چەکدانان: لەنێوان ئاوازی ئاشتی و مارشی سەرکەوتندا

چەکدانان: لەنێوان ئاوازی ئاشتی و مارشی سەرکەوتندا

لە قووڵایی چیاکانی کوردستاندا، لەناو بێدەنگیی ئەشکەوتێکدا، چەند چەکێک بێدەنگ کران. ئەم دیمەنە، کە بە "هەنگاوێکی مێژوویی" ناوزەد کرا، لە ڕواڵەتدا چرۆی هیوا بوو بۆ کۆتاییهێنان بە زریانێکی خوێناویی کە زیاتر لە چل ساڵ بوو هەڵیکردبوو. بەڵام لەژێر ئەم ڕووکەشە ئارامەدا، دوو گێژاوی وتاری دژبەیەک هەڵیانکردووە کە چارەنووسی تەواوی پڕۆسەکە دیاری دەکەن: وتاری "سڕینەوەی تیرۆر"ی دەوڵەتی تورکیا، لە بەرانبەر وتاری "بوونیادنانی ئاشتی"ی بزووتنەوەی کوردی.

ئەنقەرە، بە زمانێکی سەربازییانەی ڕوون و بێ پێچوپەنا، چیرۆکی سەرکەوتنی خۆی دەگێڕێتەوە. وتەبێژەکەی ئاکەپە، عومەر چەلیک، ئەم هەنگاوە وەک "یەکەم قۆناغی پڕۆسەی ڕادەستکردنی چەکی ڕێکخراوی تیرۆریستی" ناودەبات، کە ئامانج لێی گەیشتنە بە "تورکیایەکی بێ تیرۆر". لەم وتارەدا، وشەگەلێک وەک "ئاشتی"، "چارەسەری سیاسی"، یان "دانووستان" بوونیان نییە. بەڵکو، هەموو چەمکەکان لە فەرهەنگێکی ئەمنی و سەربازیدا کورتکراونەتەوە: "هەڵوەشاندنەوەی PKK"، "تەسلیمبوون"، و "خاڵی وەرچەرخانی بێ گەڕانەوە". لێرەدا، چەکدانان وەک ئۆپەراسیۆنێکی پاکتاوکردن نمایش دەکرێت، نەک وەک پڕۆژەیەکی هاوبەشی نیشتمانی.

بەڵام لە بەرەی بەرانبەردا، وتاری کوردی، کە لە زیندانی ئیمراڵییەوە چرپاندی و لە قەندیلەوە دەنگی دایەوە، ئاوازێکی جیاواز دەژەنێت. ئەم وتارە باس لە "گواستنەوە بۆ سیاسەتی دیموکراتی"، "کۆتاییهێنان بە خەباتی چەکداری"، و "کردنەوەی دەرگای دیالۆگ" دەکات. هیوای لایەنی کوردی ئەوە بوو کە بێدەنگکردنی چەکەکان، ببێتە بانگهێشتێک بۆ دەستپێکردنی گفتوگۆیەکی ڕاستەقینە لەسەر مافە بنەڕەتییەکان و چارەسەرکردنی ئەو برینە قووڵەی کە جەستەی کۆمەڵگەی ماندوو کردووە.

لێرەدایە کە تراژیدیاکە دەست پێدەکات: کاتێک یەک لایەن مارشی سەرکەوتن دەچڕێت و لایەنەکەی تر ئاوازی ئاشتی دەژەنێت، ئەوەی دەبیسترێت تەنیا دەنگی بەهێزترەکەیە. زاڵبوونی تەواوەتیی وتاری ئەنقەرە، پڕۆسەکەی لە بنەڕەتدا گۆڕیوە. کاتێک پڕۆژەیەک کە دەبوو ناوی "ئاشتی" بێت، بە فەرمی و نافەرمی ناونیشانی "نەهێشتنی تیرۆر"ی پێدەبەخشرێت، ئەمە مانای ئەوەیە کە یەک لایەن (دەوڵەت) بە تەنیا یاسا و ئەنجامەکانی دەنووسێتەوە. لەم هاوکێشە نامۆیەدا، چەکدانان لە هەنگاوێکی دوولایەنە بۆ بوونیادنانی متمانە وە، دەگۆڕێت بۆ ڕادەستبوونێکی تاکلایەنە لە چوارچێوەی ئەجێندایەکی ئەمنیدا.

گەورەترین شکست بۆ دۆزی کورد لێرەدا، بێدەنگبوونی چەکەکان نییە، بەڵکوو ئەوەیە کە ئەو بێدەنگییە وەک بەشێک لە دانووستانێکی سیاسیی هاوتا و دانپێدانراو سەیر ناکرێت. کاتێک دەنگی فیشەک نامێنێت، بەڵام داواکارییە سیاسییەکان هێشتا وەک "هەڕەشەی تیرۆر" دەژمێردرێن، ئەوا لە بنەڕەتدا هیچ شتێک نەگۆڕاوە. ئەمە زەنگی مەرگی پڕۆژەی ئاشتییە، تەنانەت پێش ئەوەی لەدایک بێت.

چەکدانان: لەنێوان ئاوازی ئاشتی و مارشی سەرکەوتندا
Top