هەموو خەڵكی كوردستان چاوەڕێی ئەوەن وەزارەتی پێشمەرگە لە زووترین كاتدا هەنگاو بۆ یەكگرتنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە هەڵبگرێت و هێزی پێشمەرگە لە چوارچێوەی دامەزراوەیەكی نیشتمانیی رێكخراودا رێكبخرێتەوە، لە هەمانكاتدا خەڵكی كوردستان بە چاوی ئومێدەوە دەڕواننە سەركەوتنەكانی پێشمەرگە و ئەو هاوكارییانەی كە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی تیرۆریستانی داعش پێشكەشی كوردستانی دەكەن و لە رێگەی وەزارەتی پێشمەرگەوە ئەو هاریكارییانە بەسەر بەرەكانی شەڕدا دابەش دەكرێن، لایەنێكی دیكە كە لە شەڕی تیرۆریستانی داعش هاتە ئاراوە، ناردنی هێزی پێشمەرگەی كوردستان بوو لە باشوورەوە بۆ رۆژئاوای كوردستان و ئەوەش خەڵكی هەموو كوردستانی دڵخۆش كرد، رۆژ لە دوای رۆژیش شاری كۆبانێ لە ئازادكردن نزیك دەبێتەوە و لە ئێستادا دەتواندرێت بڵێین بەشی هەرە زۆری شاری كۆبانێ لە ژێر دەستی هێزی پێشمەرگە و شەڕڤانانی رۆژئاوادایە، هەروەها دوای سەركەوتنەكانی میحوەری رۆژهەڵات و رۆژئاوای دیجلە، ئێستا باس لەوە دەكرێت ئایا پێشمەرگە بەشداری لە شەڕی موسڵ دەكات، یان پێشمەرگە دەكەوێتە قۆناخی پاراستنی سنوورەكانی كوردستانەوە؟ بۆ قسەكردن لەسەر هەموو ئەو پرسانەی تایبەتن بە وەزارەتی پێشمەرگە و تەواوی بەرەكانی شەڕ لە كوردستان، ئەم دیمانە تایبەتەمان لەگەڵ مستەفای سەید قادر وەزیری پێشمەرگە ئەنجامداو بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی گوڵانی دایەوە.

* بارودۆخی هێزی پێشمەرگەی كوردستان ئێستا چۆنە و وەزارەتی پێشمەرگە لە ئێستادا ئەركەكانی چین؟
- وەك وەزارەتی پێشمەرگە، دوو ئەركی گرنگ لەسەرشانمانە، یەكەمیان: بەڕێوەبردنی ئەم شەڕە نەخوازراوەیە لەگەڵ دوژمنێكی دڕندە و تیرۆریست، بۆ ئەمەش ئەركی سەرشانی پێشمەرگە و تەواوی هێزە چەكدارەكانی كوردستانە كە لە تەواوی بەرەكانی شەڕدا بەرگری لە سنوورەكانی كوردستان بكەین، لەم ئەركەدا راستە بە قۆناخی جیاواز تێپەڕین، بەڵام ئێستا وێڕای هەموو ئاستەنگ و كەموكوڕییەكان، هێزی پێشمەرگە و تەواوی هێزە چەكدارەكان توانیویانە كۆنتڕۆڵی شەڕەكە بكەن و لە هەموو بەرەكانیشەوە پێشمەرگە لە پێشڕەویدایە، رۆژ لە دوای رۆژ هەموو ناوچە كوردستانییەكان لە تیرۆریستان پاك دەكەنەوە، بەرنامەشمان بەوجۆرەیە كە هەموو ناوچە كوردستانییەكان رزگار بكەین و بیپارێزین و خەڵكی ئەو ناوچانەش بگێڕینەوە بۆ سەر شوێنی خۆیان. هەروەها ئەركی دووەممان بریتییە: لە یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستان، ئەم پرسە بەشێكە لە بەرنامەی كابینەی هەشتەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان، پەرلەمانیش بڕیارێكی دەركردووە، هەروەها بەڕێز سەرۆكی هەرێمی كوردستان جیا لەوەی كە بڕیارەكەی پەرلەمانی كوردستانی پەسەند كردووە، خۆشی بۆ یەكگرتنەوەی هێزی پێشمەرگە بڕیارێكی دەركردووە و رێنماییەكیشی بۆ وەزارەتی پێشمەرگە ناردووە و داوای لێكردووین هەرچی زووتر هەموو هەوڵی خۆمان یەكبخەین بۆ ئەوەی هێزی پێشمەرگەی لە چوارچێوەی دامەزراوەیەكی نیشتمانیی رێكخراودا رێكبخەینەوە، كە ئەم هێزە، هێزی حكومەت و خەڵكی كوردستان بێت و پارێزگاری لە سنوورەكانی كوردستان بكات و ئەركی سەرشانی خۆی جێبەجێ بكات.
