەوەدا نییە كە پەیوەندییەكانی نێوان رووسیا و رۆژئاوا بەرەو خراپبوون دەچن، ئەگەرچی هێشتا رێگەیەكی دوور و درێژیان لە پێشە بۆ ئەوەی بگەنە ئاستی ئەو بارگرژییەی كە لە رۆژگاری شەڕی سارد لە ئارادا بوو. رۆژئاواش بەشێكی بەرپرسیارێتی ئەو بارگرژییەی بەردەكەوێت، لەبەر ئەوەی ناتۆی پتر بەرفراوان كرد بە ئاڕاستەی رۆژهەڵاتدا و هەروەها لەسەرەتادا پشتیوانی جۆرجیای كرد. پێدەچێت پۆتین بە هەر ئامرازێك بێت بیەوێت دەستڕۆیشتوویی رووسیا لە نزیك سنوورەكانی دابمەزرێنێتەوە، بارگرژییەكانیش زیاتر دەبن ئەگەر دەست بەسەر بەشێكی رۆژهەڵاتی ئۆكرانیادا بگرێت. ئەگەری ئەوە هەیە زیاتر وەك قەوارەیەكی نیمچە سەربەخۆ- كە دەوڵەت نەبێت- پارێزگاری لەم ناوچەیە بكات، بە چەشنی ترانزنیستیریا. بەڵام ئەگەرێكی كەم هەیە بە چەشنی سەردەمی شەڕی سارد پێشبڕكێی خۆپڕچەككردن بێتەوەئاراوە، ئەگەرچی بڵاوكردنەوەی ئەم دواییەی هێزی رووسیا مایەی نیگەرانییە. بەڵام ئەگەری ئەوە لە ئارادا نییە كە هەردوولا لەسەر ئاستی جیهانی ململانێی یەكتر بكەن. دەرفەتی ئەوە هەیە ئەم گرژییانە بەرەو خاوبوونەوە بچن، كاتێك پۆتین دەسەڵات جێدەهێڵێت.
* ساڵی 2014 بۆ هەموو جیهان ساڵێكی پڕكێشە و تەحەددی بوو، ئایا تاچەند پێشبینی دەكەن لە ساڵی 2015 كێشەكان چارەسەر بن، یان یەكلایی ببنەوە؟
- من وای دەبینم كە ساڵی داهاتوو یاخود دوو ساڵی داهاتوو تەواو هاوشێوەی ئەمساڵ بن. پێشبینی ئەوە دەكەم وردە وردە كێشەی ئۆكرانیا یەكلا ببێتەوە، كە رووسیا بەشێوەی ئەمری واقیع بەشێكی رۆژهەڵاتی ئەو وڵاتە داببڕێت، بەڵام نەك بیكاتە بەشێك لە وڵاتەكەی. داعش خاك و دەستڕۆیشتوویی خۆی لەدەست دەدات بەهۆی ئەو بەرهەڵستییەی لەسەر ئاستی مەحەلی رووبەڕووی دەبێتەوە، هاوشان بە پشتیوانی رۆژئاوا بۆ ركابەرەكانی. ئێران دوودڵ دەبێت لەبارەی بەرنامە ئەتۆمییەكەیەوە، ئەویش بەهۆی دابەشبوونە ناوخۆییەكانیەوە و ئەمریكا جڵەوی ئیسرائیل دەكات لە ئەنجامدانی هەر كردەوەیەكی پێشوەختە. ئەوروپا سەرقاڵ دەبێت بە قەیرانە ئابوورییە بەردەوامەكەیەوە. جۆرێك لە رێككەوتن لەگەڵ یۆنان و وڵاتانی دیكەی باشووری یەكێتی ئەوروپادا دەكرێت. رەوشی ئابووری بەردەوام بەرەوپێش دەچێت، بەڵام بە رەوتێكی لەسەرخۆ. بەریتانیا لەلایەن هاوپەیمانێتییەكەوە حوكمڕانی دەكرێت، كە پێكدێت لە پارتی كرێكاران و پارتی ناسیۆنالیستی سكوتلەندی. ئەگەرچی ئەمە پێویستی بە دوو هەڵبژاردن دەبێت تاوەكو رووبدات. ئەگەر گرفتی تەندروستی روونەدات، ئەوا هیلاری كلینتۆن دەبێتە كاندیدی دیموكراتەكان و سەرۆكایەتی دەباتەوە، كە تا راددەیەكی كەم سیاسەتێكی دەرەوەی توندتر دەگرێتەبەر بە بەراورد بە باراك ئۆباما، وڵاتانی ئاسیا بەردەوام لە ململانێدا دەبن لەبارەی ئەو دوورگانەی ناكۆكییان لەسەرە، ئەگەر بەخت یاوەر بێت، ئەوا نە چین و نە ژاپۆن و نە ڤێتنام كارێكی هەڵەشە ئەنجام نادەن.