(*) 

 

ڕۆژی (9)ـی نیسانی (2025)، پێشانگای نێودەوڵەتی هەولێر بۆ جاری حەڤدەهەم كرایەوە، سەرۆك مەسعود بارزانی وەك یەكەم كەس هەم پێشانگاكەی كردەوە، هەم زۆربەی بڵاڤۆكەكانی كتێبی لەم پێشانگایەدا بە مەبەستی دەستخستنی ئەو پەڕتووكەی كە دڵخوازیەتی. بەسەر كردەوە، لە نێوانیاندا ڕێی كەوتە (ناوەندی بڵاوكردنەوەی تەفسیر)، لەوێ‌ چاوی بەم پەڕتووكە كەوت: سێ‌ قوربانییەكە، (شێخ سەعیدی بەرزنجی)، (شێخ عەبدولسەلامی بارزانی) و (شێخ چاری زەوبەعی).

كاتێك (سەرۆك مەسعود بارزانی) لە (نووسینگەی تەفسیر) چاوی بەم پەڕتووكە كەوت، ڕاستەوخۆ وتی: «دەمێكە بەدوای ئەم كتێبەدا دەگەڕێم!»، لەوێوە ناوی كتێبەكە و بابەتەكانی ناوی تەواوی سۆشیاڵ میدیای تەنی، بۆیە لەبەر ئەوەی كتێبەكە بە زمانی عەرەبی نووسراوە، ئەمە ستافی نووسینگەی تەفسیری هان دا، بیر لەوە بكەنەوە بۆ سەر زمانی كوردی پەرچڤە بكرێت، ئەوانیش بە دەستخۆشییەوە، و بەهۆی ئەو متمانەیەی – لە بواری وەرگێڕاندا- بە بەندەیان هەبوو، داوایان كرد وەری بگێڕمە سەر زمانی كوردی، منیش لە ماوەیەكی دیاریكراودا وەرمگێڕا، ئێستا ئامادەیە بۆ چاپ و لە زووترین كاتدا ئەوان چاپ و وەشانی دەكەن.

پەڕتووكی «الضّحايا الثّلاَث  - سێ‌ قوربانییەكە»، نووسراوی: «عەبدولمونعیم ئەلغولامی»یە، و بۆ یەكەمجار لە ساڵی (1955 ز) لە چاپخانەی هەدەف لە شاری مووسڵ چاپ كراوە، بۆ جاری دووەم ساڵی (2025 ز) نووسینگەی تەفسیر لە شاری هەولێر بە لێكۆڵینەوەی مێژوونووس (سەعد سەعید دێوەچی) چاپێكی نوێ و بێ‌ هەڵە و پەڵەیان كردووەتەوە.

نووسەر(عەبدولمونعیم ئەلغولامی)، لەم پەڕتووكەدا باس لە سێ‌ كەسایەتی دەكات كە هەموو ژیانیان لە بەرهەڵستیكردنی ستەمدا بەسەر بردووە، ئەم سێ‌ كەسەش تەنیا لە تامەزرۆییان بۆ سەرخستنی هەق ‌و ڕاستی، هەروەها ئەو ئایینپەروەری و نەتەوەپەروەرییەی لە هزریاندا هەبووە. كۆیان دەكاتەوە، كە ئەوانیش بریتین لە (شێخ سەعیدی بەرزنجی)، (شێخ عەبدولسەلامی بارزانی) و (شێخ چاری زەوبەعی).