* ئایا وەك بڕیار و رێنماییەكەی سەرۆكی هەرێمی كوردستان داوای لێكردوون، پەلەتان لەم پرۆسەیە كردووە، یان رووبەڕووی ئاستەنگ بوونەتەوە؟
- پرۆسەی یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگە، خواستی هەموو خەڵكی كوردستانە و دەبێت پەلەی تێدا بكرێت، بەڵام ئەم خواستە كە بەشێوەیەكی واقیعی مامەڵەی لەگەڵ دەكەین، هەندێك فاكتەر دێنە پێشەوە و دەستمان دەگرێت لەوەی كە وەك پێویست پەلە بكەین، یەكێك لەو فاكتەرانە ئەوەیە كە ئێمە كاتێك هەنگاو بۆ ئەم پرۆسە گرنگە هەڵدەگرین، شەڕەكە بەردەوامە، بێگومان بەردەوامیی شەڕەكەش پێویستی بە ئیدارەدان و سەرخستنی بەرەكانی شەڕەوە هەیە، بۆیە ئەم لایەنە هەندێك جار هەنگاوەكانمان خاو دەكاتەوە، بەڵام لەلایەكی دیكەوە هەر ئەم شەڕە زەمینەی ئەوەی بۆ رەخساندووین كە ئەم پرۆسەی یەكگرتنەوەیەی هێزی پێشمەرگە ببێتە زەروورەتی ئەم قۆناخە بۆ هەموو لایەك، لەبەر ئەوەی ئەم شەڕە دەریخست، كەموكورتییەكانمان چین و چۆن هەنگاو هەڵبگرین بۆ چارەسەركردنیان. بۆیە هەتا ئێستا نەمانتوانیوە پەلە لە یەكگرتنەوە بكەین، بەڵام ئەوەی جێگەی خۆشحاڵییە ئەوەیە كە بڕیارەكان هەن، ئێمەش وەك وەزارەتی پێشمەرگە چەند جارێك لەگەڵ هەردوو یەكەی 70 و 80 كۆبووینەتەوە و پلانمان داناوە بۆ یەكگرتنەوەی هەردوو یەكەكە، ئەوەی من تێبینیم كردووە، لە ناو وەزارەتی پێشمەرگە هاوكاری هەیە بۆ سەرخستنی ئەم پرۆسەیە، هەروەها لە سەرۆكایەتی ئەنجوومەنی وەزیرانیش پشتیوانی هەیە، بەڕێز سەرۆكی هەرێمی كوردستانیش وەك پێشتریش ئاماژەم پێكرد، بڕیاری بۆ ئەم پرسە هەیە و رێنماییشی بۆ ناردووین كە لەم پرسەدا پشتگیری تەواومان بێت. لەو دیدارانەشدا كە لەگەڵ سەرۆكی هەرێمی كوردستان كۆبووینەوە، بەڕێزیان جەختی لەسەر ئەوە كردۆتەوە كە پرۆسەی یەكخستنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە پەلەی تێدا بكرێت، ئەوەی تا ئێستا هەنگاومان بۆ هەڵگرتووە، لەلایەك ئامادەكارییە بۆ ئەم پرۆسەیە، بۆ ئەمەش یەكەیەكی ژمێریاریمان دروستكردووە بۆ یەكخستنەوەی ژمێریاری هەردوو یەكەی 70 و 80 لەگەڵ یەكەی ژمێریاری وەزارەتی پێشمەرگە. دوای دەرچوونی ئەم بڕیارە ئەوا لە مانگی كانوونی دووەمی 2015 لە ناو وەزارەتەوە یەك یەكەی ژمێریاری مووچە و نەسریە بۆ هەموو وەزارەتی پێشمەرگە دەبێ. ئەم هەنگاوە گرنگە و زەمینەیەكی باش دەڕەخسێنێت بۆ پرسی دووەم كە یەكخستنەوەی هەردوو یەكەی 70 و 80 یە. دیارە ئەم پرۆسەیە ئاسان نییە و كاتی زیاتری دەوێت، بەڵام راشكاوانەش دەڵێم هەموو لایەك چاوەڕێی زیاتری لە وەزارەتی پێشمەرگە هەیە و دەبوو هەنگاوی زیاترمان هەڵبگرتایە. بەڵام ئەوەی لای ئێمە وەك وەزارەتی پێشمەرگە گرنگە، هەنگاوەكان ئەگەر لە سەرخۆش بن، گرنگ ئەوەیە ئەوەی كە خواستی هەموو لایەكە لە كۆتاییدا بێتەدی.
* ئەوەی لەو ماوەیە تێبینیمان كردووە لەسەر پرسی یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگە جیاوازییەك لە بۆچوونی پارتی و یەكێتی هەیە، ئایا وەك وەزیری پێشمەرگە چۆن سەیری ئەم جیاوازییە دەكەیت؟ یان چ میكانیزمێكی نوێ بۆ ئەم پرۆسە پێشنیار دەكەی؟
- هیچ لایەكیان (پارتی و یەكێتی) پرسی لەمجۆرەیان رووبەڕووی من نەكردۆتەوە، منیش هەر لە راگەیاندنەكانەوە گوێم لێ بووە و نەهاتوون بە فەرمی ئەم پرسە لەگەڵ ئێمە وەك وەزارەتی پێشمەرگە باس بكەن و پارتی بڵێت بەم شێوەیە، یان یەكێتی بڵێت بەم شێوەیە، ئەوەی من تێبینیم كردووە لەسەر هەموو ئاستەكان سەرۆكی هەرێمی كوردستان، سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران و جێگرەكەی، لەناو وەزارەتی پێشمەرگە چ ئەوانەی پارتین، یان یەكێتین، پشتگیری هەیە، لەلایەكی دیكەشەوە ئێمە هەتا ئێستا نەهاتووینەتە سەر ئەوەی بە كردەیی هەنگاو بۆ یەكگرتنەوە هەڵبگرین،. بۆیە كە بەكردەیی دەستمان پێكرد، ئەوكات دەزانین چ لایەك كارئاسانیمان بۆ دەكات و چ لایەك رێگری و ئاستەنگمان بۆ دروست دەكات. من لە كۆبوونەوەم لەگەڵ یەكەی 70 و 80، ئەوەی بینیومە ئەوەبووە هەردوولا ئامادەباشی خۆیان بۆ ئەم یەكگرتنەوەیە پیشانداوە.
