د. ستیفن مایستەر، سەرۆكی ناوەندی ڕێكخستن و حوكمڕانی لە ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا، ڕووسیا و ئاسیای ناوەڕاست لە ئەنجومەنی ئەڵمانی بۆ پەیوەندییەكانی دەرەوە (DGAP) یە. پێشتر وەك بەڕێوەبەری نووسینگەی باشووری قەوقازی دامەزراوەی «هاینریش بێل» و توێژەری باڵا لە ئەنجومەنی ئەورووپی بۆ پەیوەندییەكانی دەرەوە (ECFR) كاری كردووە. ئەزموونێكی بەرچاوی لە چاودێریكردنی هەڵبژاردنەكانی ڕێكخراوی (OSCE) و توێژینەوە لەسەر گۆڕانی ململانێكان و پڕۆسەی بونیادنانی دامەزراوەكان لە وڵاتانی پۆست-سۆڤیەتدا هەیە.

بۆ قسەكردن لەسەر شەڕی چوار ساڵەی نێوان ڕووسیا و ئۆكرانیا و شەڕەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەم دیمانەیەمان لەگەڵ د.ستیفن ئەنجام دا.

 

• ئایا شەڕی چوار ساڵەی ئۆكرانیا پێگەی ستراتیژیی دەوڵەتی ڕووسیای بەهێزتر كردووە، یان لاوازییە قووڵەكانی لە توانای سەربازی و ئابووری و پەیوەندییەكانی لەگەڵ هاوسێكانیدا زیاتر ئاشكرا كردووە؟

- دەتوانین دوو ئاراستەی جیاواز لە هەڵسەنگاندنی دۆخی ئێستای ڕووسیادا ببینین، لە لایەكەوە شەڕی ئۆكرانیا كە بۆ ڕاگرتنی ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا دەستی پێكرد، پرۆسەكەی خێراتر كرد، بەمەش مۆسكۆ پێگەی خۆی لە ناوچەكانی یەكێتیی سۆڤیەتی پێشوو، سووریا و ڤەنزوێلا بە تەواوی لەدەست دا و لە ئەورووپاش گۆشەگیر بوو، بەتایبەت دوای لەدەستدانی بازاڕە سەرەكییەكانی هەناردەكردنی وزە. لە لایەكی دیكەوە، ڕووسیا لە ڕووی سەربازییەوە خۆی لەگەڵ شەڕی مۆدێرندا گونجاندووە، بەرهەمهێنانی چەك و درۆنی بە هاوكاریی ئێران زیاد كردووە و سوپاكەی فراوانتر كردووە. هەرچەندە هێزی سەربازیی ڕووسیا لە ئۆكرانیادا سنوورداربوونی خۆی نیشان داوە و نەیتوانیوە تەواوی ئەو وڵاتە كۆنتڕۆڵ بكات، بەڵام توانای خۆگونجاندنی نیشان داوە، ڕووسیا هێشتا دەتوانێت لە ناوچەكانی دیكەی جیهاندا هەڕەشەی سەربازی و شەڕی نوێ دروست بكات، ئەمەش وێنەیەكی زۆر ئاڵۆز و تێكەڵاو دەردەخات.

• كەواتە بە بڕوای ئێوە ئەگەری هەرە زۆری دەرئەنجامی ئەم جەنگە چییە، هەم لە ڕوانگەی ئەوروپاوە و هەم لە ڕوانگەی ڕووسیاوە؟

- لە ڕوانگەی شیكارییە سیاسی و ستراتیژییەكانی منەوە، كۆتاییهاتنی ئەم جەنگە لە داهاتوویەكی نزیكدا بەدوور دەبینرێت.، لە ڕووسیا ئابوورییەكی جەنگی دروست بووە كە تێیدا نوخبە سەربازی و ئەمنییەكان بەرژەوەندییان لە بەردەوامبوونی ململانێكەدایە، سەرۆك پوتینیش هیچ سازشێك سەبارەت بە ئۆكرانیا ناكات، لەلایەكی دیكەوە ئەوروپا خوازیاری كۆتاییهاتنی شەڕەكەیە بە هۆی تێچووە سەختەكانەوە، بە هۆی لاوازیی توانای سەربازی و ژێرخانی پیشەسازیشەوە، توانای گۆڕینی هاوسەنگیی جەنگەكەی نییە، ئۆكرانیاش ئامادە نییە دەستبەرداری خاكەكەی بێت، یان سازش بكات، بۆیە بە هۆی نەبوونی خواستی ڕاستەقینە و بەرژەوەندیی هاوبەش لای هەردوو لایەنی ململانێكە بۆ وەستاندنی شەڕەكە، پێشبینی دەكرێت كە ئەم پێكدادانە بۆ ماوەیەكی درێژخایەن بەردەوام بێت، تەنانەت ئەگەر لە داهاتوویەكی نادیاریشدا بەهۆی تێچووی دارایی زۆرەوە توندییەكەی تا ڕادەیەك كەم ببێتەوە.

