هێشوو دارا سەلیم: لە خێزاندا پێویستە ڕەوشی پەروەردە لەسەر بنەمای ڕێز و یەكسانی دامەزراو بێت
هێشوو دارا سەلیم بەرپرسی ئەنجومەنی دەوروبەری سلێمانی - یەكێتیی ئافرەتانی كوردستان، لە دیدارێكی لەگەڵ گۆڤاری گوڵان باس لە دۆخی خانمانی كوردستان دەكات و تیشك دەخاتە سەر چەند پرسێكی گرنگ، هێماش بۆ ئەوە دەكات كاتێك كچ هەست بە بەها و شكۆ و توانای خۆی بكات، هەرگیز ژێردەستەیی بە چارەنووسی خۆی نازانێت، بەڵكو خۆی دەبێتە نووسەری چارەنووسی خۆی.
گوڵان: كۆمەڵایەتی
* چۆن و بە چ شێوازێك دەتوانرێت كۆمەڵگە لەوە هۆشیار بكرێتەوە كە ئافرەت لەسەر بنەمای مرۆڤ بوون مامەڵەی لەگەڵدا بكرێت نەك بنەمای ڕەگەز؟
- گەیشتن بەم ئامانجە پێویستی بە كارێكی سیستماتیك و بەردەوام هەیە، كە هەموو دامەزراوە پەروەردەییەكان و حكومییەكان، ڕاگەیاندن و ڕێكخراوە كۆمەڵایەتییەكان بگرێتەوە.
لە بواری پەروەردەدا پێویستە بابەتەكانی مافی مرۆڤ و یەكسانی ڕەگەزی بەشێوەیەكی فەرمی و پلاندار لە ناو پرۆگرامەكانی خوێندندا جێگیر بكرێن. فێركردنی منداڵان و گەنجان لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە كەرامەتی مرۆڤ و قبوڵكردنی جیاوازییەكان دەتوانێت بنچینەیەكی تۆكمە بۆ گۆڕانكاری درێژخایەن دابنێت و ئاراستەیەكی دروست بە بیروڕای گشتی بدات.
گرنگە میدیا ڕۆڵێكی چالاك و بەرپرسیار بگێڕێت لە بڵاوكردنەوەی كلتووری یەكسانی و ڕەتكردنەوەی ئەو هزرەی كە ئافرەت تەنیا لە چوارچێوەی ڕەگەزێكی سنوورداردا پیشان بدات، بەرهەمهێنانی بەرنامە و ڕاپۆرت و چیرۆكە سەركەوتووەكان لەسەر بەشداری ئافرەتان لە بواری سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتیدا دەتوانێت تێگەیشتنی كۆمەڵگە بگۆڕێت و باوەڕ بە تواناكانی ئافرەتان زیاتر بكات.
هەروەها گرنگە گفتوگۆ و چالاكی كۆمەڵایەتی بەردەوام و كۆبوونەوە و سیمینار و كۆڕ و دیبەتی تایبەت بەبابەتی یەكسانی و مرۆڤایەتی ڕێكبخرێن، بۆ ئەوەی هەموو لایەك بەتایبەتی پیاوان دڵنیابكرێنەوە لەوەی كە بەشداری هاوبەش لەم گفتوگۆیانەدا دەتوانێت بیرۆكە باوە هەڵەكان تێكبشكێنێت و تێگەیشتنێكی هاوبەش دروست بكات.
هاوكات بەهێزكردنی دۆخی ئابووری ئافرەتان بە پشتیوانی لە خولە پیشەییەكان و دەرفەتی كاری یەكسان و پشتگیری لە پڕۆژە تایبەتەكان دەبێتە هۆی ئەوەی ئافرەتان سەربەخۆتر و بەهێزتر بن و وێنەیان لە كۆمەڵگەدا بگۆڕێت. ئەگەر ئەم هەنگاوانە بە شێوەیەكی یەكگرتوو و ستراتیژی جێبەجێ بكرێن، دەتوانرێت كۆمەڵگە ئاراستە بكرێت بۆ ئەو تێگەیشتنەی كە ئافرەت پێش هەموو شتێك مرۆڤە و دەبێت لەسەر بنەمای مرۆڤایەتی و یەكسانی مامەڵەی لەگەڵدا بكرێت.
* چۆن دەكرێ كچان لەسەر ئەوە ڕابهێنین كە بڕوای تەواویان بە تواناكانیان هەبێت و هەرگیز چەوساندنەوە و ژێردەستەیی بەمیراتی خۆیان نەزانن؟
- بۆ ئەوەی كچان بگەیەنرێن بە ئاستێك كە بڕوای تەواویان بە مافەكانیان هەبێت پێویستە كارێكی سیستماتیك و درێژخایەن بكرێت لە چوارچێوەی خێزان، قوتابخانە، میدیا و دامەزراوە كۆمەڵایەتییەكاندا.
