(*)

موقتەدا سەدر سەرۆکی ڕەوتی سەدری لە عێراق، بایکۆتی پڕۆسەی سیاسی وڵاتەکەی نوێ کردەوە و بەرەنگاری نوێی بۆ گۆڕەپانی سیاسی عێراق خستە بەردەم ئەو ئاستەنگانەی کە بەهۆی ڕووداوەکانی ناوچەکە و فشارە بەردەوامەکانی ئەمریکاوە سەپێنراون، لە کاتێکدا سیناریۆکان بە کراوەیی ماونەتەوە سەبارەت بە ئەگەری پێچەوانەکردنەوەی بڕیاری بایکۆتەکەی کە سەدر دواتر یان گرتنەبەری ڕێگاچارەی ڕووبەڕووبوونەوەی زیاتر لەگەڵ چینی سیاسی، بەڵام پێدەچێت پاڵنەرەکانی بایکۆتکردنی ئەمجارە جیاواز بن لەوانەی کە وای لێکرد لە ساڵی ٢٠٢٢دا کشانەوەی رەوتەکەی لە پرۆسەی سیاسی ڕابگەیەنێت، و پەیوەندییەکی نزیکیشیان بە پێشهاتە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکانەوە هەیە.
کشانەوە و بایکۆت لە چوارچێوەیەکی سەرلێشێواودا
شەوی ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٥، بەناو "وەزیری ئەلقائید"، کە ناوی خۆی نییە بەڵکو نازناوی سۆشیال میدیایی کەسێکی نزیکی موقتەدا سەدری ڕێبەری ڕەوتی سەدر، بەیاننامەیەکی سەرۆکی رەوتەکە بڵاوکردەوە، کە لە ١٥ی شوبات واژۆی لەسەر کرابوو، داوای لە لایەنگرانی کرد بایکۆتی هەڵبژاردنەکان بکەن و خۆیان کاندید نەکەن و دەنگیان تێدا نەدەن، چونکە ئەوان نوێنەرایەتی "یارمەتیدان لە گوناهدا" دەکەن.
ئەم لێدوانەی ئەلسەدر لە وەڵامی لێپرسینەوەیەکی یەکێک لە لایەنگرانیدا بوو سەبارەت بە ئامادەکارییەکانی رەوتی سەدر بۆ بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکاندا. وتیشی: تا گەندەڵی هەبێت، بەشداری لە پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی چەکدا ناکەم کە تەنها پەیوەست بە بەرژەوەندی تائیفی و نەتەوەیی و حزبی بێت، دوور بێت لە ئازاری خەڵک و ئەو کارەساتانەی لە ناوچەکەدا ڕوودەدات، کە هۆکاری سەرەکی ئەو کارەساتەش نوقمکردنی عێراق و خەڵکەکەییە بۆ ناو دۆزەخە کە هیچ پەیوەندییەکی پێوە نییە. ناوبراو ئەوەشی گوت "بۆیە هەروەک چۆن فەرمانم پێداون ئەمڕۆش دەنگدان و خۆکاندیدکردنیان لێ قەدەغە دەکەم، لە کاتێکدا عێراق دوای هەژموونی زلهێزە بیانیەکان و هێزەکانی ئیقلیمی قووڵ بەسەر هەموو جومگەکانیدا کۆتا هەناسەکانی دەژی"؟
ئەم ڕاگەیاندنە نوێیەی موقتەدا سەدر پێچەوانەی هەموو دەرئەنجامەکانی ڕەوتی سەدرییە لە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا، کە هەموویان لە لایەن خودی سەدرەوە پاڵپشتی کرابوون. لەوانە دامەزراندنی "بزووتنەوەی نیشتمانی شیعە" و کاراکردنەوەی فەرمانگە سیاسییەکانی بزووتنەوەکە. دواتر موقتەدا سەدر داوای لە سەرکردە سیاسییەکانی بزوتنەوەکە کرد کە کۆبوونەوە و گفتوگۆ سەبارەت بە هەڵبژاردنەکانی داهاتوو ئەنجام بدەن، کە پێشتر موقتەدا سەدر داوای لە لایەنگرانی کردبوو کە چالاکانە بەشداری بکەن بە داواکردنی ئەوەی کە داتای هەڵبژاردنەکانیان نوێ بکەنەوە.