• ئایا گۆڕانكارییە ئەمنییە بنەڕەتییەكانی ئێستای ئەورووپا و فراوانبوونی هاوپەیمانیی ناتۆ، ئاماژەن بۆ سەرهەڵدانی سیستمێكی ئەمنیی نوێ؟ تایبەتمەندییە سەرەكییەكانی ئەم پێكهاتە نوێیە دوای كۆتاییهاتنی تەواوی جەنگی ئۆكراینا چی دەبن؟

- ئێمە بە ڕوونی بەرەو سیستمێكی نوێی ئەمنیی ئەورووپی دەڕۆین، كە تێیدا ڕۆڵی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بە تەواوی كەم دەبێتەوە و باڵی ئەورووپیی ناتۆ دەبێتە بڕیاردەری سەرەكیی ئەم هاوپەیمانێتییە بۆ پاراستنی تەواوی ئاسایشی هاوبەش. لێرەدا ئۆكراینا بە هۆی خاوەندارێتیی دووەم گەورەترین سوپای ئەورووپا و لێهاتوویی لە شەڕی مۆدێرنی فڕۆكەی بێفڕۆكەواندا، دەبێتە یەكێك لە ئەكتەرە سەرەكییەكان، بەڵام هێنانەكایەی ئاشتی بە بێ ڕووسیا مەحاڵە، ئەمەش پڕۆژەیەكی ستراتیژیی درێژخایەنە كە پێویستی بە گۆڕانكاریی سیاسیی ناوخۆیی هەیە، تا بەدیهاتنی ئەو ساتەش، ئاسایشی ئەورووپا تەنیا لە ڕێگەی زیادكردنی هێزی شەڕكەڕ، چەكداركردن و ڕێگریكردن لە ڕووسیا دابین دەكرێت، بۆیە پێناچێت واشنتۆن لە ماوەی مامناوەنددا وەك كارەكتەرێكی كاریگەر لە نەخشەی ئەمنیی نوێی كیشوەری ئەورووپادا بمێنێتەوە و هیچ ڕۆڵێكی ئەوتۆی تێدا بگێڕێت.

• چۆن دانوستانە سیاسییەكانی نێوان ئۆكرانیا و ڕووسیا دەگەنە چارەسەرێكی بەردەوام لەبری ئاگربەستێكی كاتی؟ ئایا مەترسیی ڕاستەقینە هەیە كە ململانێیەكی چەقبەستوو ببێتە هۆی هەڵگیرسانەوەی شەڕێكی گەورەتر لە ئەوروپادا؟

