دڵشاد مستەفا مامۆستای زانكۆ لە سلێمانی: هێزی هونەر دەتوانێت ببێتە جۆرە هێزێكی نەرم بۆ چەسپاندنی بیری كوردانە لە كایەی هونەردا
هونەر، وەك بەشێكی دانەبڕاو و بنچینەیی لە فەرهەنگی هەر نەتەوەیەكدا، توانایەكی بێسنووری هەیە بۆ دروستكردنی وێنەیەكی دیار و پڕبایەخ، وێنەیەك كە دەبێتە هەڵگری زیندووی ناسنامەی كەلتووری و نەتەوەیی. لەبەر ئەوەیە كە هونەرمەندانی كورد، وەك ئەركێكی نەتەوەیی لەسەر شانیان، پێویستە پێكەوە بیر لەوە بكەنەوە، چۆن دەتوانین لە ڕێگەی ئەم فەرهەنگە پڕ لە مێژووەوە و بەهۆی هونەرەوە، وەك كایەیەكی چالاك و كاریگەر، پارێزەری ئەم جۆرە لە كەلتووری نەتەوەیی بین. چونكە ئێمە نەتەوەیەك بووین كە بە درێژایی مێژوو بەردەوام ڕووبەڕووی هەوڵی سڕینەوە و كاڵكردنەوەی ناسنامەی نەتەوەیی و كەلتووری بووینەتەوە. بۆیە زۆر پێویستە جارێكی دیكە لە ڕێگەی هونەرەوە ئەم ناسنامە كەلتوورییە نەتەوەییە بە جیهان بگەیەنین و دووپاتی بكەینەوە.
هێزی ڕاستەقینەی هونەر دەتوانێت ببێتە جۆرە هێزێكی نەرم (Soft Power) بۆ چەسپاندنی بیر و تێڕوانینی كوردانە لە ناو خودی هونەرەكەدا، ئەم بیركردنەوە كوردانەیەش دەبێت سەرچاوەكەی لە كەلتوور و میراتی دەوڵەمەندی نەتەوەییەوە وەرگرتبێت، كە هەموویان بەشێكن لە فەرهەنگی نەتەوەیی و ئەم فەرهەنگەش ناسنامەی نەتەوەیی پێكدەهێنێت. بەم پێیە گرنگترین چەك لەبەردەم ئێمەدا ئێستا ئەم هونەرەیە كە دەتوانێت بە شێوەیەك لە شێوەكان بەشدارییەكی كارا بكات لە پاراستنی مانەوەمان و بەرزڕاگرتنی وشیاریی گەلەكەمان لە بەرامبەر هەر هێرشێكی دەرەكیی دیكەدا، كە زۆرجار بە شێوەی جینۆساید و كۆمەڵكوژی هەڕەشە لە بوون و سڕینەوەی كەلتوور و ناسنامە نەتەوەیی و نیشتمانییەكەمان دەكات. ئەم هێرشانە هەندێك جار هێرشی كەلتوورین، ئەو جۆرە هێرشانەی كە هەژموونی كەلتووری ڕۆژئاوا بە ناوی جیهانیبوون (Globalization) و چەمكی دیكەوە وردە وردە دەیەوێت ناسنامەی نەتەوەیی كاڵ بكاتەوە، بەڵام جیاوازییەكە لێرەدایە، بۆ ئەوان ئەم كاڵبوونەوەیە ئاساییە، چونكە ئەوان نەتەوەی خاوەن دەوڵەتن و ساڵانێكی درێژە سەرقاڵی چەسپاندنی ناسنامەی خۆیانن لە چوارچێوەی كەلتووری مرۆڤایەتیدا. ئێمە پێویستە سوود لە فۆرمە جیهانییەكان وەربگرین بۆ ئەوەی بیسەلمێنین بە دنیا كە توانای ئێمە لە ئاستی بەرهەمهێناندا لەوان كەمتر نییە. گرنگ ئەوەیە كە ئەوەی لەگەڵ خۆماندا دەیبەین، ئەو خەسڵەت و ناسنامە و كەلتوورەی كە پێشكەشی دەكەین، دەبێت كەلتوورێكی ڕەسەنی كوردانە بێت. چونكە تۆ چۆن دەتوانیت لەناو كۆی گشتیی كەلتووری نەتەوەكانی دیكەدا خۆت جیاواز بكەیتەوە؟ بۆ نموونە، بەریتانیا و ئەمریكا پێویستیان بەوە نییە كە كەلتوورێكیان بۆ دابنرێت، بەڵكو پێویستە هونەرمەندێكی كورد یان ڕۆشنبیرێكی كورد، یان نووسەرێكی كورد هەڵگری ناسنامەی خۆی بێت و بە شانازییەوە پێشكەشی نەتەوەكانی دیكەی بكات و پێیان بڵێت: «ئەمە منم، ئەمە ناسنامە و فەرهەنگ و كەلتووری ئێمەیە».