* ئەگەر بە راشكاوی وەڵام بدەیتەوە، واتە وەك وەزارەتی پێشمەرگە چاوەڕێی كۆبوونەوەی هاوبەشی هەردوو مەكتەبی سیاسی پارتی و یەكێتی دەكەن؟
- پارتی و یەكێتی وەك دوو حزب كۆبوونەوەی هاوبەش دەكەن، ئەوە پەیوەندی بە حكومەتەوە نییە، پاشان كابینەی هەشتەم تەنها حكومەتی پارتی و یەكێتی نییە و حكومەتێكی نیشتمانی بنكەفراوانە و هەموو لایەنە سیاسییەكانی براوەی هەڵبژاردن تێیدا بەشدارن، بۆیە ئەم پرسە پرسی حكومەتە، لەلایەكی دیكەوە پارتی و یەكێتیش خۆیان لە حكومەت بەشدارن، بۆیە دەكرێت ئەم پرسە لە ناو حكومەت باس بكرێت، پرۆسەكە خۆی بەشێكە لە بەرنامەی كابینەی هەشتەم و هەموو لایەنەكان بە پارتی و یەكێتی و گۆڕان و یەكگرتوو و كۆمەڵەوە لەسەری رێككەوتووین و پەرلەمان پەسەندی كردووە و سەرۆكی هەرێم ئیمزای لەسەر كردووە. واتە بەرنامەی ئەم حكومەتە بریتییە لەوەی بكرێتە حكومەتێكی دامەزراوەیی و پاشماوەی دوو ئیدارەیی نەهێڵرێت و چاكسازی بكرێت، لە بڕگەی وەزارەتی پێشمەرگەدا هاتووە، دەبێت هێزی پێشمەرگە بكرێتە یەك هێزی نیشتمانیی رێكخراو، ئەم پرسە یەكلایی كراوەتەوە، هەر لایەك دژایەتی بكات، خۆی زەرەر دەكات و خەڵكی كوردستانیش لێی قبووڵ ناكات.
* ماوەی 7 مانگە لە شەڕێكی قورسداین، پرسیاری ئێمە ئەوەیە ئایا یەكەی 70 و 80، چ ئاستەنگێكی بۆ وەزیری پێشمەرگە دروستكردووە؟
- پرسی یەكگرتنەوەی یەكەی 70 و 80 پرسێكە، پێش ئەم شەڕە جەختی لەسەر كراوەتەوە و بڕیاردراوە یەكبگرنەوە، بۆیە ئەگەر ئەم شەڕە نەبوایە، لەوانەیە خێراتر ئەم هەنگاوەمان هەڵبگرتایە، چونكە وەك لە پرسیاری پێشووتر ئاماژەم پێكرد، بەردەوامیی شەڕ وایكردووە نەتوانین وەك پێویست پەلە بكەین. لەلایەكی دیكەوە ئەم شەڕە كەموكورتییەكانی بۆ دەرخستین، بەوەی دەبوو پێشتر هێزی پێشمەرگە بكرایە بە هێزێكی نیشتمانیی رێكخراوی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە، بۆ ئەوەی لەناو وەزارەتی پێشمەرگەوە هەموو بڕیارەكان بدەن.
* ئەی ئێستا چۆن ئیدارەی ئەم بەرە فراوانەی شەڕ دەدەن، كە لە كۆبانێ تا خانەقین و جەلەولا لەخۆ دەگرێت؟
- وەك فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكان و وەزارتی پێشمەرگە، بۆ سەرپەرشتی و بەڕێوەبردنی ئەم شەڕە 8 ژووری ئۆپەراسیۆنمان دروستكردووە، لەم ژوورانە هێزی تێكەڵاوی لێیە وەك: (لیواكانی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە، یەكەی 70 و 80، زێرەڤانی، بەرگری فریاكەوتن، دژەتیرور، ئاسایش، پۆلیس) هەتا خۆبەخش و پێشمەرگەی كەمئەندامانی لێیە، ئەمانە وایكردووە ئاڕاستەكردنەكەی بەو جۆرە ئاسان نەبێت، هەروەها هەندێ كەموكورتی هەن كە هەموولایەك دەیزانن، هەر بۆ نموونە ئەگەر ئەو هێزە یەكگرتووەمان هەبوایە، كەس باسی ئەوەی نەدەكرد كە ئەم شەڕە یەكێتی كردوویەتی، یان ئەو شەڕە پارتی كردوویەتی.
* وەك وەزیری پێشمەرگە پێش هێرشەكەی ئەم دواییەی داعش سەردانی میحوەری گوێڕت كرد، دیارە لە یەك دوو هەفتەی رابردوو هێرشێك كرایە سەر ئەو ناوچەیە، ئێمە وەك گۆڤاری گوڵان لە میانەی بەدواداچوونمان بۆ ئەو هێرشەی تیرۆریستان، گوێبیستی ئەوە بووین، ئەو هێزەی كە لە سەرەتای ئەم شەڕەوە بۆ پاراستنی گوێڕ دامەزراوە، لەلایەن وەزارەتی پێشمەرگە ئیشەكانی دواخراوە، ئەمەش مانای ئەوەیە كەموكورتییەكە هی وەزارەتی پێشمەرگەیە، لەسەر ئەوە چ روونكردنەوەیەكت هەیە؟
- ئێمە وەك وەزارەتی پێشمەرگە هێز بۆ هیچ كەسێك دروست ناكەین، لەو كاتەوە من پۆستی وەزارەتی پێشمەرگەم وەرگرتووە، بڕیاری وەزارەت بەو جۆرەیە هەر هێزێك دروست بكەین، بە رێگەی بەسەربازیكردن (تجنید)ـەوە دەبێت و دەرگای ناونووسین بۆ هەموو هاووڵاتیان دەكەینەوە، بەڵام سەبارەت بەوەی گوێڕ كە باسی دەكەیت، لەسەرەتای هێرشكردنی تیرۆریسان لە مانگی ئابی رابردوو بۆ سەر میحوەری گوێڕ و مەخموور، كۆمەڵێك خەڵك لە میحوەری گوێڕ زۆر جوامێرانە و بەشێوەیەكی خۆبەخشانە بەرگرییان كردبوو، بۆیە ئاگاداری ئێمەیان كردەوە ئەم خۆبەخشانە بخرێنە مەشقەوە و رێكبخرێن، ئێمە ناردمانن بۆ مەشق، بەڵام كێشەیەك هەبوو، ئەو ژمارەیەی سەرەتا پێیانداین، لەگەڵ ئەو ژمارەیە دواتر بۆیان ناردین، جیاوازی هەبوو، ئێمە پێمان گوتن، ژمارەی راستەقینەی ئەو خۆبەخشانەی لەسەرەتاوە بەشدارییەكی كاریگەریان لە شەڕەكەدا كردووە، بۆمان جیابكەنەوە، بۆ پرسی مووچەكانیشیان دیارە تائێستا مووچە بۆ هیچیان سەرف نەكراوە، چونكە ئاشكرایە مووچەی پێشمەرگە دوو مانگ دواكەتووە، بۆیە لەسەر ئەم پرسە بەدواداچوون كراوە و بەنیازین لەگەڵ رێكخستن و یەكخستنەوەی ئەم هێزانە ئەو كێشانەش چارەسەر بكەین.
