گۆڕانکارییە خێرا و ئاڵۆزەکانی دوای ٧ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٣ و ڕووداوە سەربازییەکانی نێوان ئیران و ئیسرائیل، بەڕوونی ئاماژەن بۆ دەستپێکی قۆناغێکی نوێ لە هاوکێشەی ئاسایشی هەرێمی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

لە کاتێکدا جیهان بەرەو چارەکی دووەمی سەدەی بیست و یەکەم دەڕوات، ناوچەکە هێشتا ڕووبەڕووی گرفتێکی کەڵەکەبوو دەبێتەوە، کە دەکرێت ناوی لێ بنێن "کەم و کوڕیی ئاسایشی".

ناکرێت باس لە  داهاتووی ئاسایشی کۆمەڵایەتی و ڕێکخستنە ئاسایشییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکرێت، بێ تێگەیشتن لە چەمکی "کۆمەڵگەی ئاسایشی هەرێمی" و ڕەنگدانەوەی لەسەر قەوارە و ئەکتەرەکانی ناوچەکە، بە تایبەت لەسەر هەرێمی کوردستان.

بەپێی تیۆری باری بۆزان سەبارەت بە "تێکەڵەی ئاسایشی هەرێمی"، دروستبوونی سیستەمێکی ئاسایشی کۆمەڵەیی کارا پێویستی بە تێگەیشتنی هاوبەش هەیە لەسەر سێ پرسیار، چی دەپارێزرێت؟ کێ هەڕەشەیە؟ و کێ چەمکی ئاسایش دیاری دەکات؟

مێژووی حەوت دەیەی ڕابردووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەریخستووە، کە کەلتوورێکی ئاسایشی نائاسایی سەری هەڵداوە کە ڕێگر بووە لە دروستبوونی هاوپەیمانییەکی جێگیر.

هۆکاری ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ  گۆڕانی جەمسەربەندییەکان و پەیماننامەکانی وەکوو "ڕێککەوتننامەی ئیبراهیمی"، کە تێگەیشتنی دەوڵەتانی بۆ چەمکی "دوژمن و هاوپەیمان" بەتەواوی گۆڕیوە، ئەمە بێجگە لە باڵادەستی ڕوانگەی سەربازی و خۆپڕچەککردن لەسەر حیسابی ئاسایشی خۆراك، وزە و ژیریی دەستکرد.

لە لایەکی ترەوە بێ ئومێدییەك بەرامبەر بە ڕێکخراوە هەرێمییەکانی، وەکوو کۆمکاری عەرەبی، بەهۆی کێبڕکێی جەمسەرەکان درووست بووە.

هەرێمی کوردستان وەکوو ئەکتەرێکی سەقامگیر و کارای ناوچەکە، کە لە ڕووی دەستورییەوە سەنگی خۆی هەیە، بە هۆی  گۆڕانکارییەکانی ئەم دواییە کەوتووەتە ناو جەرگەی ململانێکان.

بە دڵنیاییەوە ناکرێت ئاسایشی هەرێمی کوردستان لە ئاسایشی عێراق و دەوروبەرەکەی جیا بکرێتەو، چونکە بەرژەوەندییە باڵاکانی هەرێم لەم قۆناغەدا گرێدراوە بە دابینکردنی ئاسایشی ڕەها و پاراستنی قەوارەی دەستووری.

ئێمە پێمان وایە لە سایەی ململانێی هێزە هەرێمییەکان (ئێران، تورکیا و ئیسرائیل) لەسەر خاکی عێراق، بەرژەوەندیی باڵای هەرێم لەوەدایە، نەکەوێتە ناو هیچ ململانێیەکی سەربازیی ڕاستەوخۆ و ڕێگری بکات لەوەی خاكی کوردستان ببیێت بە مەیدانی یەکلاکردنەوەی حسابی هێزە دەرەکییەکان.

هەروەها ئێمە پێمان وایە کوردستان دەتوانێ کارتەکانی بەهێزی خۆی بەکار بهێنێت، بۆ نموونە،  لە کاتێکدا وزە بووەتە کارتی سەرەکی لە دروستکردنی هاوپەیمانییە نوێیەکان، پاراستنی ژێرخانی وزەی هەرێمی کوردستان و سەربەخۆیی ئابووری، فاکتەرێکی یەکلاکەرەوە دەبن بۆ مانەوەی سیاسی و بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی لەگەڵ هێزە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان.

پێویستە هەرێمی کوردستان توانای سەربازی و تەکنەلۆژی خۆی هاوشێوەی وڵاتانی ناوچەکە زیاد بکات، چ پەیوەست بێت بە هێزی پێشمەرگە، یان بە تۆکمەکردنی سیستەمی بەرگریی ئاسمانی و ئاسایشی دیجیتاڵی، بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەڕەشە نائاساییەکان.

ئەوەی دەخوێندرێتەوە، داهاتووی ئاسایشی هەرێمی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرەو فرەجەمسەری و هاوپەیمانیی کاتی دەڕوات، بۆیە تاکە ڕێگە لەبەردەم پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی هەرێمی کوردستان تێگەیشتنە لەم کەلتوورە ئاسایشییە گۆڕاوە و بەکارهێنانی دیپلۆماسیی هاوسەنگە.

پێویستە هەرێمی کوردستان وەکوو فاکتەری سەقامگیری لە ناوچەکە کارایانە کار بکات، تاوەکو لە هەر چوارچێوەیەکی ئاسایشی کۆمەڵەیی نوێدا، کە لە داهاتوویەکی نزیك شێوە دەگرێت، پێگە و مافە دەستوورییەکانی بە پارێزراوی بمێننەوە و هەنگاو بەرەو ئایندەسازی و نیشتمانسازی و دەوڵەتسازی بنێت.