لاهیب هیگل شیكەرەوەی باڵای كاروباری عێراق لە گرووپی قەیرانە نێودەوڵەتییەكان: مەترسیی داخستنی گەرووی هورمز، حكومەتی ئەلزەیدی دەخاتە بەردەم قەیرانێكی دارایی خنكێنەر

لاهیب هیگل  شیكەرەوەی باڵای كاروباری عێراق لە گرووپی قەیرانە نێودەوڵەتییەكان:  مەترسیی داخستنی گەرووی هورمز،  حكومەتی ئەلزەیدی دەخاتە بەردەم  قەیرانێكی دارایی خنكێنەر

 

 

لە پەنێڵی پێكهێنانی حكومەتی عێراق لە ئەنجومەنی ئەتڵەنتیك، «لاهیب هیگل» شیكەرەوەی باڵای كاروباری عێراق لە گرووپی قەیرانە نێودەوڵەتییەكان و جێگری بەڕێوەبەری پڕۆگرامی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا (MENA) بەم جۆرە تیشكی خستە سەر پرۆسەی سیاسیی عێراق:

 

عێراق لە ئێستادا لەناو جەرگەی جەنگێكی ناوچەیی ئاڵۆزدا گیرساوەتەوە كە ڕەهەندەكانی لە خەیاڵی زۆرینە تێپەڕی كردووە، وڵاتەكە هاوكات بووەتە گۆڕەپانی یەكلاكردنەوەی ململانێكان و بنكەیەكیش بۆ هێرشكردنە سەر دراوسێكانی و بەرژەوەندییەكانی ناوخۆ. حكومەتەكەی سوودانی بە هۆی ئەوەی لە بنەڕەتدا وەك حكومەتێكی كاربەڕێكەر دەردەكەوت، نەیتوانی وەڵامدانەوەیەكی پێشوەختەی بۆ ڕووداوەكان هەبێت و زیاتر لە چوارچێوەی «كاردانەوەدا» مایەوە، چ بەرانبەر بەكارهێنانی ئاسمانی عێراق لە لایەن ئەمریكا و ئیسرائیلەوە، چ بەرانبەر وەڵامدانەوەكانی ئێران. لێرەدا گرووپە هاوپەیمانەكانی ئێران لە عێراقدا وەك «دوا هێڵی بەرگریی بوونگەرایی» بۆ تاران كار دەكەن، هەر بۆیە ئاستی پەرەسەندنەكان دژی بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا، وڵاتانی كەنداو و بەتایبەت هەرێمی كوردستان، بەشێكن لەو نەخشە گشتییەی كە تاران بۆ مانەوەی خۆی كێشاویەتی.

لە لایەكی دیكەوە، پڕۆسەی پێكهێنانی حكومەتی نوێ لە بەردەم فشارێكی دەرەكیی گەورەدایە. ئیدارەی ترەمپ پشتگیرییەكی «مەرجدار»ی بۆ كاندیدكردنی عەلی ئەلزەیدی نیشان داوە، كە مەرجی سەرەكییەكەی داماڵینی چەكی میلیشیاكان و دوورخستنەوەیانە لە بڕیاری سیاسی، بەڵام لەژێر سایەی ئەم بارودۆخەدا، جێبەجێكردنی ئەم داواكارییانە تا ئاستی «مەحاڵ» قورسە، هۆكارەكەش ئەوەیە كە گرووپە چەكدارەكان و تەنانەت چوارچێوەی هەماهەنگی، چاوەڕوانی ئەنجامی كۆتایی جەنگە گەورەكەی ناوچەكە دەكەن. ئەگەرچی ڕەنگە ئەلزەیدی هەوڵ بدات بە شێوەیەكی ڕووكەش و كاتی هەندێك كەسایەتیی نزیك لە ئێران لە وەزارەتە هەستیارەكانی وەك نەوت دوور بخاتەوە، تاوەكو بەریەككەوتن لەگەڵ واشنتۆن كەم بكاتەوە، بەڵام پرسی داماڵینی چەك لە كاتێكدا هەڕەشەی جەنگ بەردەوامە، واقیعی نییە.

ئالنگارییەكی دیكەی یەكلاكەرەوە، مەترسیی داڕمانی ئابوورییە، ئەگەر ململانێكان بگەنە ئاستی داخستنی گەرووی هورمز، عێراق كە بۆ ٩٠٪ی داهاتەكەی پشت بە نەوت دەبەستێت، ڕووبەڕووی قەیرانێكی دارایی خنكێنەر دەبێتەوە. لێرەوە تەنیا دەرفەت بۆ حكومەتی داهاتوو پەنابردنە بۆ جۆرە «نزیكبوونەوەیەكی ورد و پێوانەكراو– Calibrated approach»، بە جۆرێك كە بتوانێت سنوورێك بۆ ڕەفتاری گرووپە چەكدارەكان دابنێت و واشنتۆنیش قایل بكات كە ئاستێك لە ئارامی نیشان بدات. ئەگەرچی هەندێك لەم گرووپانە بۆ پاراستنی مانەوەی سیاسی و بەرژەوەندییە ئابوورییەكانیان جۆرێك لە «پراگماتیزم» نیشان دەدەن، بەڵام هەموو ئەمانە بەستراونەتەوە بەوەی كە دەرەنجامی جەنگە ئیقلیمییەكە بە چ ئاراستەیەكدا دەشكێتەوە. بۆیە ئەركی حكومەتی داهاتوو تەنیا بەڕێوەبردن نییە، بەڵكو ڕزگاركردنی عێراقە لەو زریانە بوونگەراییەی كە هەڕەشە لە هەموو سێكتەرەكان دەكات.

 

Top