* لەدوای سەركەوتنەكانی پێشمەرگە لە گرتنەوەی زممار و چیای شنگال و ئازادكردنی بەشێكی شنگال، لەناو تۆڕی كۆمەڵایەتی و هەندێك كەناڵی كوردی ئەوە بڵاو كرایەوە، وەزیری پێشمەرگە ئاگاداری پلانی سەربازی و بەرەكانی شەڕ نییە، ئەوە تا چەند راستە؟
- نەخێر ئەوە راست نییە، هەر ئەمڕۆ ( 20-1-2015) شەڕێكی بەرفراوان لە میحوەری دیجلە هەیە، من ئاگاداری پلانی شەڕەكە و وردەكاری شەڕەكەم و بەردەوامیش ئاگامان لە یەكە، بۆیە بەداخەوە ئەو قسەوقسەڵۆكانە هیچ بناخەیەكی نییە و راست نین، بەرەی شەڕەكان زۆر فراوانە، راستە من ناتوانم لەهەموو بەرەكانی شەڕ ئامادەبم، بۆیە ئەگەر سەیری كارەكانی وەزارەتی پێشمەرگە بكەن، كارەكانمان زۆر زۆرن، لەیەك كاتدا كاروباری ناو وەزارەتە، كۆبوونەوەیە لەگەڵ هاوپەیمانان، سەرپەرشتیكردنی بەرەكانی شەڕەكەیە، هەروەها هەندێك شاندی بیانی دێت كە هەندێكیان كاتەكانیشیان بەدەستی ئێمە نییە، زۆر جاری وا هەبووە ئیشی زۆر گرنگمان هەبووە، بەڵام ناچاربووین بگەڕێینەوە بۆ ئەوەی بەشداری كۆبوونەوەكان بكەین، دیارە ئەمڕۆ هاوپەیمانییەكی نێودەوڵەتی هەیە بۆ رووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستانی داعش، ئێمەش وەك هێزی پێشمەرگە لەبەرەی پێشەوەی ئەم شەڕەین و سەرچاوەی دابینكردنی چەك و تەقەمەنیش دەوڵەتانی هاوپەیمانن، بۆیە ناكرێت لە كۆبوونەوەكان بەشدار نەبین، ئەوانیش داوای وەزیری پێشمەرگە دەكەن، زۆر جار داوای سەرۆكی هەرێم و سەرۆكی حكومەت دەكەن، هەروەها داوا دەكەن لەگەڵ ئێمە سەردانی بنكەكانی مەشقی پێشمەرگە بكەن، بۆیە ئەركی سەرشانی ئێمەیە ئەم كارانەش بكەین و سەردانی بەرەكانی شەڕیش بكەین، بۆیە لەیەك كاتدا فریای هەمووی ناكەوین، هەر بۆ نموونە ئەمڕۆ ئەو شەڕە فراوانە لە میحوەری دیجلە هەیە، زۆر كەس پێیوایە دەبوو وەزیری پێشمەرگە لەو بەرەیە بوایە، بەڵام ئەگەر منیش دەرفەتم هەبوایە بە پێویستم دەزانی ئێستا منیش لەو بەرەیەی شەڕ بم، بەڵام لەبەر ئەوەی بەرەی شەڕ زۆر فراوانە كارەكانیش زۆرن، بۆیە ناتوانین لەیەك كاتدا لەهەموو بەرەكانی شەڕ ئامادە بین.
* هێزە چەكدارەكانی كوردستان، وەك خۆت ئاماژەت پێكرد، هەیكەلێكی جیاوازی هەیە، بەڕێز سەرۆكی هەرێمی كوردستان فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكانەوە و بەڕێزیشت وەزیری پێشمەرگەیت، ئایا لە ژووری ئۆپەراسیۆن لەگەڵ فەرماندەی گشتی هێزەچەكدارەكان چۆن نەخشەی شەڕەكان دادەنێن و هەماهەنگی و هاوكاریی نێوانتان چۆنە؟
- لەوانەیە پێویست نەبێت وردەكاری ئەم پرسە بۆ راگەیاندن باس بكەم، بەڵام ئەوەی دەمەوێت بیڵێم ئەوەیە ئێمە بەردەوام لەگەڵ جەنابی سەرۆكی هەرێمی كوردستان ئاگامان لە یەكە، بەڕێزی پشتیوانییەكی زۆر باشی من دەكات لە كارەكانمدا، هەماهەنگی و هاوكارییەكی باش لەنێوانماندا هەیە، هیچ كۆسپ و تەگەرە لە نێوانمان نییە، بەڵكو هاوكاری و تەبایی و پێكەوە گونجانێكی زۆر لە نێوانماندا هەیە. هەتا ئێستاش هەست بە پشتیوانییەكی گەورە لەلایەن بەڕێزیانەوە دەكەم.
