جوست هێڵتەرمان بەڕێوەبەری پڕۆگرامەكانی گرووپی تەنگژە نێودەوڵەتییەكان بۆ گوڵان:   دەستووری عێراق وەك پڕۆژەیەكی ناتەواو ماوەتەوە و جێبەجێ نەكراوە

جوست هێڵتەرمان  بەڕێوەبەری پڕۆگرامەكانی گرووپی تەنگژە نێودەوڵەتییەكان بۆ گوڵان:     دەستووری عێراق وەك پڕۆژەیەكی ناتەواو ماوەتەوە و جێبەجێ نەكراوە

 

جوست هێڵتەرمان، بەڕێوەبەری پڕۆگرامەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقیایە لە گرووپی تەنگژە نێودەوڵەتییەكان و ڕێبەرایەتیی ئەو هەوڵانە دەكات، كە توێژینەوە و شرۆڤە و دانانی سیاسەت بۆ ئەو ناوچەیە لەخۆ دەگرێت. لە ساڵانی 2013- 2014 سەرۆكی جێبەجێكاری پرۆسەكانی گرووپی تەنگژەی نێودەوڵەتی بووە. پسپۆڕ و تایبەتمەندە لەسەر عێراق لە هەموو بوارەكانی «ڕاگواستنی سیاسی، پرۆسەی دەستووری، بارودۆخی كورد، پرسی كەركووك و ناوچە كێشە لەسەرەكان، نەوت و گاز، پەیوەندییەكان لەگەڵ دەوڵەتانی دراوسێ». بۆ قسەكردن لەسەر ڕەوشی ئێستای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئایندەی عێراق و پەیوەندییەكانی لەگەڵ هەرێمی كوردستان، ئەم دیمانە تایبەتەمان لەگەڵ پڕۆفیسۆر هیلتەرمان ئەنجام دا.

 

* ساڵانێكی زۆرە كار لەگەڵ گرووپی‌ تەنگژە نێودەوڵەتییەكان «International Crisis Group» دەكەن و كارێكی زۆرتان لەسەر تەنگژە نێودەوڵەتییەكان كردووە، ئێستا تەنگژەیەكی زۆر گەورە و شەڕێكی گەورە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەڕێوە دەچێت. ئایا وەك پسپۆڕێك لە تەنگژە نێودەوڵەتییەكان، خوێندنەوەتان بۆ ئەم بارودۆخە تازەیەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چییە؟ ئایا ئەو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە نوێیەی باس دەكرێت، دەبێتە فاكتەرێك بۆ گێڕانەوەی سەقامگیری بۆ ئەم ناوچەیە؟

- من وای نابینم ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ لە ئارادا بێت، یان هەنگاو بۆ پرۆسەیەكی لەو جۆرە هەڵبگیرێت، ئەوەی ئێستا دەیبینین، نائارامییەكی سەرتاسەری لە ناوچەكەدا هەیە، بەشی زۆری ئەم كێشە و نائارامییانەش ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە ئیسرائیلەوە هەیە وەك «شەڕی ئیسرائیل و ئێران، لە هەڕدوو شەڕی لوبنان و سووریا تێوە گلاوە، هەروەها پێكدادانی لەگەڵ حوسییەكان»، هەموو ئەم شەڕ و كێشانە لە هێرشەكەی 7ی ئۆكتۆبەری ساڵی 2023ی حەماسەوە بۆ ناو ئیسرائیل سەرچاوەیان گرتووە. هەتا ئێستا بارودۆخێ ناوچەكە ناسەقامگیرە، ئاشكراش نییە كەی سەقامگیریی بۆ دەگەڕێتەوە، تەنیا شتێك كە ئێستا لەم بارودۆخەدا ڕوون بێت، ئەوەیە كە ئیسرائیل سەلماندوویەتی بەهێزترین ئەكتەری ناو ئەم ململانێیەیە، بە ڕاددەیەك بەهێزە كە توانیویەتی شكستی سەربازی بە حزبوڵڵا و ئێران بهێنێت، بەڵام نەیتوانیوە بە تەواوەتی دوژمنەكانی بشكێنێت. لێرەوە پرسیارەكە ئەوەیە ئایا خولی دیكەی شەڕ و پێكدادان دەبینین؟ لە كاتێكدا ئیسرائیل سوورە لەسەر ئەوەی دوژمنەكانی وەك هەڕەشە بۆسەر بوونی خۆی دەبینێت؟