هەرچەندە موقتەدا سەدر، یان هەر یەکێک لە نوێنەرە ڕێپێدراوەکانی، بەفەرمی بەشداریکردنی خۆیان لەو هەڵبژاردنە پەرلەمان کە بڕیارە کۆتایی ئەمساڵ بەڕێوەبچێت، ڕانەگەیاندووە، دوای ئەوەی لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٣دا بایکۆتی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانیان کرد، بەستێنی گشتیی گۆڕەپانی سیاسی عێراق ئاماژەی بە دەرفەتی بەرچاو کرد بۆ ڕەوتی سەدر ئەگەر بەشداری بکات، هەروەها بوونی هەلومەرجی لەبارتر بۆ ئەوەی بتوانێت پێگەی سەرۆکوەزیران و پێکهێنانی حکومەت. ئەمە داواکارییەکە کە لە ڕێگەی هاوپەیمانییەکەی لەگەڵ سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، مەسعوود بارزانی و سەرۆکی پارتی پێشکەوتن، محەمەد حەلبوسی، دوای هەڵبژاردنەکانی ٢٠٢١ سەرکەوتوو نەبووە و لە ئەنجامدا بە تەواوی لە پرۆسەی سیاسی کشایەوە.
لەلایەکی دیکەوە دەکرێت بڵێین ئەو حکومەتەی کە لەلایەن هێزەکانی "چوارچێوەی هەماهەنگی" پێکهێنراوە، ڕووبەڕووی ئاستەنگی بەرچاو دەبێتەوە کە ڕەنگە لە چەند مانگی داهاتوودا لەگەڵ سەرهەڵدانی قەیرانی کارەبا و ئەو سنووردارکردن و سزا دارایی و ئابوورییانەی کە ڕەنگە واشنتۆن دژی دامەزراوە فەرمییەکانی عێراق ڕایبگەیەنێت، چەندە زیاتر بێت، ئەمەش ڕەنگە پەرە بسێنێت بۆ هێرشی ڕاستەوخۆی ئەمریکا دژی میلیشیاکانی سەر بە ئێران لە نێوان ڕای گشتیدا کە حکومەت و هێزەکانی چوارچێوە بەرپرسیار دەکات لە خراپتربوونی گەندەڵی و بەڕێوەنەبردن لە پەیوەندییەکان لە نێوان پەرەسەندنی قەیرانەکانی ناوچەکەدا. هەموو ئەمانە دەتوانرا بە شێوەی هەڵبژاردن وەربگێڕدرێن بە پاڵپشتی کردنی ڕەوتی سەدر، چونکە دیارترین پارتی ئۆپۆزسیۆنە.
لەلایەکی دیکەوە زانیارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئێران کە لایەنگرانی سەدر تۆمەتباری دەکەن بەوەی پاڵنانی سەرکردەکەیان بۆ وازهێنان لە سیاسەت دوای ئەوەی هەڕەشەی لە ژیان و کوشتنی لایەنگرانی کرد لەکاتی خۆپیشاندانەکانی دەرەوەی ناوچەی سەوز لە کۆتایی ساڵی 2022، پەیامی ڕاستەوخۆی ئاراستەی موقتەدا سەدر کردووە لەدوای پێشهاتەکانی ئەم دواییەی ناوچەکە، ئەمەش ئامادەیی خۆی بۆ قبوڵکردنی پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عێراق لەلایەن بزووتنەوەکەیەوە پشتڕاست دەکاتەوە. سەرچاوەکان پەیوەندییە بەردەوامەکانی نێوان ئەلسەدر و عەلی سیستانی باڵاترین دەسەڵاتی شیعەکان ئاشکرا دەکەن بۆ تاوتوێکردنی دۆخی شیعەکان لەنێو قەیرانی ئێستای ناوچەکە و چۆنیەتی بەڕێوەبردنی پەیوەندییەکان لەگەڵ ئێران لەلایەک و ئەمریکا لەلایەکی دیکە. ئەمەش نوێنەرایەتی فاکتەری زیادە دەکات بۆ پشتیوانیکردن لە سەدر ئەگەر بڕیار بدات لە قۆناغی داهاتوودا حکومەت پێکبهێنێت.
