هاوسەرگیری دوای چەندین ساڵ لە هاوڕێیەتی و منداڵبوون لە ئەوروپا نهێنیی پشت ئەم بڕیارە چییە؟

فەرحان جبرائیل علی

وەک دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی کە لە زۆربەی وڵاتانی ئەوروپا باو بووە، زۆرێک لە دوو کەس (هاوژینەکان) هەڵدەبژێرن کە بۆ ماوەی چەندین ساڵ پێکەوە بژین و منداڵیان ببێت پێش ئەوەی بڕیاری هاوسەرگیریی فەرمی بدەن. هیچ "نهێنییەکی" تاک و تەنها نییە کە ئەم ڕەوتە ڕوون بکاتەوە، بەڵکو دەرئەنجامی تێکەڵەیەکی ئاڵۆزی هۆکارە کۆمەڵایەتی و یاسایی و کەسییەکانە کە لە ماوەی دەیان ساڵی ڕابردوودا لە کۆمەڵگا ئەوروپییەکاندا چەسپیوە.
بە پێچەوانەی زۆرێک لە کلتوورەکانی تر، پێکەوەژیان (ژیانی هاوبەش بەبێ هاوسەرگیری) لە زۆربەی بەشەکانی ئەوروپادا بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن کۆمەڵگاوە قبوڵکراوە. چیتر وەک هەنگاوێکی "ناشەرعی" یان "کاتی" سەیر ناکرێت، بەڵکو وەک شێوازێکی ژیانی خێزانیی جێگیر تەماشا دەکرێت. گۆڕانی تێڕوانین بۆ ئایین و زیادبوونی تاکگەرایی کاریگەرییان لەسەر چەسپاندنی ئەم واقیعە هەبووە، کە بووەتە هۆی کەمبوونەوەی گرنگیی هاوسەرگیری وەک تاکە دامەزراوەی قبوڵکراو بۆ پێکهێنانی خێزان.

لە ڕووی یاساییشەوە، زۆربەی وڵاتانی ئەوروپا کاریان کردووە بۆ لابردنی جیاکارییەکان دژی ئەو منداڵانەی کە لە دەرەوەی چوارچێوەی هاوسەرگیری لەدایک دەبن. ڕێککەوتننامەی ئەوروپی سەبارەت بە دۆخی یاسایی ئەو منداڵانەی لە دەرەوەی هاوسەرگیری لەدایک دەبن، کە لە ساڵی ١٩٧٥ پەسەند کرا، بنەمای یەکسانیی لە ماف و ئەرکەکاندا بۆ هەموو منداڵان دانا، بەبێ گوێدانە باری خێزانیی دایک و باوکیان. ئەمەش مافەکانی میرات و بژێوی و بەخێوکردن دەگرێتەوە، کە ئەمەش پێویستیی بەپەلەی هاوسەرگیری بۆ مسۆگەرکردنی مافی منداڵان کەم دەکاتەوە.
هەوێنی ئەم نوسینەم بڕیاردانی ڕۆنالدۆ بوو بۆ هاسەرگەری فەرمی جۆرجینا کەوا لە دوای ۹ ساڵ هاورێیەتی هەبوونی دوو مندال و مردنی ئەوەی سێیەم، بە ئەلقەیەکی سێ ملیۆن یۆرۆی کۆتاییان بەم هاوڕێیەتیە هێنا!