لێرەدا ئێمە پێویستیمان بە پلاتفۆرمێك هەیە، پلاتفۆرمێكی كەلتووری نەتەوەیی كە لە پشتەوەی لۆژیك و ستراتیژێكی تۆكمە هەبێت. ئەم لۆژیك و ستراتیژە دەبێت وای لێبكات، كە هونەرمەندانی ئەم نەتەوەیە، بەبێ بیركردنەوە لە هیچ جۆرە وابەستەبوونێكی (حزبی، ئایینی، یان تەنانەت خودی شاعیری) تەنیا بیر لە پاراستن و گەشەپێدانی ناسنامەی كەلتووری كۆی گشتیی نەتەوەكە بكەنەوە، نەتەوەیەك كە هەموو ڕۆژێك ڕووبەڕووی جۆرە قەیرانێك دەبێتەوە. واتە وردە وردە هەژموونی نەتەوەكانی دیكە، كە لە ڕابردوودا دەسەڵاتیان بەسەردا هەبووە، خەریكە خۆیان زیندوو دەكەنەوە. چ لە ڕێگەی هێزی ئابوورییەوە بێت، چ لە ڕێگەی هێزی كەلتوورییەوە بێت، چ لە ڕێگەی هەر هێزێكی دیكەەوە بێت، بە هێواشی و بە شێوەیەكی سیستماتیك هەژموونی خۆی بەسەر تۆدا دەسەپێنێت و جێگەی خۆی دەكاتەوە، لە ئەنجامدا ناسنامە و هێز و كەلتووری تۆ دەسڕێتەوە.
لێرەدا پرسیارەكە ئەوەیە: تۆ چۆن ڕێگەیەك دەدۆزیتەوە بەرەو ناوەندێك، كاتێك ئەوانی دیكە ڕێگەت پێنادەن؟ واتە تۆ ناتوانیت لە ڕێگەی ئەوەوە بگەیتە ئاستێك كە نەتەوەكانی دیكە بەردەوام ناسنامەی تۆ نەسڕنەوە. بۆیە پێویستیمان بە دروستكردنی پلاتفۆرمێكە كە ئەوەندە جیهانی بێت، بتوانێت ڕاستەوخۆ دەنگی ئێمە وەك نەتەوەیەكی خاوەن فەرهەنگ و كەلتوور بە هەموو دونیا بگەیەنێت. ئەم پلاتفۆرمە پێویستی بە سیاسەتێكی كەلتووریی حەكیمانە و ورد و زانستی هەیە، كە دەسەڵاتی سیاسیی كوردی بەرپرسیارە لە داڕشتنی ئەم سیاسەتە كەلتوورییە و دەبێت باشترین پشتیوانیی ئەم پلاتفۆرمە بكات، تا لە ڕێگەیەوە بتوانین دەنگی خۆمان بە جیهان بگەیەنین.
پێویستیمان بە هەندێك گۆڕانكارییە، گۆڕانكاری لە ڕووی عەقڵییەت و بیركردنەوە و ئەو تێڕوانینانەی كە بۆ دونیای نوێ هەیە. ئەوە زۆر زۆر پێویستە. بە هیوای ئەوەین كە بارودۆخی كوردستان بەرەو باشی بچێت و بتوانین دڵسۆزانە كۆمەڵێك كاری باش ئەنجام بدەین، بتوانین لانیكەم ناسنامە و كەلتوور و هونەری خۆمان نەدۆڕێنین، چونكە ئێستا بەداخەوە تا ڕاددەیەك قەرەباڵغییەكی زۆر و فەوزایەكی گەورە لەناو هونەردا هەیە. بەتایبەتی ئەگەر باس لە گۆرانی و مۆسیقا بكەم، چونكە پەیوەندییەكی نزیكتری بە منەوە هەیە. ناخۆشییەكە ئەوەیە هەندێك لە گەنجانی ئێستا، كە دەنگی زۆر باش و مۆسیقایەكی زۆر جوانیان هەیە، بەداخەوە بە بەرپرسیارێتییەوە كار ناكەن.
