لە مێژووی نەتەوەی کورددا هەندێک کەسایەتی هەن کە ناویان تەنها بە مێژوو نەبەستراوەتەوە، بەڵکو بە هەست و بیرکردنەوەی گەلێکیش پەیوەندیدارە. یەکێک لەو کەسایەتییانە Mustafa Barzani ـە کە لە مێژووی کوردستاندا وەک سەرکردەیەکی گەورە و هێمای خۆڕاگری ناسراوە. لە دایکبوونی ئەم پیاوە گەورەیە تەنها ڕووداوێکی ئاسایی نەبوو، بەڵکو سەرەتای ژیانێکی پڕ لە خەبات، قوربانی و خزمەت بە گەلی کورد بوو.
مەلا مستەفا بارزانی لە 14ی ئاداری 1903 لە Barzan لەدایک بوو. ئەم گوندە لە ناوچەی بەهدینان دەکەوێت و ئێستا بەشێکە لە Erbil Governorate لە ناو Kurdistan Region. بەڵام لە کاتی لەدایکبوونی بارزانی، ئەم ناوچەیە بەشێک بوو لە Ottoman Empire و هێشتا کوردستان بە شێوەی ئێستایی دابەش نەبوو. دوای کۆتایی هاتنی World War I سنوورە سیاسییە نوێکان دانران و بارزان کەوتە ناو سنووری عێراق.
بارزانی لە خێزانێکی دینی و کاریگەر لەدایک بوو. باوکی ئەو Sheikh Muhammad Barzani بوو کە یەکێک لە کەسایەتییە دینییە ناسراوەکانی ناوچەی بارزان بوو. خێزانی بارزانی بە مێژوویەکی درێژ لە خەبات بۆ پاراستنی ماف و ناسنامەی گەلی کورد ناسراون. بۆیە بارزانی لە ژینگەیەکدا گەورە بوو کە هەستی نەتەوەیی و نیشتمانپەروەری لە پەروەردەی منداڵاندا جێگایەکی گرنگی هەبوو.
منداڵیی بارزانی لە کاتێکدا تێپەڕی کە کوردستان تووشی گۆڕانکاری و قەیرانە سیاسییەکان بوو. ئەو لە تەمەنی منداڵییەوە شایەدی ئەو خەباتانە بوو کە خێزان و ناوچەکەی بۆ پاراستنی مافەکانیان دەیانکرد

. ئەم ئەزموونانە کاریگەرییەکی قووڵیان لەسەر دروستبوونی کەسایەتیی ئەو هەبوو.
دوای مردنی باوکی، برا گەورەکەی Sheikh Ahmed Barzani بوو بە سەرکردەی خێزان و ناوچەی بارزان. شێخ ئەحمەد بارزانی کەسایەتییەکی بەهێز بوو و خەباتی بۆ پاراستنی مافەکانی کورد دەکرد. ئەو کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر پەروەردەی بارزانی هەبوو و فێری کرد کە چۆن بەرپرسیارێتی بگرێتە ئەستۆ و خزمەت بە گەل بکات.
لە تەمەنی گەنجییدا بارزانی بە هێواشی دەستی بە خەباتی سیاسی و سەربازی کرد. ئەو بەهۆی ئازایەتی و توانا سەرکردایەتییەکانی بە خێرایی ناسرا. لە شەڕ و ڕووبەڕووبوونەوەکاندا بەردەوام ئامادە بوو و بە هەموو هێزی خۆی بەرگری لە ناوچەکانی کوردستان دەکرد. ئەم ئەزموونانە وایان کرد کە بارزانی ببێتە یەکێک لە سەرکردە گرنگەکانی خەباتی کورد.
لە دەیەکانی دواتردا ناوی بارزانی لە سەرانسەری کوردستاندا بە ڕێز باس دەکرا. ئەو بە شێوازی سەرکردایەتی و نزیکبوونەوەی لە خەڵک توانی متمانەی گەل بەدەستبهێنێت. خەڵکی زۆر ئەویان بە سەرکردەیەکی کاریزماتیک دەناسین کە توانای ئەوەی هەبوو گەلەکەی بەرەو یەکگرتوویی و خۆڕاگری ببات.