دووانی یەكەم، لەم سێ‌ كەسایەتییە. لە ڕێبەرە گەورە و دیارەكانی ڕەوتی سۆفیگەری و بزاڤی نیشتمانیی كوردین لە سەردەمی خۆیاندا، (شێخ سەعید) ساڵی (1908 ز) شەهید بووە، (شێخ عەبدولسەلام) ساڵی (1914 ز) لە سێدارە دراوە، ئەوەی جێگەی هەم پێكەنین و هەم گریانە ئەوەیە كە ئەم دوو كەسایەتییە گەورەیە بوونەتە قوربانی لەسەر دەستی ئەو بزاڤەی كە دروشمی «ئازادی، برایەتی، یەكسانی»یان، بەرز كردووەتەوە، كە ئەویش بزاڤی یەكێتی و گەشەپێدان (ئیتیحاد و تەرەقی) ئەو سەردەمەیە! كە خاوەنی دەسەڵاتێكی فرە ڕەها بوون لە كۆتاییەكانی فەرمانڕەوایی عوسمانییەكاندا، ئەمانە هەركەس دژیان وەستابێ،‌ تەواوی ژەهری ڕقی خۆیان ڕشتووە بە سەریدا، بەتایبەتی دژی ئەو كەسانە بوون كە لە بەرانبەر شەپۆلی بە تورك كردنی ئەواندا وەستابێتەوە، ئەم دوو كەسایەتییەش هەر بەم هۆیەوە بوونە قوربانیی ڕقی ناخیان.

نووسەر(عەبدولمونعیم ئەلغولامی) ساڵی (1889 ز) لەدایكبووە و لە بنەماڵەی (غوڵامی)یە، كە دێرینترین بنەماڵەی نیشتەجێی شاری مووسڵن، باوكی و باپیرانی بە بنەماڵە و بە درێژایی مێژوو، موفتیی مەزهەبی شافعی بوون.

لە ماڵی خۆیان و قوتابخانەكانی ئەو سەردەمەدا خوێندوویەتی و لە نەوجەوانیدا تەڤلی بزاڤی (كۆمەڵەی ئاڵا) بووە، كە كاریان كردووە دژی «كۆمەڵەی ئیتیحاد و تەرەقی»ی ڕەگەزپەرست، تا دواتر وەك نووسەر و مێژوونووسێك دەركەوتووە، لە ڕۆژنامەكانی ئەو كاتەدا، وەك ڕۆژنامەی «صدی الأحرار»، و ڕۆژنامەی «تغلبـي»، و بڵاوكراوەی: (أبو وائل)دا، كە ئەمەیان هەر لە شاری مووسڵ دەرچووە، نووسینی بڵاو كردوونەتەوە، كە زیاتری بابەتەكانی (كەسایەتی ناسی) بووە و، خاوەنی زیاتر لە (10) كتێبی چاپكراوە، تا دواجار لە ساڵی (1956) خانەنشین بووە و لە ساڵی (1967) ژیانئاوایی كردووە.

لـــــێـــــــكـــۆڵــــــەر ومێژوونووس، سەعد ســـــــەعید دێوەچی، ســـــــــاڵی (1953 ز) لــە شـــاری مووسڵ، لـەدایـكـبــــووە. ســـاڵی (1976 ز) كـــــــۆلێژی ئەندازیــــــاری لە شاری مووســـڵ تەواو كردووە. ساڵی (1981 ز) ماستەری لە ئەندازیــــاری خاكناسی لـــــە زانــــــكۆی نیوكاسڵ لـە ئینگـــلتەرا بەدەست هێناوە، جگە بەشداریی لە دەیان كۆنفڕانسی زانستی، نووسەری سەروو (15) پەڕتووكە لە پسپۆڕییەكەی خۆیدا، و لە ژیاندایە.

وەرگێڕ: د. عەبدوڵڵا مەلا ئەحمەد- ئەحمەدئاوا

لەدایكبووی (1982)، ئەحمەدئاوا، هەورامان – باشووری كوردستان.

ماستەر لە قورئانناسی – زانكۆی سلێمانی، ماستەرنامەكەی توێژینەوەی ئەندێشە میانڕەوانەكانی: (دكتۆر مستەفا زەڵمی)یە.

دكتۆرا لە قورئانناسی – زانكۆی سلێمانی و تێزی دكتۆراكەی توێژینەوەی بیروڕا و ئەندێشە ئایینییە كوردەوارییەكانی (دكتۆر مەلا عەبدوڵڵا ئەحمەدیانی مەهابادی)یە.

خاوەنی (35) بەرهەمی چاپكراوە لە پسۆڕییەكەی خۆیدا.

 

(*)

سێ‌ قوربانییەكە: (شێخ سەعیدی بەرزنجی)،

(شێخ عەبدولسەلامی بارزانی) و(شێخ چاری زەوبەعی)