- گفتوگۆكانی پێشتر لەسەر ململانێی سەختی نێوان ڕووسیا، ئۆكرانیا و ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە ئەوروپادا نیشانی دەدەن كە مەرجی سەرەكی بۆ ئاگربەستێك، دابینكردنی گەرەنتیی ئەمنیی زۆر جددییە بۆ ئۆكرانیا، تا تەنانەت ئەگەر ناچار بێت بە دەستبەرداربوون لە بەشێك لە خاك و ناوچەكانیشی، ئەوا دەبێت لەلایەن وڵاتانی سێیەمەوە بە تەواوی بپارێزرێت و ڕێگری لە هەر هێرشێكی دیكە بكرێت. بۆ ڕووسیا ئەم ململانێیە تەنیا پەیوەست نییە بە ناوچەی دۆنباسەوە، بەڵكو گرێدراوی پێگەی ئیمپراتۆری و ڕۆڵی جیهانیی خۆیەتی، چونكە ڕووسیا خۆی تەنیا لەگەڵ ئۆكرانیادا وەك ئیمپراتۆریەتێكی ڕاستەقینە و هێزێكی مەزن دەبینێت، نەك لەگەڵ بەشێكیدا، بۆیە ناچاركردنی بە قبووڵكردنی كۆنتڕۆڵكردنی تەنیا بەشێك لەم خاكە، بە كردار زۆر دژوار دەبێت، چونكە بە تەواوی دژی تێگەیشتنی ناوخۆیی خۆیەتی لە پێگەی خۆی وەك هێزێكی گەورە لە جیهاندا. سەرەڕای ئەمەش، ڕووسیا زۆر لاوازە و توانای سەربازی، یان كەرەستەی پێویستی نییە بۆ كۆنتڕۆڵكردنی تەواوی ئۆكرانیا، بەتایبەت كاتێك ٨٠ بۆ ٨٥ لەسەدی كۆمەڵگەی ئۆكرانی بە هۆی پرۆسەی نەتەوەسازییەوە بە تەواوی دژبەری ڕووسیان، لەبەر ئەوە پێناچێت ئەمریكاش ئامادە بێت گەرەنتیی ئەمنیی پێویست دابین بكات، دەبێت ئەوروپا وەك گەرەنتیكەر كار بكات. لێرەدا توركیا، بە هۆی خاوەندارێتی لە سوپایەكی گەورە و گرنگیی زۆری لە ئاسایشی دەریای ڕەش و ئەوروپادا، دەتوانێت ڕۆڵێكی گەورە بگێڕێت، كە پێویستە پەیوەندییەكان لەگەڵیدا بەهێزتر بكرێن، بەپێچەوانەوە، گومانێكی زۆر هەیە لەوەی چین ڕۆڵێكی لەم شێوەیە بگێڕێت.

لە كۆتاییدا، هەرچەندە پێویستە ئەوروپا و هاوسێكانی ئەم گەرەنتییە ئەمنییە دابین بكەن، بەڵام هیچ چارەسەرێكی كۆتایی و ئاشتییەكی بەردەوام بەبێ داڕشتنی دیدگایەكی درێژخایەن بۆ گۆڕانی ناوخۆیی ڕووسیا و دووبارە تێكەڵكردنەوەی ئەم وڵاتە بە سیستمی گشتیی ئاسایشی ئەوروپا بەدی نایەت.

• شەڕی ئۆكرانیا چۆن پێگەی نێودەوڵەتیی ئەڵمانیای گۆڕی؟ ئایا بەرلین لە سایەی دابەشبوونە ناوخۆییەكانیدا ئامادەیە بۆ گرتنەئەستۆی بەرپرسیارێتییەكی ئەمنیی یەكلاكەرەوە لە ئەوروپادا؟

- ناسنامەی ئەڵمانیای دوای جەنگی دووەمی جیهانی لەسەر بنەمای ئاشتیخوازی و ڕێگریكردن لە هەژموونخوازی داڕێژرا، تەواوی سیستمی فیدڕاڵیی و حزبیی وڵاتەكە، كە لەلایەن ئەمریكاوە نەخشێندرا، بۆ ڕێگریكردن بوو لە سەرهەڵدانەوەی هێزی باڵادەستی ئەڵمانی، بەڵام ئێستا و بۆ یەكەمجار دوای كۆتاییهاتنی جەنگی سارد، نوخبەی سیاسی تێدەگەن كە ڕووسیا هەڕەشەیەكی سەرەكییە بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانیی خۆی و ئەوروپا، لەبەر ئەمەش لە پاڵ وڵاتی پۆڵەندادا، ئەڵمانیا یەكێك لە گەورەترین وەبەرهێنانە سەربازییەكان دەكات كە لە دەیەی داهاتوودا وڵاتەكە دەكاتە یەكێك لە ئەكتەرە سەرەكەییەكانی ناتۆ. سەرەڕای ئەمەش، پشتگیریی ناوخۆیی سنووردارە و كۆمەڵگە لەسەر پرسی پڕچەككردنەوە دابەش بووە. نە چینی سیاسی و نە خەڵك تەماعی ئەوەیان نییە ئەڵمانیا ببێتە هێزێكی جیهانیی گەورە، بەڵكو دەیانەوێت تەنیا وەك هێزێكی مامناوەندی كاریگەریی ئابووری بمێننەوە. گۆڕانی ئەڵمانیا بۆ ئەكتەرێكی ئەمنیی سەركردە لە ئەوروپادا، پێویستی بە وەرچەرخانێكی دەروونی و ستراتیژیی قووڵ هەیە لە ناوخۆدا، لە ئێستادا نە نوخبەی سیاسی و نە كۆمەڵگە ئامادە نین بۆ گرتنەئەستۆی سەركردایەتی لە پرسە ئەمنییە گرنگەكانی دەرەوەی سنوورەكانی ئۆكرانیادا.

