(جۆن دیوی) بیرمەند و پەروەردەكاری دیاری ئەمریكی دەڵێ"ئێمە لە ئەزموونەكانمانەوە فێرنابین، بەڵكو لە ڕامان و هەڵسەنگاندنەوە لە سەر ئەزموونەكانمان فێر دەبین".

لە ناخی ئەو وتەیەوە بەهای ڕاستەقینەی (فیدباك) یان ڕەخنەی بنیاتنەر لە پڕۆسەی پەروەردە و فێركردندا دەركەوێت. فیدباك تەنها كۆمەڵێ تێبینی سەر كاغەز نییە، بەڵكو ڕۆح و بڕبڕەی پشتی گەشەپێدانی ئاستی ئەكادیمی و گۆڕینی دامەزراوە پەروەردەییەكانە بۆ ژینگەیەكی زیندوو.
بە گشتی فیدباك(پێڕاگوێزان یان كاردانەوەی بنیاتنەر) پڕۆسەیەكی بەردەوامی ئاڵوگۆڕی زانیاری و هەڵسەنگاندنە لە سەر ئەنجام یان ڕەفتارێكی دیاریكراو. بەمەبەستی ڕوونكردنەوەی خاڵە بەهێزەكان و دەستنیشانكردنی كەموكوڕییەكان بۆ بەرەوپێشبردن و چاكسازی. نەك بۆ لۆمەكردن یان شكاندنی كەسایەتی.
بەگشتی فیدباك گرنگی و بایەخی زۆری هەیە، جگە لەوەی بریتییە لە پەرەپێدانی ڕۆڵ و توانا و لێهاتوویی كەسەكان و زانینی خاڵە لاواز و بەهێزەكان و ڕاست كردنەوە و چاككردنەوەی ڕێڕەوی دروستی كەسەكە و ڕێگری كردنە لە دووبارەكردنەوەی هەڵەكان و چارەسەركردنی گرفتەكانە، لە هەمان كاتدا و بەرزكردنەوە و چاككردنی ئاستی پیشەیی كەسەكانە، فیدباك وەكو ئاوێنەی پێشكەوتن تەماشا دەكرێت. فیدباكی دروست ڕاستەقینەی ئاست و كوالێتی كارەكان نیشان دەدات. نەك ئەوەی كە خۆمان حەزمان لێیە و ئارەزوودەكەین ببینین.
لە بواری پەروەردە ڕۆڵی فیدباك لە نێوان ئاستە جیاوازەكان هەیە لە نێوان (سەرپەرشتیاران و مامۆستایان و بەرێوەبەر و ڕاهێنەران) بە گشتی جۆراوجۆرە و هەریەكە و تایبەتمەندی خۆی هەیە.
ئەوەی لەو وتارەدا دەمەوێ باسی بكەم فیدباكی (مامۆستا بۆ مامۆستای ڕاهێنەر) ، ئاشكرایە وەزارەتی پەروەردە ژمارەیەكی بەرچاو لە ڕاهێنەرانی پەروەردەیی ئامادەكردووە و زیاتر ئامادەیان دەكات، و دواتر ئەوانیش ڕاهێنان بە مامۆستایان دەكەن. ئەوەی لێرەدا جەختی لێدەكەینەوە زانینی ئاستی پیشەیی ڕاهێنەرانی پەروەردەییە كە لە دیدی مامۆستاكانەوە كە ئەوەش تێگەیشتنێكی ورد و جەوهەرییە بۆ پڕۆسەی پەروەردە تا بزانن ڕاهێنەرانمان تا چەند توانیویانە زانیاری ومیتۆد و بابەتە سەرەكیەكان سەركەوتوانە و پێشەییانە پیادەی بكەن و لە گەیاندنەكان سەركەوتوو بوونە.
لێرەدا ڕاهێنەری سەركەوتوو و لێهاتوو و ڕاستەقینە دەستنیشان دەكرێت و دەردەكەوێت ڕاهێنەرەكە تا چەند توانای دیالۆگ و گفتوگۆ وەڵامدانەوەی پرسیارە سەختەكان و گوێگرتنی هەبووە. لە هەمان كاتدا كواڵێتی ڕاهێنانەكە دەردەكەوێت كە ئایا ڕاهێنەرەكە بابەتەكەی بە ڕوونی گەیاندووە یان تەنها زانیاری ئاڵۆز و وشكی ڕاستكردۆتەوە، وە تا چەند ڕاهێنەر سەركەوتوو بووە لە گونجاندنی ناوەڕۆك لەگەڵ واقیع، چونكە مامۆستایان باشتر لە ڕاهێنەر دەزانن كام زانیاری لە ناو پۆلدا كردەییە و كامەش تەنها تیۆرییە.
خاڵێكی گرنگی تر هەیە لەو فیدباكە دەردەكەوێت ئەویش دووركەوتنەوە لە نادادپەروەری كە ئاستی دروستی ڕاهێنەرەكان دیاری دەكات تا چەند باكگراوندێكی زانستی پەروەردەیی لێهاتوویان هەیە و خاوەن ئاستی بەرزن لە ڕاهێنان وپیشەگەری لەگەڵ ئەوانەی ئاستیان لاوازە و بەردەوام خوڵ و ڕاهێنان بەڕێوەدەبن بەبێ هەڵسەنگاندن.
بۆیە گرنگە لە قوتابخانەكاندا سەرجەم مامۆستایان فۆرمی هەڵسەنگاندنی بەبێ ناو لە كۆتایی هەر خولێکدا پڕ بكەنەوە بەبێ ترس و شەرم ڕای ڕاستەقینەی خۆیان لەسەر توانای ڕاهێنەرەكە بنووسن بەبێ ناوزڕاندن.
پێویستە پێوەری هەڵسەنگاندن هەبێت لە سەر چەندەها تەوەر لەوانە
ـ ڕوونی شێوازی ڕوونكردنەوەی ڕاهێنەر"
- توانای وەڵامدانەوەی پرسیارەكان.
- بەكارهێنانی ئامڕازی سەرنج ڕاكێش و نوێ.
- رێزگرتن لە ئەزموون و بۆچوونی مامۆستایان.
- جورئەت و بوێری و لێهاتووی ڕاهێنەر.
- گەیاندن و ئاستی زانیاری ڕاهێنەر.
ئەو ڕێگایە زامن و مسۆگەری ئەوە دەكات كە ڕاهێنەرانیش بەردەوام لە هەوڵی خۆپەرەپێدان وخۆگەشەپێدان دابن و پڕۆسەی ڕاهێنان نەكەوێتە داوی دووبارەبوونەوە و سستی.
لە كۆتاییدا كە مامۆستا دەبێتە هەڵسەنگێنەری ڕاهێنەرەكەی كەرامەتی پیشەیی مامۆستا دەپارێزرێت و بەها بۆ ئەزموونی دەگەڕێندرێتەوە و دەستەبەركردنی كوالێتی ڕاهێنانیش دەبێتە ڕاستیەكی حاشا هەڵنەگر .
ڕاهێنەری بەتوانا و لێهاتوو ڕاستەقینەش لە ڕاهێنەری لاسایكەرەوە جودا دەكرێتەوە.
لە وتارەكانی داهاتوودا نموونەی چەند وڵاتێك باس دەكەین بەهۆی فیدباكەوە لەپەروەردەدا سەركەوتنی گەورەیان بەدەستهێناوە.

ڕاوێژكار لە وەزارەتی پەروەردە
ماستەر لە كارگێڕیی پەروەردەیی