(نیڵسۆن ماندێلا) تێكۆشەری ئاشتی و سەرۆكی پێشووی ئەفریقیای باشور دەڵێ"ئەگەر لەگەڵ مرۆڤێكدا بە زمانێك بدوێیت كە تێی دەگات، قسەكانت دەچنە ناو مێشكییەوە، بەڵام ئەگەر بەزمانی دایكی لەگەڵی بدوێیت، قسەكانت دەچنە ناو دڵیەوە".
زمانی دایك تەنها ئامرازێك و هۆكارێك نییە بۆ قسە كردن و دواندن، بەڵكو زمانی دایك ناسنامەیەكە و نابێت بزر بێت و زمانی دایك ناسنامەی نەتەوەیی و نیشتمانییە، كلتوور و مێژوی هەر گەل و میللەتێكە. هەموو سالێك لە 21ی شوبات جیهان یادی ڕۆژی نێودەوڵەتی زمانی دایك دەكاتەوە . ئێمەش وەكو میللەتی كورد پاراستنی ئەو میراتە دەوڵەمەندەمان لە باب و باپیرانەوە بۆمان ماوەتەوە، پێویستە بە زیندوویی بیهێڵینەوە و بیپارێزین و فەرامۆش و پەراوێزی نەخەین، چونكە لە بیركردن و گرینگی نەدان بە زمانی دایك مردنی زمانی دایكە ئەوەش دەبێتە هۆی مردن و لە ناوچوونی ناسنامە و ڕەگ و ڕیشەیی نەتەوایەتیمان و مردنی شارستانیەت و لە ناوچوونی جیهانبینی تایبەت. هەموو پەیوەندییەك بە ڕابردوو و داهاتووی نەتەوەییمان دەپچڕێ، بۆیە گرنگە ئەوپەری گرنگی بە زمانی دایك بدەین. نابێ بیر لەوە بكەینەوە و تەنها هەوڵدانمان بریتی بێت لە قسە كردن بەزمانی بیانی و شاگەشكە بین و كاتێك دێرێك یان چەمكێك بەزمانێكی بیانی لە هەر بۆنەیەكی فەرمی و نافەرمی دەردەبڕین ئەوە شەرم كردنە لە خودی خۆت و خۆبچووككردنەوەیە، پێویستە هەردەم شانازی بە زمانی كوردی بكەین و نابێ فەرامۆش بكەین. زمانی كوردی هەر تەنها پیت و دەنگ نییە، بەڵكو پەناگە و شانازی مێژوومانە،هەموو داستان و چیرۆك و شیعر و سەرهەڵدان و خۆبەدەستەوەنەدان و بەرگری لە خەبات كردنی مێژووی میللەتی ئێمە لە ناو ئەو زمانەدا هەڵگیراوە و هەیە، لە هەمان كاتدا كۆڵەگە و بڕبڕەی پشتی نەتەوەكەمانە، گەر خوا نەخواستە بشكێت نەتەوە دەكەوێت. ئەركی ئێمەیە بەهەموو لایەكمان زمانی پاراوی كوردی لە كوڕ وكۆبوونەوە و دانیشتنە فەرمی و نافەرمییەكان پەرەی پێ بدەین و بە زیندوویی و پتەوی بهێڵینەوە و قسەی پێبكەین، هەلەداوان و سەرەتاتکێی ئەوەمان نەبێت و بۆخۆدەرخستن وشەی بیانی تێكەڵی قسەكانمان بكەین و زمانی بیانییەكە وەكو مكیاژ بەكار بهێنین بۆ داپۆشینی بۆشایی فیكری خود. ئەوە كوشتنی زمانی دایكە. مرۆڤی بەهێز ئەو كەسەیە كە زمانەكەی خۆی بەكار دەهێنێت بۆ فێربوونی هەمووجیهان، نەك جیهان بەكاربهێنێت بۆ وێرانكردنی زمانەكەی،لە بیرمان نەچێت ڕۆشنبیر و زانای ڕاستەقینە بە زمانی بیانی دەخوێنێتەوە، بەڵام بە زمانی دایكی زانستەكە دەگەیەنێتە نەتەوەكەی.
زمانی كوردی پێویستی بە پاڵپشتی كردنی زیاتر هەیە، پێویستە بە كوردی بنووسین و بە كوردی قسە بكەین و منداڵەكانمان فێری زمانی كوردی بكەین و ڕەسەنایەتی زمانی كوردی بپارێزین و سوشیال میدیا پڕ بكەین لە زانیاری و زانست و هونەری كوردی بەبێ‌ زمانی كوردی ئێمە دارێكی بێ ڕەگ و بێ سێبەر و بێ بەرهەمین. كلیلی پیرۆزی زمانی كوردی وەكو گلێنەی چاومان بپارێزین.
ناكرێ ڕۆڵی پەروەردە بە هەند وەرنەگیرێ لە پاراستنی زمانی كوردی، چونكە پەروەردە بەردی بناغەی پاراستن و گەشەپێدانی زمانی دایكە، ئەگەر زمان لە ماڵەوە لە دایك ببێت و لە ناوەندەكانی پەروەرد و فێركردن گەورە دەبێت وباڵا دەبێت. ڕۆڵی پەروەردە لەو ڕووەوە تەنها فێربوونی پیتەكان نییە، بەڵكو بونیادنانی ناسنامەیە. توێژینەوە زانستییەكان دەریانخستووە كە منداڵ كاتێك بە زمانی دایكی دەخوێنێت خێراتر تێدەگات، چونكە هیچ بەربەستێكی زمانەوانی لە نێوان مێشك و زانیارییەكەدا نییە، هەروەها داهێنەرتر دەبێت. كاتێك مرۆڤ بەو زمانە بیردەكاتەوەكە پێی گوشكراوە دەتوانێت گوزارشت لە ئاڵۆزترین هەست و بیرۆکەکانی بكات. پەروەردە ژینگەیەكە منداڵ قوتابی كە دەبینێت زمانەكەی لە كتێب و پڕۆگرام و زانكۆكان بەكاردێت هەست بە شانازی و متمانە بە خۆبوونی زیاتر دەكات و هەوڵی پێشخستنی زیاتر دەدات. واتە پەروەردە كێڵگەیە، زمانی دایكیش ئەو تۆوەیە كە ئەگەر بە زانست ئاودێر بكرێت ئەوا نەتەوەیەک بە زیندوویی و سەربەرزی و شكۆمەندی دەهێڵێتەوە. پاراستنی زمانی دایك گەورەترین و گرنگترین دیارییە و پێویستە پێشكەشی نەوەكانی داهاتوو بكەین. لە هەمان كاتیشدا گەورەترین وەفایە بۆ دایك و باوك و باپیرانمان و خاك و نەتەوەمان.
وتارەكەم بە شعیری مامۆستا (هەژار موكریانی)كۆتایی پێ دەهێنم لە كتێبی (چێشتی مجێور) دەڵێ:
زمانی دایك، ناسنامەی ژیانە،
نیشانەی بوونی گەل و نیشتمانە.

ڕاوێژكار لە وەزارەتی پەروەردە
ماستەر لە كارگێڕیی پەروەردەیی