هەرێمی کوردستان لەنێوان ئاگر و بێدەنگی

هەرێمی کوردستان لەنێوان ئاگر و بێدەنگی


بەشی یەکەم: جوگرافیای تیرۆر و بەئامانجگرتنی قەوارەی دەستووری
لەکاتێکدا ناوەندە سیاسییەکانی جیهان باس لە گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ عێراق دەکەن، داتاکان ڕاستییەکی تاڵ و پێچەوانەمان پێ دەڵێن. تەنها لە ماوەی یەک مانگدا، هەرێمی کوردستان ڕووبەڕووی ٤٧٤ هێرشی جۆراوجۆر بووەتەوە، کە ئەمە نەک هەر پێشێلکردنی سەروەریی خاکە، بەڵکو شەڕێکی نافەرمیی ڕاگەیەندراوە دژی قەوارەیەک کە بەپێی دەستووری عێراق ناسێنراوە.
دابەشبوونی جوگرافیای هێرشەکان دەری دەخات کە ستراتیژیی هێرشبەرەکان تێکدانی سەقامگیریی پایتەختە؛ بەجۆرێک ٣٧٠ هێرش (واتە ٧٨٪ی کۆی هێرشەکان) بۆ سەر شاری هەولێر بووە. ئەم هێرشانە تەنها موشەکی ئاسایی نەبوون، بەڵکو بەکارهێنانی ٣٥٩ فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) نیشانەی ئەوەیە کە نەیارانی هەرێم تەکنەلۆژیایەکی پێشکەوتووی سەربازی دژی ناوچە سڤیلنشینەکان بەکاردەهێنن. سلێمانی بە ١٩٪ و دهۆک و هەڵەبجەش بە ڕێژەی کەمتر بەرکەوتەی ئەم ئاگرە بوون، کە ئەمەش دەیسەلمێنێت هیچ بستێکی ئەم خاکە لەژێر هەڕەشەی ئەو درۆن و موشەکانەدا پارێزراو نییە کە ئاسمانی کوردستانیان کردووەتە تاقیگەی چەکەکانیان.
بەشی دووەم: بکەرەکان و پێوەرە دووفاقییەکانی "بیانووی بنکەی بیانی"
بەپێی ئامارەکان، ئەم هێرشانە دوو سەرچاوەی ڕوونیان هەیە: سوپای پاسدارانی ئێران بە ١٧٩ هێرش و گرووپە هاوپەیمانەکانی ناسراو بە حەشدی شەعبی بە ٢٩٥ هێرش. لێرەدا دژبەیەکییەکی گەورە لە هەڵوێستی سیاسی و ئەمنیدا دەبینرێت؛ چونکە ئەم هێرشانە زۆرجار کەمپی ئەو پەنابەرانە دەکەنە ئامانج کە بە ڕێککەوتنی فەرمی نێوان کۆماری ئیسلامی و وەزارەتی ناوخۆی عێراق لەوێ جێگیر کراون. کاتێک کەمپێک کە تەنها ژن، منداڵ و خێزانی سڤیلی تێدایە بوردومان دەکرێت، هەموو بیانووە ئەمنییەکان دەڕوخێن و ڕووی ڕاستەقینەی ئەم هێرشانە دەردەکەوێت.
بۆ تێگەیشتن لە دووفاقیی ئەم هێرشانە، پێویستە سەیری وڵاتانی دراوسێ بکەین. تورکیا خاوەنی گەورەترین بنکەی سەربازیی ئەمریکییە لە ناوچەکەدا بە ناوی (ئینجەرلیک)، کەچی تاوەکو ئێستا نە درۆنەکانی حەشد و نە موشەکەکانی تاران نەیانوێراوە ئاراستەی ئەو بنکەیە ببنەوە. بەڵام لە هەرێمی کوردستان، کە تەنها کونسوڵخانە و نوێنەرایەتی دیپلۆماسی و هێزێکی کەمی هاوپەیمانانی لێیە بۆ مەشق و ڕاهێنان، بە ڕۆژی ڕووناک موشەکباران دەکرێت. ئەمە دەیسەلمێنێت کە پرسی "بوونی هێزی بیانی" تەنها پەردەیەکە بۆ شاردنەوەی ئامانجە ڕاستەقینەکە، کە ئەویش لاوازکردنی پێگەی هەرێمی کوردستانە وەک قەوارەیەکی سەربەخۆ.
بەشی سێیەم: باجی خوێن و بێدەنگیی پایتەختەکان
ئەو باجەی هاووڵاتیانی هەرێم دەیدەن زۆر قورسە؛ تەنها لە یەک مانگدا ١٠٧ کەس بوونەتە قوربانی، کە ١٤یان شەهید و ٩٣یان بریندارن. زۆرینەی هەرە زۆری ئەم قوربانیانە خەڵکی بێتاوان و منداڵن کە هیچ پەیوەندییەکیان بە کێشە سیاسی و ئیقلیمییەکانەوە نییە. بێدەنگیی حکومەتی ناوەندی لە بەغدا لە ئاست ئەم هەموو بوردومانە، نەک هەر گومانی هاوبەشی دروست دەکات، بەڵکو دەستێکی ئاواڵا دەداتە گروپە میلیشیاکان تا زیاتر دەستدرێژی بکەنە سەر سەروەریی وڵات.
لە کۆتاییدا، ئەم هێرشانە سەلماندیان کە ئامانجەکە "ئاسایشی وڵاتانی دراوسێ" نییە، چونکە بوردومانکردنی ماڵی سڤیل و کەمپی بێچەک، هیچ ئاسایشێک بۆ کەس دابین ناکات. ئامانجەکە تەنها تێکدانی قەوارەی هەرێم و نانەوەی پشێوییە. ئەگەر کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و بەغدا هەڵوێستێکی کردەییان نەبێت، خوێنی سڤیلەکان دەبێتە پەڵەیەکی ڕەش بە ناوچاوانی هەموو ئەو لایەنانەی کە بێدەنگییان هەڵبژاردووە لە بەرامبەر ئەم تیرۆرە ئاسمانییەدا. هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ لە نێوان "ئاگری موشەکەکان" و "بێدەنگیی سیاسییەکاندا" شەڕی مانەوەی خۆی دەکات.

Top