پاڵپشت و هۆکارەکانی نوێکردنەوەی بایکۆت
قسە و باسە سیاسییەکان سەبارەت بە بڕیارە نوێیەکەی ئەلسەدر لە دوای ڕاگەیاندنیەوە زۆر بووە و پێدەچێت بەردەوام بێت لە کاتێکدا بازنەکانی سیاسی عێراق مشتومڕ لەسەر کاریگەرییەکانی بڕیارەکە و دەرئەنجامەکانی دەکەن. بەگشتی دەتوانرێت هەندێک ڕەوت جیابکرێنەوە کە بڕیارەکەیان ڕوونکردۆتەوە، کە لە سەرچاوە و پاشخانی سیاسی جیاوازەوە هاتوون:
یەکەم: بایکۆتێک کە کاریگەریی هەڵبژاردن و سیاسی هەبێت
لایەنگرانی ئەم لێکدانەوەیە دەڵێن ئەو هەلومەرجە سیاسییەی کە نەخشەی هەڵبژاردنی دوای ساڵی ٢٠٢١ی بەرهەمهێنا، ئەمڕۆ جیاوازی نییە. ئەوان دەڵێن بزووتنەوەی سەدر سەرەڕای پەرەسەندنی جەماوەرییەکەی دوای پچڕانێکی زۆر، نوێنەرایەتی گرووپێکی کۆمەڵایەتی دیاریکراو دەکات کە فراوانکردنی ئەستەمە، بە لەبەرچاوگرتنی دابڕانی ئایدیۆلۆژیی بزووتنەوەکە لە لایەک و جەمسەرگیریی گرووپە کۆمەڵایەتییەکان لەلایەن لایەنە سیاسییەکانی دژبەرییەوە، بە هاوکاریی ئەو سامان و دەسەڵاتەی لە ساڵانی پێشوودا بەدەستیان هێناوە، لە لایەکی دیکەوە. بە پێی ئەم بۆچوونە، بەدووری نازانرێت کە سەدرییەکان لە هەڵبژاردنەکانی پێشوودا ٧٣ کورسی پەرلەمانی بەدەست هێنا. هەندێک لە خەمڵاندنەکان چانسی بەدەستهێنانی بزووتنەوەکە لە نێوان ٥٠ بۆ ٦٠ کورسی لە بارودۆخی ئێستادا دادەنێن، کە بە دۆڕان و پاشەکشە دادەنرێت.
لە چەند مانگی ڕابردوودا پەیامی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە ڕەوتی سەدرییەوە بۆ هێزە سیاسییەکان هاتۆتە ئاراوە و داوا دەکەن یاسای هەڵبژاردنی فرە بازنەی ساڵی ٢٠٢١ وەک مەرجێک بۆ بەشداریکردنی سەدرییەکان لە هەڵبژاردنەکاندا پەسەند بکرێت. ئەم داواکارییە تا ئێستا لەلایەن هێزە باڵادەستەکانی ئێستاوە ڕەتکراوەتەوە، کە لەبری ئەوە سیستمی "سانت لاگوی دەستکاریکراو"یان گرتۆتەبەر، کە لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی ساڵی ٢٠٢٣دا پەسەندکرا، و ئەمەش یارمەتی ڕەوتی سەدری نادات بۆ بەدەستهێنانی ئەنجامێکی بەرچاو لە هەڵبژاردنەکاندا.