* ئەوەی لە وەڵامەكەت تێگەیشتم، ئەوەیە كە بۆچوونت وایە ئەوەی ئێستا لە ناوچەكە دەیبینین، سەرهەڵدانی ڕۆژهەڵاتێكی ناوەڕاستی نوێ نییە، بەڵكو ئەوەیە كە شەڕ و ململانێكان جارێكی دیكە سەرتاسەری ناوچەكە دادەڕێژێتەوە؟

- مەبەستم ئەوەیە دەتوانین بڵێن هەموو ڕۆژێك ڕۆهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ نییە، بەڵام ئەمە پشت دەبەستێت بەوەی مەبەست لە چەمكی «ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ» چییە، ئەگەر مەبەست ئەوەیە دۆخێكی ڕیشەیی جیاواز هاتووەتە ئاراوە، دەكرێت بڵێین لەوانەیە، بەڵام ئەم جیاوازە لە گۆڕانكاری بەردەوامدایە و جێگیر و چەقبەستوو نییە، بە خێرایی جووڵە دەكات. بە قەناعەتی من زۆر لەوە دوورین ئەگەر بڵێین دەگەینە قۆناغی ئارامی و سەقامگیری، هەتا ئێستا ئیسرائیل و ئێران لە پێكدادانی سەبازیی ڕاستەوخۆدان، ئەمە دۆخێكە پێشتر هەرگیز ڕووی نەداوە، ئەمریكا ڕاستەوخۆ شەڕ لەگەڵ ئێران دەكات، كە ئەمەش پێشتر ڕووی نەداوە، كەواتە ئەم شەڕ و پێكدانانە پێمان دەڵێن «ئێمە لە بارودۆخێكی زۆر مەترسیدارین لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و هێشتا كۆتایی نەهاتووە و ناشزانرێت كەی كۆتایی دێت».

* وەك ئەوەی ئاگاداری قوربانییەكانی هەرێمی كوردستانی عێراقیت و كتێبێكیشت لەسەر كیمیابارانكردنی هەڵەبجە و شاڵاوی ئەنفالەكان هەیە، لەدوای ساڵی 1991 لە چوارچێوەی بڕیاری 688ی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی كە نەوای ئارامی لێ دامەزرا، كوردستان توانی هەڵبژاردن بكات و پەرلەمانی حكومەتی هەرێمی كوردستان دابمەزرێنێت و وەك ئەمری واقیع خۆی بەڕێوە بەرێت. ئایا ئەگەر بتەوێت خوێندنەوەیەك بۆ هەرێمی كوردستان بكەیت لە ناو وەرچەرخانەكانی ئێستای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، سەبارەت بە هەرێمی كوردستان چی دەڵێیت؟

- هیچ گومانی تێدا نییە كە دۆخی هەرێمی كوردستان پێش ساڵی ١٩٩١ یان ١٩٩٢ زۆر لە ئێستا خراپتر بوو، پێشتر لەژێر سەركوتكارییەكی توندی ڕژێمی سەددام حوسێندا بوو. لە ساڵی ١٩٩٢ـەوە تا ٢٠٠٣، كورد هەرێمی خۆیان هەبوو، بەڵام گەمارۆ درابوو — توركیا لەو ماوەیەدا بە كردەوە دوژمن بوو، سەددام حوسێنیش هێشتا لە بەغدا بوو. جگە لەوەش، پارتە سەرەكییەكانی كورد لەو دەیەیەدا لە شەڕی یەكتریدا بوون، بۆیە بارودۆخی هەرێمی كوردستان لە ئاستی دۆخێكی نموونەییەوە دوور بوو، بەڵام ئەو بارودۆخە بە هۆی دەستتێوەردانی ئەمریكا لە ساڵی 2003 كە بووە هۆی ڕووخانی ڕژێمی سەدام حوسێن، گۆڕانكاریی بەسەردا هات و، هەرێمی كوردستان بووە هەرێمێكی دەستووری و فیدڕاڵی لە چوارچێوەی عێراقدا و توانییان پیشانی بدەن كە دەتوانن حكومڕانیی خۆیان بكەن.