* قسەیەكی دیكە لەسەر وەزیری پێشمەرگە هەیە و دەڵێن وەزیری پێشمەرگە چەكەكان بە یەكسانی بەسەر بەرەكانی شەڕدا دابەش ناكات، ئایا جیاوازی لە نێوان بەرەیەك و بەرەیەكی دیكەی شەڕ دەكەیت؟
- بێگومان نەخێر، بەشێك لە بەرنامەی كابینەی هەشتەم كە تایبەتە بە وەزارەتی پێشمەرگە، ئەوەیە جیاوازی نەكەین و پێشمەرگە بكەینە دامەزراوەیەكی رێكخراوی نیشتمانی و پاشماوەی دوو ئیدارەیی بسڕینەوە، بۆ ئەمەش بەڵگە هەیە، چونكە ئەو چەكانەی دێنە كوردستان وەزارەتی پێشمەرگە وەریاندەگرێت، لە ناو وەزارەتیش ستافی ئیدارە و میرە وەریدەگرێت، پاشان كە چەكەكان دەبرێتە كۆگاكان، ئەویش دیارە و تۆمار دەكرێت، لەوێش كە بەپێی پێویست دەگوازرێتەوە بۆ بەرەكانی شەڕ، ئەمەش بە بڕیاری وەزاری جێبەجێ دەكرێت، تەنانەت لیستی ئەو چەكانەی دابەشی دەكەین وێنەیەكی دەدەینە هاوپەیمان و هەروەها وێنەیەكی دەدەینە ستافی ناو وەزارەتیش، بۆیە ئەوەی دەڵێن جیاوازی دەكرێت، روون و ئاشكرایە كە راست نییە، بەڵام لێرەدا دەبێت شتێك راشكاوانە بخەمەڕوو، هەر بۆ نموونە ئەمڕۆ (20-1-2015) شەڕێكی قورس و بەرفروان لە میحوەری رۆژئاوا و رۆژهەڵاتی بەنداوی موسڵ هەیە، بەڵام لە شوێنێكی دیكە شەڕ نییە، بۆیە لەم حاڵەتە پێویستە قورسایی خۆمان لە چەك و تەقەمەنی بۆ ئەو بەرەیە تەرخان بكەین، بۆ ئەوەی لە شەڕەكەدا سەركەوتوو بین. پێشتر لە جەلەولا و سەعدیە شەڕ بووە قورسایی خۆمان بۆ پشتگیری ئەو شەڕە تەرخانكردووە، رۆژێكی دى كەركووك، یان گوێڕ و مەخموورە، بۆیە ئەگەر قسە لەسەر ئەوە بكرێت كە بەو جۆرە لە دابەشكردنی تەقەمەنی جیاوازی كرابێت، ئەوە راستە و ئەو راستییەش رەوایە.
* لایەنێكی دیكەی ئەم شەڕە قوربانییەكانی هێزی پێشمەرگەیە (شەهید و بریندارەكان)، ئەوەی ئاگادارین بۆ شەهیدەكان میكانیزمێكتان هەیە، بەڵام ئایا لەگەڵ بریندارەكان چۆن مامەڵە دەكەن؟ لەوانەیە هەندێكیان پێویستیان بە نەخۆشخانەكانی دەرەوەی وڵات هەبێت؟
- لە ئەنجوومەنی وەزیران بڕیارێك هەیە و بڕێك پارەش هەیە تەرخانكراوە بۆ ئیدارەی شەڕەكە، لەو پارەیە بەشێك تەرخانكراوە بۆ كەس و كاری شەهیدان، پارەیەكیش بۆ بریندارەكان، بۆ بریندارەكان هەماهەنگیمان لەگەڵ وەزارەتی تەندروستی و بەشی پزیشكی ناو وەزارەت دروستكردووە و بەرنامەیەكمان داناوە، ئەم بەرنامەیەش لەبەرەكانی شەڕەوە دەست پێدەكات، چۆن ژووری ئۆپەراسیۆنی سەربازیمان كردووە بە هەشت بەش، بە هەمان شێوە لەگەڵ وەزارەتی تەندروستی لەگەڵ بەشی تەندورستی وەزارەتی پێشمەرگە ئەو دابەشكردنەمان كردووە بەوەی بۆ هەر بەرەیەكی شەڕ تیمێكی پزیشكی بە تەواوی كەلوپەلەوە دابین دەكرێت، لەكاتی برینداربوونی هەر پێشمەرگەیەك هەر لەوێ فریاگوزاری بۆ دەكرێت، پاشان دەگوازێتەوە بۆ نەخۆشخانەكانی كوردستان، ئەوجا ئەگەر لە نەخۆشخانەكانی كوردستان (حكوومی و ئەهلی) چارەسەری بۆ كرا، چارەسەری دەكەین، ئەگەر پێویستی بە دەرەوە بوو، رەوانەی دەرەوەی دەكەین، پێشتر رەوانەی توركیا و ئوردنمان دەكرد، بەم دواییە لەسەر خەرجی وەزارەتی پێشمەرگە كۆمەڵێك پێشمەرگەی بریندارمان رەوانەی وڵاتی ئەڵمانیا كردووە، راستە لە نەخۆشخانەی سەربازی ئەڵمانیا چارەسەر دەكرێن، بەڵام لەسەر خەرجی ئێمەیە، حەزیش دەكەم ئەوەش بە خوێنەران بڵێن، جاری وا هەبووە بۆ یەك بریندار فڕۆكەی تایبەتیمان گرتووە تا گەیاندوومانەتە ئوردن. بەڵام جاری وا هەبووە، لەیەك بەرەی شەڕ، بۆ نموونە كەوتۆتە سنووری پارێزگای دهۆك، سەد بریندارمان هەبووە، بۆیە لەم حاڵەتە ناتوانرێت هەموو نەخۆشخانەكانی ئەو دەڤەرە بۆ برینداری پێشمەرگە چۆڵ بكرێت، بۆیە لەو جۆرە حاڵەتە لەوانەیە وەك پێویست پزیشك و كارمەندەكان فریانەكەون.
