عومەر محەمەد حەسەن تایبەتمەندی زانستی ئابووری لە زاخۆ: بنیادنانی بازاڕێكی ناوخۆیی یەكگرتوو لە ڕێگەی ئاڵوگۆڕی بازرگانیی هاوبەش، باشترین قەڵغانە بەرانبەر هەڕەشەكانی توانەوەی سیاسی، كولتووری و ئابووری لە كوردستاندا
لەم قۆناغە مێژووییەدا، گەلی كورد بەبێ بوونی قەوارەیەكی سەربەخۆ و یەكگرتوو ڕووبەڕووی ئاستەنگی جۆراوجۆر دەبێتەوە. ئەم دۆخە پێویستی بە گوتارێكی نوێ هەیە بۆ بەهێزكردنی پەیوەندیی نێوان پارچەكانی كوردستان. ئەگەرچی هاوسۆزیی نەتەوەیی لە ڕابردوودا ڕۆڵێكی گرنگی هەبووە، بەڵام بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی گۆڕانكارییە خێراكان، گواستنەوە لە قۆناغی سۆزەوە بەرەو بەرژەوەندیی ئابووریی هاوبەش پێویستییەكی حەتمییە. دروستكردنی تۆڕێكی بازرگانی و دارایی، دەبێتە گەرەنتیی بنەڕەتی بۆ پاراستنی پارچەكان لە مەترسیی توانەوەی سیاسی، كولتووری و نەتەوەیی.
ئەم پڕۆسەیە لە ڕێگەی هاوكاریی كەرتی جیاوازی وەك كشتوكاڵ، پیشەسازی و سەرچاوە سرووشتییەكان بەدی دێت، كە بە گوێرەی تایبەتمەندیی جوگرافیی هەر پارچەیەك دابەش بوون. تێكەڵبوونی بازاڕەكان و دابینكردنی پێداویستییە ناوخۆییەكان لە یەكترەوە، نەك تەنیا ئاسایشی خۆراك و ئابووری بەهێز دەكات، بەڵكو دەبێتە هاوبەشییەكی ستراتیژی كە وەك پارێزەرێك بەرانبەر فشار و دەستتێوەردانە دەرەكییەكان دەوەستێتەوە.
ئەزموونی گەلانی جیهان نیشانی دەدات كە یەكگرتنی سیاسی لە هاوكاریی ئابوورییەوە سەرچاوە دەگرێت، وەك ڕێككەوتنی گومرگیی ئەڵمانیا (زۆلڤەرین) لە سەدەی نۆزدەهەمدا، كە ڕێگەی بۆ دەوڵەتێكی یەكگرتوو خۆش كرد. هاوكات، مێژووی یەكێتیی ئەوروپای ئێستاش سەرەتای دروستبوونی لە یەكێتیی كەرتی خەڵوز و ئاسنەوە دەستی پێكرد، كە ڕێگری لە شەڕی ماڵوێرانكەر كرد و پارێزگاریی لە بەرژەوەندیی گەلانی خۆی كرد.
لێرەوە دەردەكەوێت كە بەرژەوەندییە داراییەكان كاریگەریی قووڵتر و بەردەوامتر لە دروشمە سیاسییەكان جێدەهێڵن. ئەگەر گەلانی جیاوازی ئەوروپا بە مێژوویەكی پڕ لە ململانێوە توانیبێتیان لە ڕێگەی بەرژەوەندیی ئابوورییەوە یەكگرتنێكی بەهێز دروست بكەن، ئەوا بۆ پارچەكانی كوردستان كە خاوەنی زمان، مێژوو و كولتووری هاوبەشن، ئەم ڕێگەیە گونجاوتر و پێویستترە. گواستنەوەی ناسنامەی نەتەوەیی لە بازنەی سۆزەوە بۆ كایەی كردارە ئابوورییە بەرهەمهێنەرەكان، سەرجەم دەستكەوتە نەتەوەییەكان دەپارێزێت و ڕێگا بۆ سەقامگیرییەكی هەمیشەیی و پێشكەوتنی بەرچاو لەم ناوچەیەدا خۆش دەكات.