بەڵام خاڵی لاواز و گرنگیش هەن كە لێرەدا ئاماژەیان پێ دەكەم:

1- پشتبەستنی زیاد لەپێویست بە نەوت و گاز وەك سەرچاوەی داهات، ئەمە تەنیا تایبەت نییە بە هەرێمی كوردستان، چونكە لە هەموو عێراقدا بەو شێوەیەیە.

2- بوونی دیاردەی گەندەڵی، ئەم دیاردەیە لە عێراقدا زۆر بەربڵاوە، هەموو دامەزراوەكان گەندەڵیی تێدا بڵاو بووەتەوە، حكومەتی عێراق ئەو دەسەڵاتەی نییە ڕووبەڕووی گەندەڵكاران ببێتەوە، لە هەرێمی كوردستانیش تا ڕاددەیەك سەركردەكان لە گەندەڵی تێوەگلاون، ئەمەش بووەتە ڕێگر لە پێشكەوتنی زیاتری هەرێمی كوردستاندا.

 * بەم دواییە چەكدارانی PKK وەك وەڵامدانەوەیەك بۆ پەیامەكەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە ڕێوڕەسمێكی سیمبولیدا چەكەكانیان دانا و سووتاندیان، ئایا ئەم هەنگاوەی PKK دەبێتە سەرەتایەك بۆ چارەسەری ئاشتییانەی كێشەی كورد لە توركیا؟ ئایا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا جددییە لە چارەسەركردنی كێشەی كوردی توركیا؟

- سەرەتا دەبێت بڵێم من شارەزای توركیا، یان پەكەكە نیم، هەرگیز ئەم دوو پرسە نەكەوتووەتە چوارچێوەی پسپۆڕییەكەی منەوە، بەڵام من چاودێریی دەكەم، چونكە توركیا دراوسێی عێراقە و پەكەكە لە ناو عێراقدا هەیە و توركیاش بە هەمان شێوە، بەڵام ناتوانم باس لە پرۆسە ناوخۆییەكانی توركیا بكەم، نازانم توركیا چەندە جددییە لەسەر پرۆسەكە لەگەڵ پەكەكە، هەروەها نازانم پەكەكە چەندە جددییە لەو پرۆسەیەدا لەگەڵ توركیا، بەڵام دەتوانم بڵێم ئەم پێشهاتانە زۆر ئەرێنین، هیوادارم بەردەوام بن و ڕێككەوتنێك لە نێوان توركیا و پەكەكەدا بێتە ئاراوە، كە یارمەتیدەر بێت بۆ جۆرێك لە چارەسەركردنی پرسی كورد لە توركیا، نامەوێت بڵێم «چارەسەركردنی ڕیشەییانە» لەبەر ئەوەی هەموو لایەك دەزانێت، چارەسەركردنی پرسی كورد چوار دەوڵەت دەگرێتەوە، بۆیە پرسیارەكە ئەوەیە چارەسەری كێشەی كورد لە هەر دەوڵەتیكدا بە جیا دەكرێت یان چارەسەرێكی گشتگیر بۆ كێشەی كورد دەدۆزرێتەوە؟ پێموایە كاتێك دەوڵەتی كوردی دامەزرێت نەوەكانی داهاتوو ئەو پرسیارە دەورووژێننەوە.

