جێبەجێکردنی دەستوور ڕێگەی چارەسەری قەیرانەکانی عێراق و پێشێلکارییەکانی مافی هەرێمی کوردستانە
"نێچیرڤان بارزانی، لەسەر بانگهێشتێکی فەرمیی «عەباس عێراقچی» وەزیری دەرەوەی ئێران، لەسەرۆکایەتی شاندێکی باڵای بەرپرسانی دیوانی سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان، بەمەبەستی بەشداریکردن لە کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی کۆڕبەندی دیالۆگی تاران (Tehran Dialogue Forum) گەیشتە ئێران.
لێدوانی ڕێزدار سەرۆکی هەرێمی کوردستان، بەڕێز نێچیرڤان بارزانی، کە "کێشەکانی عێراق بە جێبەجێکردنی دەستوور چارەسەر دەبن" بانگەوازێکی ڕاشکاوانەیە بۆ گەڕانەوە بۆ ئەو بەڵگەنامە بنەڕەتییەی کە گەلی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٥دا پەسەندی کردووە. ئەم بانگەوازە گرنگییەکی یەکجار زۆری هەیە لە سۆنگەی ئەو پێشێلکارییانەی کە هەرێم لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە دەیبینێت، کە کاردەکەنە سەر جەوهەری سیستەمی فیدراڵی و مافی هاووڵاتییانی عێراقی لە هەرێمدا.
پەیوەندیی نێوان هەولێر و بەغدا گرژیی بەردەوامی بەخۆیەوە بینیوە، کە هەرێم هۆکارەکەی دەگەڕێنێتەوە بۆ پابەندنەبوونی حکومەتی فیدراڵی بە دەقەکانی دەستووری ٢٠٠٥، بەتایبەتیی لە دۆسێیە گرنگەکاندا:
دۆسێی نەوت و گاز: ماددەکانی (١١١) و (١١٢)ی دەستوور جەخت لەوە دەکەنەوە کە نەوت و گاز موڵکی گەلی عێراقە لە هەموو هەرێم و پارێزگاکاندا، و کێڵگە ئێستاکان بە هاوبەشی بەڕێوەدەبرێن لەگەڵ مسۆگەرکردنی دابەشکردنێکی دادپەروەرانەی داهاتەکان. بەڵام هەرێم لە هەوڵەکانی بەغدا بۆ دەرکردنی یاسای ناوەندی، و لە بڕیارە دادوەرییەکان کە بە سیاسی کراویان دەزانێت بۆ ڕێگریکردن لە هەناردەی نەوتی هەرێم، و لە دواخستنی بەئەنقەستی پەسەندکردنی یاسای نەوت و گازی فیدراڵی، پێشێلکارییەکی ئاشکرای ئەم ماددانە و بنەمای فیدراڵیزم (ماددەی ١) دەبینێت.
بودجە و کاروباری دارایی و شایستەکانی فەرمانبەرانی هەرێم: ماددەی (١٢١/سێیەم) جەخت لەسەر تەرخانکردنی پشکێکی دادپەروەرانە لە داهاتە فیدراڵییەکان بۆ هەرێم دەکاتەوە، بەگوێرەی ژمارەی دانیشتووان و پێداویستییەکان، و ماددەی (١٠٦) ئاماژە بە دامەزراندنی دەستەیەک بۆ چاودێریکردنی تەرخانکردنی داهاتە فیدراڵییەکان دەکات. هەرێم پێی وایە دواخستنی ناردنی شایستە داراییەکان، و ئەنجامدانی لێبڕینی ناڕەوا، و بەستنەوەی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم -کە هاووڵاتی عێراقین -بە دۆسێی سیاسییەوە، پێشێلکردنی ئەم ماددانە و بەکارهێنانی سامانی گشتییە وەک ئامرازێکی فشاری سیاسی، کە کاردەکاتە سەر مافە بنەڕەتییەکانی هاووڵاتییان.
ناوچە کێشەلەسەرەکان: ماددەی (١٤٠) میکانیزمێکی ڕوونی بۆ ئاساییکردنەوەی بارودۆخ و ئەنجامدانی سەرژمێری و ڕاپرسی لە کەرکووک و ناوچە کێشەلەسەرەکانی دیکە دیاریکردووە بۆ دیاریکردنی ئیرادەی هاووڵاتییانیان. هەرێم پێی وایە جێبەجێنەکردنی تەواوەتی ئەم ماددەیە و دواخستنی جێبەجێکردنی قۆناغەکانی، پێشێلکارییەکی دەستووری ئاشکرا و پشتگوێخستنی ئەرکەکانی حکومەتی فیدراڵییە.
بانگەوازی سەرۆکی هەرێمی كوردستان، نێچیرڤان بارزانی بۆ جێبەجێکردنی دەستوور بانگەوازێکە بۆ جێبەجێکردنی گرێبەستی کۆمەڵایەتی. پابەندبوونی ڕاستەقینە بە دەقەکانی دەستوور و ڕۆحی فیدراڵیزم تەنیا گەرەنتییە بۆ بنیادنانی دەوڵەتێکی دامەزراوەیی کە ڕێز لە مافی هەموو هاووڵاتییانی بگرێت، لەوانەش مافی هەرێمی کوردستان و فەرمانبەرانی. ئەمەش پێویستی بە ئیرادەیەکی سیاسی ڕاستگۆیانە و دیالۆگێکی جددی هەیە بۆ چارەسەرکردنی ئەم پێشێلکارییە دەستوورییانە بە جۆرێک کە خزمەت بە سەقامگیری و گەشەسەندنی عێراق بکات.

سەنار شێرۆكی