* ئەم شەڕەی تیرۆریستانی داعش ئەگەر لایەنی نەرێنی یەكجار زۆر بێت، حەتمەن بەرگری پێشمەرگە لایەنێكی ئەرێنیشی دروستكردووە، ئەگەر لەم لایەنەوە بگەڕێینەوە بۆ مێژووی پێشمەرگە، ئێستا دەبینین هێزی پێشمەرگە بۆتە هاوپەیمانی دەوڵەتانی زۆر گەورە، هەروەها وەزیری پێشمەرگە كە هێشتا كوردستان نەبۆتە دەوڵەت، لەگەڵ وەزیری بەرگری دەوڵەتانی ئەندامی هەمیشەیی ئەنجوومەنی ئاسایش و یەكێتی ئەوروپا كۆدەبێتەوە، ئایا چۆن سەیری ئەم وەرچەرخانە دەكەیت؟
- بەڕاستی گۆڕانكارییەكی گەورەیە، ئاشكرایە ئێمە لە پێشمەرگەیەكی پارتیزانی شاخەوە دەستمان پێكردووە، راستە ئامانجمان ئەوەیە بگەینە ئەم رۆژە، بەڵام نەمانزانیوە دەگەینە ئەم رۆژە یان نە، لەبەر ئەوەی زۆر لە هەڤاڵانی پێشمەرگەمان لەم كاروانە شەهید بوون، بەڵام شۆڕش و خەبات و راپەڕین بەردەوام بووە، تا بووینە خاوەنی پەرلەمان و حكومەتی خۆمان، پاشانیش دوای رووخانی رژیمی بەعس، بەشداربووین لە حكومەتی عێراق، لە ئێستاشدا كە ئەم شەڕەی تیرۆریسیتان یەخەی گرتووین و هاوپەیمانان بەم ئاستە هاتوونەتە كوردستان ئەمە لە زۆر رووەوە مانای خۆی هەیە، بێجگە لە رووە سیاسی و نێونەتەوەییەكەی، بۆ ئێمەش لە رووی نەتەوەییەوە مانایەكی زۆری هەیە، هەروەها ئێمە كە لەسەر پاشخانی پێشمەرگەیەكی شاخەوە بووینە وەزیری پێشمەرگە و لەگەڵ وەزیرانی بەرگری و ستافی وەزارەتی بەرگری دەوڵەتانی گەورەی ئەوروپا و جیهان كۆبوونەوە دەكەین، ئەمە مانای ئەوەیە كورد و هەرێمی كوردستان پێگەیەكی دیار و گرنگی لە ناوچەكە و لەناو هاوكێشەی نێودەوڵەتی بۆ دروست بووە. لەمەش زیاتر لە میانەی كۆبوونەوەكانمان لەگەڵ هاوپەیمانان هەست دەكەین زۆر بە پێشمەرگە سەرسامن و زۆر بە سەرسامییەوە سەیری قارەمانیەتی پێشمەرگە دەكەن، ئەمەش واقیعە و وێڕای ئەو كەموكورتییانەی باسمانكردن، بەڵام پێشمەرگە توانی لە شەڕی تیرۆریستاندا رۆڵێكی هێجگار بەرز ببینێت، ئێستا ناوبانگی پێشمەرگە بۆتە سەر وێردی زاری هەموو جیهان و سەرۆكی وڵاتانی ئەندامی هەمیشەیی ئەنجوومەنی ئاسایش و ئەمینداری گشتی نەتەوەیەكگرتووەكان باسی دەكەن، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی لە سنووری نزیك بە 20 دەوڵەت كە تیرۆریستان لە پاكستان تا نەیجیریا بوونیان هەیە، تەنها پێشمەرگە توانیویەتی تیرۆریستان رابگرێت و تێكیانبشكێنێت، ئەمەش سەروەرییەكی گەورەیە بۆ كوردستان و دەبێت هەموومان ئەم سەروەرییە بپارێزین. بۆیە لە ئێستادا پێشمەرگە بۆتە ناسنامەی كورد و كوردستان لەسەر ئاستی جیهان.
* تاچەند هاوپەیمانان هەوڵیانداوە ئەزموونی پێشمەرگە تێكەڵاوی ئەزموونی سەربازی بكرێت، بۆ ئەوەی لەسەر ئەرز ئەو هێزە هەبێت كە تیرۆریستان رابگرێت و تێكیان بشكێنێت؟
- ئەوان مەبەستیانە ئیرادەی پێشمەرگە بە ئەزموونی ئەكادیمی سەربازی زیاتر بكەن، ئەوەی تائێستا تێبینیمان كردووە، بەشی زۆری هاوپەیمانان ئەم هەوڵە دەدەن، بۆیە لێرەوە دەگەڕێمەوە سەر دوو ئەركە سەرەكییەكی وەزارەتی پێشمەرگە، لە ئەركی یەكەمدا كە سەركەوتنی پێشمەرگە و تێكشاندنی تیرۆریستانە، ئەوان مەشق و راهێنان بە پێشمەرگە دەكەن لەسەر ئەو چەكە نوێیانەی پێشتر نەمابووە، ئەوان مەرجێكیان هەیە بەوەی پێشمەرگە زۆر زوو لە میانەی مەشقپێكردنەوە فێری بەكارهێنانی چەكەكان دەبێت، هەر بۆ نموونە ئێمە 32 ئەفسەرمان نارد بۆ ئەڵمانیا بۆ مەشقپێكردن لەسەر چەكی میلان، ئەفسەرانی ئەڵمانیا زۆر سەرسامبوون بەوەی پێشمەرگە زۆر زوو توانی بە شێوەیەكی زۆر باش فێربێت و بە شێوەیەكی زۆر كاریگەر لە بەرەكانی شەڕ بەكاری بهێنن، ئەمە نموونەیەكە، دیارە لەم شەڕانەدا تیرۆریستانی داعش بەردەوام پیلان و تاكتیكی خۆیان دەگۆڕن، ئێمەش هەفتانە كۆبوونەوەمان هەیە لەسەر پاشخانی ئەو ئەزموونەی پێشمەرگە هەیەتی و بە ئەزموونی سەربازی هاوپەیمانان دەتوانین وەڵامیان بدەینەوە.