بێگومان هەمیشە گرووپگەلێك سەرهەڵدەدەن و بانگەشەی لایەنگری لەو بیرۆكەیە دەكەن. پەكەكە یەكێكە لەو گرووپانەی دەیویست ئەو ڕۆڵە ببینێت، بەڵام ئێستا وەك دەبینین چەك دادەنێت و ئامادەیە لەگەڵ حكومەتی توركیا ڕێك بكەوێت. كەواتە ئێستا ئێمە لەبەردەم چارەسەرێكی گریمانەیی كێشەی كوردی توركیاداین، كە دەكرێت بۆ چەندین نەوەی داهاتوو بەردەوام بێت. ئەوجا لەگەڵ ئەوەی من خۆم هیوای ئەوە دەخوازم بەردەوام بێت، لە كۆتاییدا پرسیارە گەوهەرییەكە سەرهەڵدەداتەوە كە لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی سەری هەڵدا، لەوانەیە بگەڕێنەوە خاڵی سفر، بۆ نموونە ئەگەر حكومەتێكی تازە لە ئەنكەرا دەستبەكاربوو و گوتی من كار بە پرۆسەی ئاشتی ناكەم و دیسانەوە ببێتەوە بە سەركوتكار، لەم چوارچێوەیەدا ناتوانین پێشبینی بۆ داهاتوو بكەین، بەڵام بۆ ئێستا پێشهاتێكی ئەرێنییە، هیوادارین بەردەوام بێت و درێژەی پێ بدرێت. ئەمەش لەبەر ئەوەیە ئەگەر كێشەی كورد لە توركیا بە شێوەیەكی باش چارەسەر نەكرێت، ئەگەری ئەوە هەیە لە داهاتوودا گرووپی دیكە سەرهەڵبداتەوە بۆ داكۆكیكردن لەو دۆزە.

* ماوەی 22 ساڵە ڕژێمی سەدام حوسێن لە عێراق ڕووخاوە، زۆریش لە نزیكەوە سەردانی عێراقت كردووە و ئاگاداری كێشەكانی پرۆسەی سیاسیی عێراقیت. دوای تێپەڕبوونی 22 ساڵ بەسەر ڕووخانی ڕژێمی بەعسدا، ئایا سەركردە شیعەكانی عێراق توانیویانە دەستووری ساڵی 2005 جێبەجێ بكەن و دەوڵەتێكی فیدڕاڵی دابمەزرێنن، یان ئامانجیان ئەوەیە دەوڵەتێكی سیۆكراسیی كۆپی كۆماری ئیسلامیی ئێران دابمەزرێنن؟

- بێگومان دەستووری عێراقی ساڵی 2005 نەك هەر تەنیا سەبارەت بە مافەكانی كورد، بەڵكو لە زۆر بواری دیكەشدا لە عێراقدا جێبەجێ نەكراوە. لەم ڕووەوە وەك دەستووری زۆرێك لە وڵاتانی دیكەی ناوچەكەیە كە بەداخەوە هیچ كامیان بە تەواوی جێبەجێ نەكراون، كەواتە هێشتا ئەم دەستوورە وەك پڕۆژەیەكی ناتەواو ماوەتەوە و پێویستی بە باشتركردن هەیە لە جێبەجێكردنیدا، تەنانەت ڕەنگە پێداچوونەوەشی پێویست بێت، چونكە هەر لە سەرەتاوە كەموكووڕیی تێدا بووە.

نامەوێت تەنیا لۆمەی سەركردایەتیی شیعە بكەم، هیچ سەركردایەتییەك لە عێراقی ئەمڕۆدا ناتوانێت بە تەنیا ئەم كێشەیە چارەسەر بكات، بەڵكو پێویستە هەموو لایەنەكان كۆ ببنەوە و بە كۆی دەنگ ڕێك بكەون، كە دەبێت هەنگاو بنرێت، یان بۆ جێبەجێكردنی تەواوەتی پێداچوونەوە بە دەستوورەكەدا بكرێت. بۆ نموونە، لە عێراقدا دەستوور داوای دامەزراندنی دادگای باڵای فیدڕاڵی دەكات، بەڵام تا ئێستا ئەو دادگایە نییە، كەواتە ئێمە لە بنەڕەتدا دامەزراوەكانی دەوڵەتێكی فیدڕاڵیمان نییە.

سەبارەت بە سرووشتی سیستمی حوكمڕانیی ئێستا، دەتوانم بڵێم زۆر دوورە لەوەی سیۆكراتی بێت. وەك سیستمی ئێرانیش یەكگرتوو نییە، عێراق چەندین پارتی ڕكابەری تێدایە، پارتە باڵادەستەكان پارتە ئیسلامییە شیعییەكانن، بەڵام ناتوانن بە تەنیا فەرمانڕەوایی بكەن و پێویستیان بە كورد و هەندێك جار بە سوننەكانیش هەیە، ئەوان توانای دامەزراندنی سیستمێكی سیۆكراتییان نییە و منیش باوەڕم وا نییە كە زۆربەی شیعەكانی عێراق خوازیاری شتێكی وا بن.

