میکانیزمی ماشە، یان "سنپ‌باک" (Snapback Mechanism)، یەکێکە لە پەرەسەندووترین چەمکە یاسایی و سیاسییەکان کە لە دوای ڕێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران لەگەڵ زلهێزەکانی جیهان، ناسراو بە "بەرنامەی گشتگیری کاری هاوبەش" (برجام) ، سەرێکردەوە. ئەم میکانیزمە کە لە چوارچێوەی بڕیارنامەی ٢٢٣١ی ئەنجوومەنی ئاساییشی نەتەوە یەکگرتووەکاندا جێگیرکراوە ، ئاماژەیە بۆ میکانیزمێک کە لە ئەگەری پێشێلکردنی بەرجام یان ناکۆکیی گەورە لەسەر جێبەجێکردنی پابەندبوونەکان لەلایەن هەر یەکێک لە ئەندامەکانەوە، دەتوانێت گەمارۆ هەڵگیراوەکان بەخێرایی و بەبێ پێویستی بە دەنگدانەوەی نوێ لە ئەنجوومەنی ئاساییشدا، بگەڕێنێتەوە دۆخی پێشوویان.

چۆنێتی کارکردنی میکانیزمی ماشە
پێگەی یاسایی میکانیزمی ماشە لەسەر دەقی بڕیارنامەی ٢٢٣١ی ئەنجوومەنی ئاساییش بنیات نراوە. بەپێی ئەم بڕیارنامەیە، پێویست ناکات هەموو ئەندامانی ئەنجوومەنی ئاساییش دەنگی ئەرێنی بۆ گەڕانەوەی گەمارۆکان بدەن؛ بەڵکوو تەنیا ئەندامێکی هەمیشەیی ئەنجوومەنەکە دەتوانێت بانگەشەی "پابەندنەبوونی بنەڕەتی" ئێران بکات . کاتێک ئەم بانگەشەیە پێشکەش کرا، میکانیزمی ماشە دەست پێدەکات و دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی دیاریکراو (بە گشتی ٣٠ ڕۆژ)، گەمارۆکان بە شێوەیەکی خۆکارانە دووبارە دەسەپێنرێنەوە، مەگەر ئەنجوومەنی ئاساییش بڕیارنامەیەکی نوێ بۆ ڕەتکردنەوەی ئەم داوایە دەربکات. لەم نێوانەدا، ئەندامانی هەمیشەیی (پێنج وڵاتی خاوەن مافی ڤیتۆ) دەتوانن هەر بڕیارنامەیەکی نوێ ڤیتۆ بکەن و ڕێگە لە دەرچوونی بگرن. ئەم خاڵە، میکانیزمی ماشە دەکاتە ئامرازێکی کاریگەر و لە هەمان کاتدا مشتومڕاوی.

لێکەوتە ئابووری و سیاسییەکانی لەسەر ئێران
گەڕانەوەی گەمارۆکانی ئەنجوومەنی ئاساییش، بەتایبەت لە بواری بانکی، نەوت و کەشتیوانیدا، کاریگەرییەکی جددی لەسەر ئابووریی ئێران دەبێت. کۆمپانیا بیانییەکان لە ترسی سزا نێودەوڵەتییەکان و هەروەها سنووردارکردنە بانکییەکان، لە هاوکاری لەگەڵ ئێران خۆیان دەپارێزن. ئەمەش دەبێتە هۆی دابەزینی بەهای پولی نیشتمانی و کشانەوەی سەرمایەگوزارانی نێودەوڵەتی.
لەسەر ئاستی سیاسی، چالاککردنی میکانیزمی ماشە دەکرێت متمانە بە لایەنە میانڕەوەکانی ئێران کەم بکاتەوە کە لایەنگری گفتوگۆ و بەرجام بوون. هەروەها دەکرێت دیدگای "ڕۆژاوا جێگەی متمانە نییە" بەهێز بکات و بەم شێوەیە ببێتە هۆی بەهێزبوونی سیاسەتەکانی بەرگری لە بەرانبەر ڕۆژاوا. ئەگەری ئەوەش هەیە کە ئێران سیاسەتە نێودەوڵەتییەکانی بەرەو هاوبەشەکانی وەک ڕووسیا و چین ببات و بەرەو هاوپەیمانێتی و هاوکارییە ئابووری-سەربازییە نوێیەکان هەنگاو بنێت.

سناریۆکانی داهاتوو
لە بارەی داهاتووی بەرجامەوە، پسپۆڕانی مافی نێودەوڵەتی چەندین سناریۆیان خستووەتە ڕوو. یەکەم، سناریۆی زیندووکردنەوەی بەرجامە کە تیایدا لایەنەکان، لەوانەش ئەمریکا، وڵاتانی ئەوروپا و ئێران، ڕێکدەکەون لەسەرخۆپاراستن لە چالاککردنی میکانیزمی ماشە. ئەمەش پێویستی بە ڕێککەوتن لەسەر خاڵە جیاوازەکان هەیە. دووەم، سناریۆی مردنی بەرجامە کە ئەگەر ناکۆکییەکان چارەسەر نەکرێن و یەکێک لەلایەنەکان، بەتایبەت ئەمریکا، بە فەرمی میکانیزمی ماشە چالاک بکات، بەرجام بەتەواوی هەڵدەوەشێتەوە. سێیەم، سناریۆی ڕێککەوتنی کاتی یان سنووردارە، کە تیایدا ئێران لە بەرانبەر هەڵگرتن یان کەمکردنەوەی بەشێک لە گەمارۆکان، هەنگاوی سنووردار و شیاوی پشکنین لە بواری پیتاندندا دەنێت.
لە کۆتاییدا، میکانیزمی ماشە وەک شمشێرێکی دوو دەم وایە؛ دەتوانێت هۆکارێک بێت بۆ پاراستنی پابەندبوون لە جێبەجێکردنی بەرجام، یان هۆکارێک بێت بۆ داڕمانی ڕێککەوتنەکە و گەڕانەوەی گەمارۆ نێودەوڵەتییەکان. هاوسەنگی لەم نێوانەدا، پەیوەستە بە ئیرادەی سیاسیی لایەنە بەشداربووەکانەوە بۆ گەیشتن بە لێکتێگەیشتن و خۆپاراستن لە توندکردنی ئاڵۆزییەکان.