* هەماهەنگیتان لەگەڵ فڕۆكەكانی هاوپەیمانان چۆنە؟
- لەناو وەزارەتی پێشمەرگە ژوورێكی دیكەی هەماهەنگیمان هەیە كە پەیوەندی بە هەشت ژوورەكەی ئۆپەراسیۆنی سەربازی هەموو بەرەكانی شەڕەكەوە هەیە، لەگەڵ هاوپەیمانانیش بنكەیەكی هاوبەش هەیە لەو بنكەیە نوێنەری وەزارەتی پێشمەرگەشی لێیە، پەیوەندییەكی زۆر ورد و خێرا و توندوتۆڵ هەیە لەگەڵ هەموو ژوورەكانی ئۆپەراسیۆن و هەروەها لەگەڵ بنكە هاوبەشەكە، ئێمە و هاوپەیمان بۆ بەكارهێنانی هێزی ئاسمانی هەماهەنگی زۆر وردمان هەیە و هێزی ئاسمانی هاوپەیمانان كاریگەری زۆر باشی لەسەر شەڕەكە هەبووە و لەگەڵ هێزی پیادەی هێزی پێشمەرگە تەواوكاری یەكتری بوون.
* بێجگە لە چەكی میلان كە ئەڵمانیا ناردوویەتی، هاوپەیمانان چ جۆرە چەكێكی دیكەیان بۆ پێشمەرگە ناردووە كە لە شەڕەكە كاریگەری هەبووە؟
- چەكی 20 ملمی كانون كە فەڕەنسا ناردوویەتی كاریگەری هەبووە، ئەم چەكە هەم دەتوانێت زرێپۆش ببڕێت، هەمیش چەكێكی كاریگەرە، هەروەها چەكی دیكەشمان لەلایەن وڵاتانی دیكەی هاوپەیمانەوە بۆ هاتووە، ئەو دووانەم بە نموونە هێنایەوە، دەنا چەكی جۆراوجۆرمان بۆ هاتووە و توانیومانە سوودی باشی لێوەربگرین.
* چەند دەوڵەت تا ئێستا راوێژكارانی خۆیان ناردووە بۆ ئەوەی مەشق بە پێشمەرگە بكەن؟
- تا ئێستا راوێژكارانی 8 دەوڵەتی هاوپەیمان لێرەن، بەرنامەی مەشقپێكردنی چەكەكانمان هەبووە، ئێستا بەرنامەیەكی دیكەمان هەیە كە لە 4ی ئەم مانگە دەستمان پێكردووە، بۆ ئەم بەرنامەیە راوێژكاری زیاتریش دەنێرن.
* ئەمریكا بڕیاری داوە 3 لیوای پێشمەرگە دووبارە رێكبخاتەوە و مەشقیان پێبكات و چەكیان بۆ بنێرێت، ئایا ئەمە دەستی پێكراوە؟
- تا ئێستا دەست بەمە نەكراوە، بەڵام بڕیارە دەست پێبكات.
* خاڵێكی دیكە لەم شەڕەی تیرۆریستانی داعش، مقاوەمەتی شەڕڤانان بوو لە كۆبانێ، ئەمەش ناردنی هێزی پێشمەرگەی بەدوادا هات و پێشمەرگە توانی ئاراستەی شەڕەكە بگۆڕێت، ئایا چۆن سەیری ئەم لایەنە دەكەیت؟
- ئێمە هەر سەرەتا لە سەرۆكایەتی هەرێم و حكومەت و وەزارەتی پێشمەرگە ئامادەباشی خۆمان پیشاندا كە ئامادەین هاوكاری كۆبانێ بكەین، ئەمەشمان لە هەموو روویەكەوە بە ئەركی سەرشانی خۆمان زانیوە، بەڵام رێگەیەك نەبوو بچین، تەنها رێگەیەك كە بوونی هەبوو توركیا بوو، بەڵام پاش ئەوەی لەگەڵ ئەمریكییەكان كۆبووینەوە، توركیا رازی بوو كە پێشمەرگە لە توركیاوە بچێتە كۆبانێ، بۆ ئەم مەبەستەش ئێمە وەك وەزارەتی پێشمەرگە و سەرۆكایەتی هەرێم لەگەڵ لایەنە سیاسییەكانی رۆژئاوا لە دهۆك كۆبووینەوە، ئەوان خۆیان داوای ئەوەیان كرد، كە پێویستیان بە هێزی پیادە نییە، بەڵكو پێیویستیان بە چەكی قورس و مامناوەندی و هێزی پشتیوانییە، ئەو چەكانەش لەگەڵ ئەو كەسانەی كە شارەزان و دەتوانن بەكاریان بهێنن، بەڵام وێڕای ئەو بەرە فراوانەی خۆمان هەمانبوو، بە پێویستمان زانی هێزێك ئامادە بكەین و بینێرین بۆ كۆبانێ، ئەم هێزە كە چووە كۆبانێ، تەنها 30%ی كۆبانی بەدەستی شەڕڤانانەوە بوو، بەڵام بە چوونی پێشمەرگە و بە بەكارهێنانی ئەو چەكانە و هێرشی ئاسمانی هاوپەیمانان و شەڕی شەرڤانان توانرا ئاراستەی شەڕەكە بگۆڕێت و رۆژ لە دوای رۆژ هەنگاو بە هەنگاو كۆبانێ زیاتر پاكبكرێتەوە لە تیرۆریستان، لە قۆناخی یەكەمدا كە وەجبەی یەكەممان نارد توانرا رێژەی 30% بگۆڕێت بۆ 50-55%، كە وەجبەی دووەمان نارد توانرا 70-75 %ی كۆبانی ئازاد بكرێت، لەگەڵ چوونی وەجبەی سێهەمیش وەك دەزانن، ئێستا 90%ی شاری كۆبانی ئازادكراوە و مشتەنور بەدەستی هێزە كوردییەكانەوەیە. بۆیە ئەو هێزەی لە باشوورەوە ناردمان بۆ كۆبانێ رۆڵێكی كاریگەریان هەبووە.