هەندێك لە شیعەكان سیستمی سیۆكراتییان دەوێت، بەتایبەتی ئەوانەی لە ئێرانەوە پارەیان پێ دەگات، بەڵام ئەوانە كەمینەن، ڕەنگە چەكیشیان هەبێت، بەڵام نەیانتوانیوە ئیرادەی خۆیان بسەپێنن. ئێستا كە ئێران لە ناوچەكەدا لاواز بووە، ئێمە هێندەی دیكە لەو ئەگەرە دوور كەوتووینەتەوە كە عێراق هەنگاو بۆ سیستمێكی سیۆكراسی هەڵبگرێت.

* هەرێمی كوردستانی عێراق تا ساڵی 2003 كیانێكی سەربەخۆ بوو بە دیفاكتۆ، ئارەزوومەندانە گەڕایەوە ناو پرۆسەی سیاسیی عێراق و بەشداریی لە نووسینەوەی دەستووری ساڵی 2005 كرد، بەو ئامانجەی هەرێمێك بێت لە چوارچێوەی دەوڵەتی فیدڕاڵیی عێراقدا، بەڵام ئێستا عێراق دەیەوێت مافە دەستوورییەكانی ئەم هەرێمە پێشێل بكات و هەرێمەكە نەهێڵێت. ئایا تاچەند كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەگشتی و ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بەتایبەتی ئامادەن هەرێمی كوردستان وەك هەرێمیكی دەستووری لە چوارچێوەی عێراقدا بپارێزن؟

- پێم وا نییە پێویست بكات چاوەڕێی هیچ شتێك لە ویلایەتە یەكگرتووەكان بكەن، تەنیا لەو كاتەدا نەبێت كە هەرێمی كوردستان ڕووبەڕووی گوشاری زۆر گەورە ببێتەوە، تەنانەت لەو كاتەشدا، دڵنیا نیم ئەمریكا هیچ كارێكی ئەوتۆ بكات، بەتایبەتیش لە سەردەمی ئیدارەی ترەمپدا، ئەو گرنگی بەوە نادات هیچ شتێك بۆ خەڵكی دەرەوەی خۆی بكات. هەتا ئێستاش هەرێمی كوردستان نەهاتووەتە ناو ئەولەوییەتی كارەكانی سیاسەتی ئیدارەی ترەمپەوە، بەڵام ئەگەر شەڕێكی فراوانتر ڕوو بدات و ئەمریكا تێوەبگلێت، لەوانەیە بارودۆخەكە بگۆڕێت، لەم حاڵەتەشدا دەوەستێتە سەر ئەوەی كورد بڕیار دەدات سەر بەكام لایەنی شەڕەكە بن، ئەگەر پێم وانییە گۆڕانكاری لە سیاسەتی ئەمریكا ڕوو بدات، لەبەر ئەوەی زۆر بە سادەیی چیتر ئەمریكا نایەوێت لە شەڕ و ململانێ هەرێمییەكانی دەرەوەی خۆی تێوە بگلێت.

 تەنانەت لەسەر هێرشەكەی مانگی ڕابردووی سەر ئێرانیش، ناكۆكیی گەورە لەناو ئیدارەی ئەمریكادا هەبوو. بە مەرجێ هێرشەكانیش بە ڕێگەی ئاسمانی ئەنجام دران، نەك شەڕی ڕاستەوخۆی سەرزەوی، بۆیە ئەمریكا نایەوێت جارێكی دیكە ڕاستەوخۆ لە شەڕەكان تێوە بگلێت، ئەوەشی بەرانبەر دامەزراوە نیوكلیارییەكانی ئێران كردی، وەك هەڕەشەیەكی سنووربڕ بۆ ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا و ئیسرائیل سەیری دەكرد، پێموانیە هیچ هەڕەشەیەكی دیكە بە هاوشێوەی ئەو هەڕەشەیە لە ناوچەكە بوونی هەبێت، بۆیە هیچ پێویستییەك و هیچ ئیرادەیەك بۆ دەستتێوەردانی سەربازیی ئەمریكا وەك پێشان بوونی نابێت.