فاکتەرێکی دیکە کە دەکرێ زیاد بکرێت، ڕاکێشانی هێزەکانی "چوارچێوەی هەماهەنگی"، لە ڕێگەی محەمەد شیاع ئەلسودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراقەوە، لە هەندێک هێز و کەسایەتیی ناو بزووتنەوەی مەدەنی و لایەنگرانی ڕەوتی ئۆکتۆبەر کە پێشتر لە ئاراستەکانی سەدر نزیک بوون. ئه مه جگه له سەختی سەدر له ئاشتکردنەوەی هاوپەیمانێتی پێشووی له گەڵ حەلبوسی و بارزانی، که له پێکهێنانی حکوومەتی ئێستادا په یوەندییان بەهێزه چوارچێوەییەکانه وه، دەکرێت لە دەقی بڕیاری کشانەوەکەدا ئاماژە بە فاکتەرە سیاسییەکە بکرێت، کە ئاماژەیە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ئەوەی کە سەدر ناوی لێنابوو "هێزە قووڵەکانی دەوڵەت" بەسەر هەموو لایەنەکانی دەوڵەتدا.
دووەم: فاکتەری ناوچەیی و نێودەوڵەتی
گۆڕانکاری و کاردانەوەی ناوچەیی و نێودەوڵەتی کە لە دوای ڕووداوەکانی ٧ی ئۆکتۆبەر لە غەززە بەردەوام بووە، هۆکارێکی سەرەکی پێکدەهێنن کە موقتەدا سەدر لە پاساودانی بایکۆتەکەیدا ئاماژەی پێکردووە. لە لایەکەوە کەسانی نزیک لە سەدر پەیامە ئەرێنییەکانی ئێران بۆ بزووتنەوەکەیان وەک هەوڵێک بۆ تێوەگلانیان لە ململانێکان دەزانن کە لە قۆناغی داهاتوودا لە پێشەنگیدا دەبن، ئەمەش بەو مانایەیە کە لایەنگران و میلیشیاکانی ئێران لەژێر بەرگی سەدر خۆیان دەشارنەوە. لەلایەکی دیکەوە ئەگەر موقتەدا سەدر حکومەت پێکبهێنێت و بەتەنها بەرپرسیارێتی خۆی لە ئەستۆ بگرێت، جگە لە باقی لایەنە شیعەکان، ئەوە مەحاڵ دەبێت بۆی پەیوەندی ئەرێنی لەگەڵ لایەنی ئەمریکایی بکات و ئەگەری هەنگاونان بۆ هەرێم بەرەو ئاساییبوونەوە لەگەڵ ئیسرائیلدا هەیە. هەروەها پەیوەندی ڕاستەوخۆی عێراق لەگەڵ سوریادا لەبەرچاو ناگرێت کە لەلایەن هێزە ئیسلامییە سوننەکانەوە بەڕێوەدەبرێت. ئەمەش بە تایبەتی دوای ئەوەی موقتەدا سەدر لە چەند مانگی ڕابردوودا قسەکانی خۆی لە دژی واشنتۆن و ئیسرائیل پەرەپێدا و بەرگری لە حزبوڵای لوبنانی کرد و ڕەخنەی لە فشارە ئابووری و ئەمنییەکانی سەر ئێران گرت.
لە هەر حاڵەتێکدا، سەدر متمانەی کەمی بە سیاسەتەکانی ئێران هەیە و بەردەوام بووە لە وەرگرتنی ژمارەیەک نوێنەری ئێران بۆ عێراق، لەوانە ئیسماعیل قائانی سەرۆکی ئێستای سوپای قودس. نیگەرانی سەدر سەبارەت بە کاردانەوەی ناوچەکە لە لێدوانەکەی ئەم دواییەیدا دەربڕدرا و ڕایگەیاند، "عێراق لە دوا هەناسەی خۆیدا دەژیەت". ئەمه ئاماژەیەکی بەڕچاوه بۆ ترسی ئەوه ی کەکاریگه ڕی قەیرانەکانی هەڕێمایەتی بگاته عێراق و ببێته هۆی دابه شبوونی عێراق یان هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ. ئەم ترسانە لەو نیگەرانییانەن کە زۆربەی سیاسەتمەدارانی عێراق لەم دواییانەدا دەنگیان داوە. لەسەر بنەمای ئەو چاوەڕوانییانە، ڕەنگە سەدر بڕیاری دابێت لە دەرەوەی پرۆسەی سیاسی بمێنێتەوە تا ئەو کاتەی تەمەکە پاکدەبێتەوە، نەیارە شیعەکانی بەجێبهێڵێت کە دەرئەنجامەکانی هەر نائارامییەکی نوێ لە ئەستۆ بگرن، لەوانەش نائارامییەک کە ڕەنگە کاریگەری لەسەر خودی ئێران هەبێت، جا چ لە ڕێگەی ئەکتەرە ناوخۆییەکانەوە بێت یان لە ڕێگەی شەڕێکەوە کە ئەمریکا و ئیسرائیل ئەنجامیانداوە.