• ئایا بە هۆی كەمبوونەوەی ڕۆڵی ئەمریكاوە، دەكرێت ناسنامەی نیشتمانیی ئەڵمانیا بگۆڕێت بۆ هێزێكی گەورە، كە لەبری واشنتۆن گەرەنتیی ئاسایشی تەواوی ئەوروپا بكات، یان هێشتا ئەم ئەگەرە بە دوور دەبینرێت؟

- من زۆر بە گومانم لە بوونی ئیرادەیەك بۆ گۆڕینی ئەڵمانیا بۆ هێزێكی ئەمنیی گەورە، چونكە فەرهەنگی ستراتیژی، كۆدەنگیی كۆمەڵایەتی و ئاستەنگە بیرۆكراسییەكان ڕێگرن لەم كارە، تەنانەت ئەگەر سیناریۆی بەسەربازیكردن لە لایەن پارتە ڕاستڕەوەكانی وەك حزبی «ئەڵتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا» (AfD) بێتە پێشەوە، ئەجێندای ئەوان زیاتر لەسەر پرسە ناوخۆییەكانی وەك كۆچبەری و ئیسلام چڕ بووەتەوە، نەك داڕشتنی سیاسەتێكی دەرەوەی گەشەسەندوو. لەبەر ئەوە، لە ئێستادا هیچ نوخبەیەكی سیاسی بەدی ناكرێت كە بتوانێت وڵاتەكە بەرەو پێگەیەكی ئەمنیی باڵا لە جیهاندا ئاراستە بكات، ئەمەش وادەكات ئەم پرۆسەیە پڕۆژەیەكی زۆر دوورمەودا بێت.

• ئایا دوای ئەم شەڕەی ئێستا، لۆجیكییە كە چاوەڕوانی سەرلەنوێ بنیادنانەوەی پەیوەندییەكانی نێوان ڕووسیا و ئەوروپا بكەین؟ چ گۆڕانكارییەك پێویستە لە هەردوولادا ڕوو بدات، پێش ئەوەی گفتوگۆكانیان لە قۆناغی بەڕێوەبردنی تەنگژەكان بەرەو پێشەوە بچێت؟

- بۆ گەڕاندنەوە و تێكەڵكردنەوەی ڕووسیا بۆ ناو ئەوروپا، پێویستە گۆڕانكارییەكی زۆر قووڵ لە ناسنامە و پێكهاتەی سیاسیی ئەو وڵاتەدا ڕوو بدات، ئەم پڕۆژە درێژخایەنە پێویستی بەوەیە ڕووسیا دەستبەرداری بیرۆكەی كۆنی ئیمپراتۆریەت ببێت و وەك وڵاتێكی ئاسایی دەربكەوێتەوە. مێژووی مرۆڤایەتی بە ڕوونی نیشانی داوە كە هەموو ئیمپراتۆریەتە گەورەكان، وەك عوسمانی، فەرەنسی و بەریتانی، دواجار هەر داڕووخاون، ئەم دۆخەش ئێستا بەسەر ڕووسیادا جێبەجێ دەبێت و شەڕی ئۆكرانیا پرۆسەكەی خێرا كردووە. بۆ گەیشتن بەم ئامانجەش، شكستێكی گونجاو بۆ ڕووسیا پێویستە، هاوشێوەی ئەو گۆڕانكارییەی كە ئەڵمانیا دوای جەنگی جیهانیی دووەم بەسەریدا هات. ئەم شكستە مێژووییە ڕێگەیەكی نوێ بۆ گەشەپێدان و سەرلەنوێ ڕێكخستنەوەی سەرجەم پەیوەندییەكان لەگەڵ ئۆكرانیا و ئەوروپادا بە تەواوی خۆش دەكات، پشتگیریكردنی ئەم پرۆسەیە لەلایەن ئەوروپاوە، هەرچەندە مەترسیدار و پڕ لە ململانێ بێت، هەنگاوێكی بنەڕەتییە، ئەم پرۆسە مێژووییە تاقیكردنەوەیەكی نەوەیی سەختە كە ڕەنگە پتر لە پانزە ساڵ بخایەنێت، بەڵام دیدگای كۆتایی بریتییە لە دروستبوونی ژینگەیەكی نوێ بۆ تێكەڵكردنەوەی ڕووسیایەكی ئاسایی لە ناو خێزانی وڵاتانی ئەوروپادا.