لە ئاستی خێزاندا، گرنگە دایك و باوك بە شێوەیەكی یەكسان مامەڵە لەگەڵ كچ و كوڕەكانیان بكەن، بڕیارەكان بە هاوبەشی بدرێن و ڕێگەی گفتوگۆی ئازاد بۆ كچەكانیان بكەنەوە. كاتێك كچ لە منداڵییەوە فێری ئەوە بێت كە ڕای ئەو گرنگە و دەنگی هەیە، ئەوا بە هێزەوە گەورە دەبێت.
لە سیستەمی خوێندندا، دەبێت بابەتەكانی مافی مرۆڤ و یەكسانی ڕەگەزی بە شێوەیەكی كرداری بخرێنە ناو پڕۆگرامەكان، مامۆستایان پێویستە نەك تەنیا وانە بڵێنەوە، بەڵكو نموونەی پراكتیكی یەكسانی بن و كچان هانبدەن بۆ بەشداریكردن و سەركردایەتیكردن و بڕیاردانی دروست.
لە ئاستی یاسایی و دامەزراوەییدا، پشتگیری ڕێكخراوەكانی وەك یەكێتیی ئافرەتانی كوردستان گرنگە بۆ ئەوەی كچان شوێنێكی پارێزراویان هەبێت بۆ ڕاوێژ و پشتگیری، هەروەها باڵاكردنەوەی ئاستی هۆشیاری لەسەر بەڵگەنامە نێودەوڵەتییەكان وەك نەتەوە یەكگرتوەكان كە پشتیوانی مافی ئافرەتان دەكات، هەستی پشتگیری گەورەتر دروست دەكات.
لە كۆتاییدا، دروستكردنی بڕوا بە مافەكانی ئافرەتان تەنیا بە قسە ناكرێت، بەڵكو بە ئەزموونی ڕۆژانە، دادپەروەریی كرداری و بینینی نموونەی سەركەوتووی ئافرەتان لە كۆمەڵگەدا دروست دەبێت. كاتێك كچ هەست بە بەها و شكۆ و توانای خۆی بكات، هەرگیز ژێردەستەیی بە چارەنووسی خۆی نازانێت، بەڵكو خۆی دەبێتە نووسەری چارەنووسی خۆی.
* كچان چۆن دەتوانن دەرفەت نەدەن كەس گرەو لەسەر تێكشكاندنیان بكات، خێزان و قوتابخانە و شوێنكار و شەقام بكەنە مەیدانی خۆسەلماندن و كێبڕكێی بونیادنەرانە؟
- لە كاتێكدا كە كچان لە هەندێك شوێن و بارودۆخی جیاوازدا ڕووبەڕووی هەوڵی تێكشكاندن و كەمكردنەوەی بڕوابەخۆبوون دەبنەوە، پێویستە بە شێوەیەكی هۆشیار و بەرنامەدار كار بكرێت بۆ ئەوەی خێزان و قوتابخانە و شوێنكار و شەقام ببنە ناوەندی خۆسەلماندن و كێبڕكێی بونیادنەرانە، نەك مەیدانی فشار و تاقیكردنەوەی هەست و كەرامەت. بنەمای سەرەكی ئەم گۆڕانكارییە دەستپێدەكات لە دروستكردنی بڕوای ناوخۆیی و خۆناسین، چونكە كاتێك كچ خۆی وەك مرۆڤێكی توانادار و شایستە دەبینێت، كەمتر دەكەوێتە ژێر كاریگەریی وتە و هەڵسوكەوتی ڕووخێنەر.
لە خێزاندا پێویستە ڕەوشی پەروەردە لەسەر بنەمای ڕێز و یەكسانی دامەزراوبێت، بە جۆرێك كە كچ فێربێت سنوورەكانی دیاری بكات و بە شێوەیەكی متمانەپێكراو داواكارییەكانی بخاتەڕوو. قوتابخانە و دامەزراوە پەروەردەییەكان دەبێت بەشداری و سەركردایەتی كچان پەرەپێبدەن و فەزایەك دروست بكەن كە تێیدا توانا و لێهاتووییان دەربكەوێت.
لەم پێناوەدا ڕێكخراوەكان وەك یەكێتیی ئافرەتانی كوردستان دەتوانن ڕۆڵێكی كاریگەر ببینن لە هۆشیاركردنەوە و توانابەخشین و دروستكردنی تۆڕی پشتگیری بۆ كچان.
بە گشتی، كاتێك كچ بە خۆناسین و زانیاری و پشتگیریی كۆمەڵایەتی چەكدار بێت، هیچ كەسێك ناتوانێت گرەو لەسەر تێكشكاندنی بكات، بەڵكو هەموو ئەو شوێنانە دەبن بە مەیدانی خۆسەلماندن، كێبڕكێی پاك و دروستكردنی داهاتوویەكی باشتر.