سێیەم: فاکتەرە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکان
موقتەدا سەدر لە سەردەمی حکوومەتی مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیرانی پێشووی عێراق، بە ئاشکرا پاڵپشتی چاکسازیی ئابووری و ئیداری کرد، لایەنگرانی بە چاوێکی ڕەخنەگرانە سەیری حکومەتی ئێستا دەکەن کە پێشنیارەکانی چاکسازی پەسەند ناکات، بەمەش دۆخی ئابووری عێراق زیاتر خراپتر دەبێت و ئاسۆی قەیرانی دارایی و ئابووری دروست دەکات کە لە داهاتوودا چارەسەرکردنی قورس دەبێت، ئاڵۆزی دۆخی ئابوری عێراق سووتەمەنی دەدات بە قسە و باسە بەردەوامەکان سەبارەت بە نائارامی کۆمەڵایەتی هاوشێوەی ڕووداوەکانی ئۆکتۆبەری ٢٠١٩، ئەمەش تەحەدای بەرچاو دەخاتە بەردەم چینی سیاسی دەسەڵاتدار، کە لە بەرامبەردا دەتوانێت کاریگەری لەسەر ژینگەی کۆمەڵایەتی بزووتنەوەی سەدری هەبێت، کە ناسراوە بە نوێنەرایەتی زۆرینەی چینە چەوساوەکانی کۆمەڵگا.
چوارەم: فاکتەری ئایینی و کەسی
ڕێبەری ڕەوتی سەدر ناتوانرێت لە پێگەی شەخسی خۆی وەک ڕێبەرێکی ئایینی داببڕدرێت، بە سەدان هەزار شوێنکەوتوو کە شێوازی ژیان و ئایینی خۆیان لە فەتوا و ڕێنماییەکانیەوە وەردەگرن. گەڕانەوەی موقتەدا سەدر بۆ چالاکییە سیاسییەکان بەبێ گۆڕانکارییەکی بەرچاو و یەکلاکەرەوە لەو هەلومەرجەی کە بووە هۆی کشانەوەی پێشووی، دەیخاتە شەرمەزارییەکی ئەخلاقی لەبەردەم لایەنگرانیدا، کە لە پێکدادانەکانی ناوچەی سەوزی ساڵی 2022دا دەیان کەسی کوژراو و برینداریان لەدەستدا،گەڕانەوەی سیاسی ئەوان بۆ حکومەت، یەکخستنی هێزەکانیان لەگەڵ ئەوانی تردا، یەکسان دەبێت بە ئیمتیازێک بۆ ئەو ئامانجانەی کە سەدر لەو قۆناغەدا دانابوو، لەوانە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی، سنووردارکردنی کۆنترۆڵی چەک بۆ دەوڵەت و کۆتاییهێنان بە وابەستەیی سیاسی بە زلهێزە دەرەکییەکان، لەهەمان دەورەدا زۆرێک لە کردەو بڕیارەکانی سەدر، بە بۆچوونی کەسانی نزیک لە سەدر، بە پاڵنەرە ئایینییەکان تایبەتمەندن. ئەمەش لە مەیلی دوو ساڵی ڕابردوودا بۆ وروژاندن و گفتوگۆکردن لەسەر پرسە ئاینییەکان لە چوارچێوەی پڕۆژەی ئایینی خۆیدا دەبینرێت.