• ئایا ململانێی ئێران، ئیسرائیل و ئەمریكا و گرژییەكانی گەرووی هورمز، دەبنە هۆی گۆڕینی هاوسەنگیی هێز؟ پەیوەندییەكانی كەنداو و ئێران و ڕۆڵی ئەمنیی ئەوروپا لە ناوچەكەدا چۆن دەبێت؟

- پاشەكشەی بەشێك لە هێزەكانی ئەمریكا لە سەردەمی سەرۆك ئۆباما و گۆڕانكارییەكانی سەردەمی دۆناڵد ترەمپ، گوزارشت لە گۆڕانی بنەڕەتیی گرنگیی ستراتیژیی ناوچەكە دەكەن بۆ واشنتۆن، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا چیتر بە شێوازی ڕابردوو پێویستی بە سەرچاوەكانی وزەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نییە و بەرژەوەندییەكانی زیاتر بە ململانێ و ڕكابەرییەكانی لەگەڵ وڵاتی چیندا بەستراونەتەوە. لە لایەكی دیكەوە، وڵاتانی كەنداو تێگەیشتوون كە چیتر ناتوانن بۆ ئاسایشی خۆیان بە تەواوی پشت بە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا ببەستن، بەتایبەت لە دوای ئەو ململانێیانەی لە نێوان ئیسرائیل و ئێراندا ڕوویان دا، ئەمەش پاڵنەرە بۆ سەرلەنوێ داڕشتنەوەی هاوسەنگییەكان و دروستبوونی نەزمێكی نوێ و هاوپەیمانێتیی جیاواز لە ناوچەكەدا.

ئیسرائیل لە ئێستادا لە ڕێگەی گۆڕینی یاساكانی یارییەكەوە باڵادەستیی خۆی نیشان دەدات، بەڵام بە هۆی لەدەستدانی متمانەوە، زەمینەی بۆ ململانێیەكی بەردەوام و قورس خۆش كردووە. لەم هاوكێشەیەدا هەرچەندە ئێران لە ڕووی سەربازییەوە لاواز كراوە، بەڵام تێك نەشكاوە و توانایەكی نوێی بۆ گفتوگۆ و سازشكردن بەدەست هێناوە، كە لێكەوتەكانی داهاتووی سووریاش دەگرێتەوە. هاوكات، وڵاتانی كەنداو بەرەو هاوپەیمانیی پراگماتی و مامەڵەخوازی لەگەڵ هێزە ناوچەییەكانی وەك توركیا و پاكستان هەنگاو دەنێن، ئەمەش پێگەی ئەمریكا زیاتر لاواز دەكات و دەرفەت بۆ زیادبوونی ڕۆڵی چین دەڕەخسێنێت. لە بەرانبەردا، ڕووسیا بە هۆی سنوورداریی تواناكانیەوە ناتوانێت لەسەر ماوەی درێژخایەن ببێتە ئەكتەرێكی سەرەكی، توركیاش بە هۆی كێشە ئابووری و سەربازییەكانیەوە، زیاتر پەیڕەوی سیاسەتێكی مامەڵەخوازی و سنووردار دەكات.