* ئێستا لەسەر ئاستی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هاوسەنگیی هێز گۆڕانكاری گەورەی بەسەردا هاتووە. ڕژێمی ئەسەد ڕووخا، حەماس و حزبوڵڵای لوبنانی تێكشكێنران، بۆ یەكەمجار ئێران و ئیسرائیل كەوتنە شەڕی ڕاستەوخۆ لەگەڵ یەكتری، دەوڵەتانی كەنداو دەیانەوێت لە كێشە و ململانێ دوور بكەنەوە، ئایا لە ئایندەیەكی نزیكدا كێ دەبێتە هێزی سەرەكی لەسەر ئاستی ناوچەكە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا؟

- ئەوە پرسیارێكی قورسە. نامەوێت پێشبینی بكەم، لەبەر ئەوەی دەزانم پێشبینییەكەم هەڵە دەردەچێت. بەڵام ئەوەی ئێستا دەیبینین، ئەوەیە كە ئیسرائیل بەهێزترین هێزی سەربازیی ناوچەكەیە. هەروەها پشتیوانیی ئەمریكای هەیە. ئەمریكا بەرگری لە ئیسرائیل دەكات. تەنانەت لە هێرشكردنە سەر ئێرانیشدا بەشداریی لەگەڵ ئیسرائیلدا كرد. بەڵام ئیسرائیل سۆپەر پاوەر نییە، تەنیا لە ڕووی سەربازییەوە باڵادەستە. ناتوانێت هێرشێكی گەورەی زەمینی ئەنجام بدات. ژمارەی دانیشتووان، یان قەبارەی پێویستی بۆ ئەوە نییە. دەتوانێت هەوڵ بدات، ئیرادەی خۆی بسەپێنێت، بەڵام نەك بە شێوەیەكی بەردەوام. سەبارەت بە سعودیە، لە ڕووی مێژووییەوە، لە شەڕكردندا زۆر باش نییە. سەیری یەمەن بكەن. هەروەها بە تەواوی پشت بە بەرگریی ئەمریكا دەبەستێت. ئیمارات هێزی سەربازیی هەیە، بەڵام خوازیاری ململانێی هەرێمی نییە. لە یەمەن، لیبیا و سووریا شكستی خواردووە. دەیەوێت داهاتووی ئابووریی خۆی بپارێزێت و ئامانجی سەربازیی سنووردارە، ئێرانیش لاواز بووە. بریكارەكانی (حزبوڵڵا، حەماس، حوسییەكان و بەشێكیش لە حەشدی شەعبی) لاواز بوون. كەواتە ئێستا، هاوسەنگیی هێز گۆڕاوە. چیتر یەك هێزی باڵادەستی ناوچەیی نامێنێت. وڵاتانێك وەك توركیا، وڵاتانی كەنداو، ئیسرائیل دەبینیت، هەموویان هاوسەنگیی یەكتر ڕادەگرن.

لەم بارودۆخە تازەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پێویستە فێر بن پێكەوە بژین. پێكەوە ژیان بەو مانایەی كە ناتوانرێت گۆڕانكاری گەورە لە ناوچەكە ڕوو بدات، باشترین نموونە ئێران و ئیسرائیلە، ڕاستە ناتوانن پێكەوە مامەڵە بكەن، بەڵام دەبێت بتوانن لە ناوچەكەدا پێكەوە بژین، ئەگەر نەتوانن پێكەوە بژین، ناشتوانن یەكتری بسڕنەوە، ئەگەر سەرنج بدەین دەوڵەتانی كەنداو و ئێران پێشتر ڕێگەیەكیان بۆ پێكەوەژیان دۆزیوەتەوە، توركیاش بە هەمان شێوە، لە ئێستاش هاوكێشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا تەنیا ئیسرائیل لای داوە، بۆیە پێویستە چاوەڕیی ئەوە بكەین و بزانین ئیسرائیل لە ئایندە چۆن ڕەفتار دەكات. ئایا وەك دەوڵەتێكی میلیتاری دەمێێنەوە و تەنیا پشت بە هێرش و هیزی سەربازی دەبەستێت، یان دەست دەكات بە گرێدانی ڕێككەوتنی مانادار، ئەمەش نەك تەنیا لەگەڵ دەوڵەتانی هاوشێوەی سعودیە و ئیمارات، بەڵكو كۆی دەوڵەتانی ناوچەكە.

Top