قۆناغێکی گرنگ لە ژیانی بارزانی پەیوەندیدارە بە بەشداری ئەو لە دامەزراندنی Republic of Mahabad لە ساڵی 1946 لە Mahabad. لەو کاتەدا بارزانی و پێشمەرگەکانی ڕۆڵێکی گرنگیان لە پاراستنی ئەو کۆماری کوردییەدا هەبوو. ئەگەرچی ئەو کۆمارە ماوەیەکی کورت بەردەوام بوو، بەڵام بوو بە ڕووداوێکی گرنگ لە مێژووی بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد.
دوای ڕووخانی کۆماری مەهاباد، بارزانی و هاوڕێکانی ناچار بوون بۆ ماوەیەک بەرەو Soviet Union بچن. لەو ماوەیەدا ئەو توانای ئەو هەبوو ئەزموونی سیاسی و سەربازی زیاتر بەدەستبهێنێت. ئەم ئەزموونانە دواتر لە خەباتەکانی کوردستاندا بە سوود بوون.
دوای گەڕانەوەی بۆ کوردستان، بارزانی بەردەوام بوو لە خەباتی سیاسی و نەتەوەیی. ئەو توانای ئەوەے هەبوو خەڵکی زۆر لە دەوری خۆی کۆبکاتەوە و بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد بەهێزتر بکات. لەو ماوەیەدا ناوی ئەو بە هێمای متمانە و خۆڕاگری گۆڕا.
لە نێو کورداندا چەند وتەیەکی ناسراوی بارزانی هەن کە هەستی نیشتمانپەروەری و خەباتی ئەو دەردەخەن، وەک:
“نەتەوەیەک کە یەکگرتوو بێت، هەرگیز ناتوانرێت سەرکوت بکرێت.”
“خەبات بۆ ماف و ئازادی مافی هەر گەلێکە.”
“هیوای نەتەوەیەک لە یەکگرتوویی و خۆڕاگریی گەلەکەیدایە.”
ئەم وتانە دەربڕینی بیر و باوەڕی سەرکردەیەکە کە ژیانی خۆی تەرخان کرد بۆ نیشتمان. بارزانی نەمر هەرگیز لە داخوازییەکانی گەلی کورد پاشەکشەی نەکرد و بەردەوام بوو لە خەبات بۆ پاراستنی ناسنامە و مافەکانیان.
لەدایکبوونی بارزانی لە گوندی بارزان سەرەتای ڕێگایەکی درێژ بوو کە تێیدا خەبات، قوربانی و هیوا تێکەڵ بوون. ئەو منداڵەی کە لە ناوچەیەکی سادەی کوردستان لەدایک بوو، دواتر بوو بە یەکێک لە گەورەترین سەرکردەکانی مێژووی کورد.
ئەمڕۆش ناوی بارزانی نەمر بە ڕێز و خۆشەویستی لە نێو گەلی کورددا یاد دەکرێتەوە. بۆ زۆر کەس ئەو تەنها سەرکردەیەکی سیاسی نەبوو، بەڵکو بوو بە هێمای خۆڕاگری، یەکگرتوویی و هیوا. بۆیە لەدایکبوونی ئەو تەنها ڕووداوێکی مێژوویی نییە، بەڵکو سەرەتای چیرۆکی پیاوێکە کە ژیانی خۆی بۆ خزمەتکردن بە نەتەوەکەی تەرخان کرد.
ناوی بارزانی نەمر هەروا لە مێژووی کوردستاندا دەمێنێتەوە و بۆ نەوەکانی داهاتوو وەک نمونەیەکی خۆڕاگری و نیشتمانپەروەری دەمێنێت.
یادەوەرییەکەی هەمیشە بۆ گەلی کورد هێمای هیوا و متمانە دەبێت..