* ئەم سەركەوتنانەی هێزی كورد لە كۆبانێ و پاشان رزگاركردنی چیای شنگال و بەشێكی شاری شنگالیش، ئەمڕۆش لە میحوەری دیجلە ناوچەیەكی زۆر ئازاد كراوە، ئایا تاچەند ئەم سەركەوتنانە ئیرادەی كورد و كوردستان لەسەر ئاستی جیهان پێناسە دەكاتەوە؟
- بێگومان ئەم سەركەوتنانە زۆر گرنگە، ئەمە دەریخست لە هەرشوێنێك پێویست بكات تواناكانی خۆمان دەخەینە گەڕ بۆ پشتیوانی یەكتری لە هەر پارچەیەك بێت، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش دەریخست پێشمەرگە ئەو هێزەیە كە دەتوانێت لەسەر زەوی تیرۆریستان بشكێنێت.
* دوای رزگاركردنی چیای شنگال و شاری شنگال، پرسێك هاتۆتە ئاراوە و باس لەوە دەكرێت، شنگال بكرێتە كانتۆنێكی سەربەخۆ، ئایا لەسەر ئەم پرسە چی دەڵێت؟
- ئەو قسەیە هیچ كاریگەرییەكی نابێت، لەبەر ئەوەی ئێمە پەرلەمان و حكومەتی خۆمانمان هەیە، پەرلەمان و حكومەت بڕیار دەدەن و لە باشووردا شتێك نییە ناوی كانتۆن بێت، ئەوە شتێكی زیادەیە و من بە باشی نازانم.
* لە ئێستادا بەشی زۆری ناوچە كوردستانییەكانی باشوور ئازاد كراون، ئایا لێرە بەدواوە بیرتان لە پاراستنی سنووری كوردستان كردۆتەوە بەوەی ستراتیژێك هەبێت بۆ ئەوەی پێشمەرگە بتوانێت بەرگری لەو سنوورە بكات؟
- بەڵێ بیرمان لێكردۆتەوە و پلان و نەخشەی خۆشمان بۆ ئەو مەبەستە هەیە. بۆ ئەوەی پارێزگاری لە سنووری كوردستان بكەین.
* وەك وەزیری پێشمەرگە ئایا بەنیازن لە هێرشكردنە سەر موسڵ بەشداری بكەن؟
- موسڵ ئاڵۆزە و كاریگەریشە، ئەگەر بمانەوێت ئاسوودە بین، دەبێت داعش لە موسڵ نەمێنێت، راشكاوانەتر دەركردنی داعش لە موسڵ بۆ هەموو عێراق گرنگە، بەڵام پرۆسەیەكی هەستیار و ئاڵۆزە، بۆیە ئێمە وەكو پێشمەرگە، ئەوە نە ئەركی ئێمەیە، نە كارێكی باشیشە بە تەنیا ئێمە بە كارێكی لەوجۆرە هەڵبستین، لەبەر ئەوەی ئەمە شەڕی كورد و عەرەبی لێدەكەوێتەوە، بەڵام ئەگەر خەڵكی موسڵ و عێراقیش ئامادەباشییان هەبێت، ئێمە هاوكارییان دەكەین. ئەمەش پێویستی بە پلانێكی ورد و تۆكمە و هەمەلایەنە هەیە لەگەڵ هاوپەیمانانیشدا.
* لە كۆتاییدا ئەگەر بتەوێت شتێك بڵێیت و لە پرسیارەكانی ئێمەدا نەبووبێت، دەتوانی باسی بكەی و پەیامی كۆتاییت چییە؟
- من دەستخۆشی لە هێزی پێشمەرگەی كوردستان دەكەم كە سەلماندیان پارێزەری كوردستانن و هەموو جیهانیش رێز لە ئیرادەی پێشمەرگە دەگرێت، بۆیە وێڕای ئەوەی سەرخۆشی لە كەسوكاری شەهیدان و چاكبوونەوەی خێرا بۆ بریندارەكان دەخوازم، هیوادارم ئەم سەركەوتنانەی پێشمەرگە ببنە هاندەر بۆ یەكڕیزی و پەلەكردن لە یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستان، هەروەها دەمەوێت ئەوە بڵێم هەر كەس و لایەنێك دژی یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگە رابوەستێت، خۆی و لایەنەكەشی زەرەر دەكات، لەبەر ئەوەی ئەمە بۆتە خواستێكی سەرتاسەری خەڵكی كوردستان و هەروەها هاوپەیمانانیش، بێگومانم لەوەی هاوپەیمانان ئەو هاوكارییانەیان بەوجۆرە نەدەبوو ئەگەر نییەتی یەكخستنی هێزی پێشمەرگەمان نەبووایە، بۆیە گرنگە پەلە لە یەكگرتنەوەی هێزی پێشمەرگە بكەین، بۆ ئەوەی حكومەت و وەزارەتی پێشمەرگە بتوانن ژیانی پێشمەرگە باشتر بكەن و چەك و پێداویستی زیاتر بۆ پاراستنی كوردستان بۆ پێشمەرگە فەراهەم بكەن.