وڵاتانی ئەوروپی لە ئێستادا بە هۆی پشتگیریی ڕەهایان بۆ ئیسرائیل و بێدەنگییان لە ئاست كێشەكانی غەززە و ئێران، متمانەیەكی زۆریان لەدەست داوە. ئەوان ئێستا زیاتر سەرنجیان لەسەر قەیرانی ئۆكرانیایە، بەڵام پێویستیی بەردەوامیان بە سەرچاوەكانی وزە ناچاریان دەكات پێگەی خۆیان ببووژێننەوە. ئەوروپا لە كورتخایەندا توانای ڕاستەقینەی بۆ یاریكردنی ڕۆڵێكی كارا نییە، بەڵام لەسەر ئاستی مامناوەند و درێژخایەن، بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەكانی، هیچ جێگرەوەیەكی نییە جگە لەوەی پێداچوونەوە بە پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیلدا بكات، متمانە لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەكەدا دروست بكاتەوە و پەیوەندییەكانی لەگەڵ دەوڵەتانی وەك توركیا و ئێران پەرە پێ بدات، تا بتوانێت وەك ئەكتەرێكی كاریگەر و هاوسەنگ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەربكەوێتەوە.

• لە سایەی گرژییە ناوچەییەكاندا، دۆخی ئێستای هەرێمی كوردستان چۆن هەڵدەسەنگێنن و پێویستە چی بكڕێت بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەكان و ڕێگریكردن لە ڕاكێشانی هەرێمەكە بۆ ناو ململانێی هێزە زۆر گەورەكان؟

- لەم هاوكێشەیەشدا، درزێكی گەورە لە متمانەی نێوان ناوچە كوردییەكان و ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دروست بووە و تا ڕادەیەك لەگەڵ ئەوروپاشدا بەدی دەكرێت، سەرەڕای ئەمەش، ئەم ناوچەیە و دانیشتووانەكەی بەهۆی سەرچاوە دەوڵەمەندەكان، فرەیی ئایینی و بەرژەوەندییە هاوبەشەكانیانەوە، هاوبەشێكی سرووشتیی ئەوروپان، بەڵام غیابی ئەوروپا وەك هێزێكی كارای جیۆپۆلیتیكی و ئەمنیی كاریگەر، بووەتە هۆی نەبوونی ڕوانگەیەكی ڕوون و سیاسەتێكی دیاریكراو بەرانبەر بەم ناوچانە.

ئەم واقیعە بەسەر سووریا و عێراقیشدا جێبەجێ دەبێت، عێراق لەم نەخشەسازییە نوێیەی ناوچەكەدا پێگەیەكی یەكلاكەرەوەی هەیە و هەرێمی كوردستانیش دەتوانێت ڕۆڵێكی سەرەكی لەو پرۆسەیەدا بگێڕێت. هەرچەندە لە ڕابردوودا پلانگەلێك بۆ بەهێزكردنی هاوكارییەكانی كەرتی وزە و سەرچاوە سرووشتییەكان هەبوون، بەڵام بە هۆی نەبوونی دیدگایەكی ستراتیژییەوە لەلایەن بڕیاربەدەستانی ئەوروپاوە، بەپێی پێویست گەشەیان پێ نەدرا.

لەسەر ئاستی مامناوەند، لۆژیك پێمان دەڵێت كە پێویستە ئەوروپا بخرێتە ناو كایەی هاوسێیەتییە بەرفراوانەكەی خۆیەوە، كە ناوچە كوردییەكانی توركیا، سووریا و هەرێمی كوردستانی عێراق لەخۆ دەگرێت، هەر گۆڕانكارییەك لە سیاسەتی ئەوروپا بەرانبەر بە توركیا، پێویستی بە لەبەرچاوگرتنی ئەم هاوكێشەیە هەیە. ئەگەرچی لە ئێستادا گومانم لە ویست و توانای ڕاستەقینەی ئەوروپا هەیە، بەڵام لەسەر دەمێكی درێژخایەندا ئەم گۆڕانكارییە حەتمییە. بوونی ڕەوەندێكی بەرفراوانی كوردی لە ئەڵمانیا و وڵاتانی دیكەی ئەوروپا، بنەمایەكی مرۆیی و سرووشتییە بۆ نزیكبوونەوەی زیاتری ئەم ناوچانە، ئەم ڕەهەندە مرۆییە كە زۆرجار بە هەڵە وەك ئاستەنگ، یان كێشە تەماشا دەكرێت، نەك وەك دەرفەت و سامانێك، پێویستە بە تەواوی ئاراستەكەی بگۆڕدرێت. لۆژیكێكی ڕوونی ستراتیژی لەسەر بنەمای كەرەستە سرووشتییەكان و پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان هەیە، كە پەرەپێدانی ئەم پەیوەندییانە لە داهاتوودا دەخوازێت.