سەرەڕای هەموو ئەمانە دەکرێ بڵێین بڕیارەکەی پێشووی سەدر بۆ کشانەوەی، و بڕیارەکەی ئێستای بەهەمان شێوە، لە کۆدەنگیی لایەنگرانی و تەنانەت لە نێو بازنە نزیکەکانیشیدا بەهرەمەند نابن، کە بەشێکیان پێیان وایە کشانەوەی سیاسی لە ئاستە جیاجیاکاندا زیانێکی بەرچاوی بە بزووتنەوەکە گەیاندووە و پاڵی بە زۆرێک لە لایەنگرانی ناوە بۆ کشانەوە یان پێکهێنانی گروپی توندڕەو لەناو بزووتنەوەی سەدری.
ئەگەری سیناریۆ
دوو سیناریۆی ئەگەری هەیە سەبارەت بە داهاتووی کشانەوەی ڕەوتی سەدر و بایکۆتی پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا باس بکرێت:
سیناریۆی یەکەم: بایکۆت بەردەوامە و پێشهاتە سیاسییە گەورەکان چاوەڕێی دەکەن، لەوانە تەقینەوە لە دۆخی ناوخۆی عێراق. ئەم بژاردەیە لە ئێستادا بە سەرنجدان بەو ڕەچاوکردنانەی سەرەوە، وەک هەڵوێستێکی ستراتیژی لەسەر بنەمای چاوەڕوانی پێشهاتەکانی قۆناغی داهاتوو، بە لەبەرچاوگرتنی درزەکانی ناوخۆ و لاوازی هەڵوێستی ئێران و ئەگەری دەستێوەردانی دەرەکی، لەسەر مێزەکە دایە.
ئەمەش ڕێگە بە ڕەوتی سەدری دەدات کە لایەنێک بێت لە ڕێکخستنەکانی قۆناغی داهاتوو،گرتنەبەری ئەم ڕێبازە لەلایەن سەدرەوە، چاوەڕوانییەکانی قەیرانێکی سیاسی گەورە لە چاوەڕوانی عێراقدا بەرز دەکاتەوە، کە دەکرێت بایکۆتێکی بێوێنەی هەڵبژاردنەکانی داهاتوو یان ڕەتکردنەوەی خودی هەڵبژاردنەکانی لەگەڵدا بێت، ئەمەش لەنێو نائارامی کۆمەڵایەتی و ئەمنیدا.
لە لایەکی دیکەوە بەشێک لە چاودێران کاریگەرییەکانی بڕیارەکەی سەدر کەم دەکەنەوە و ئاماژە بە ئەزموونی ئەو لە بایکۆتکردنی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی ساڵی ٢٠٢٣ و ئەو نەبوونی کاریگەرییەی کە بایکۆت لەسەر گشتیی دۆخی سیاسی و ئەمنی یان بەڕێوەچوونی هەڵبژاردن هەیبوو.
سیناریۆی دووەم: سەدر دوای بەدەستهێنانی گەرەنتی سیاسی ناوخۆیی و دەرەکی لە بایکۆت دەگەڕێتەوە، هەرچەندە لە ئێستادا بژاردەیەکی لەو شێوەیە بەدوور دەزانرێت، بەڵام لەبەر ڕۆشنایی کشانەوەی سەدر لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٢١، دواتر گەڕانەوەی بۆ بەشداریکردن دوای ئەوەی سەرکردەکانی بلۆکە سیاسییەکان بەڵگەنامەیەکی بەڵێننامەیان بە ناوی "بەڵگەنامەی نیشتمانی" واژۆکرد، کە دواتر دوای هەڵبژاردنەکان پشتگوێ خرا.
بەڵام ئەگەر هێزە سیاسییە جیاوازەکان بەتایبەت شیعەکان هەست بکەن کە بایکۆتی سەدر دەتوانێت کاردانەوەی ئەمنی و سیاسی جددی هەبێت، ئەوا لەوانەیە دەستپێشخەری چاکسازی بکەن، جا چ لە یاسای هەڵبژاردنەکاندا بێت یان بۆ دەستکاریکردنی بەستێنی فەتوای گەورەترین بلۆک.
ڕەنگە تاران دەستوەردان بکات ئەگەر بەشداریکردنی موقتەدا سەدر لە هەڵبژاردنەکاندا خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی بکات و داوا لە هێزە شیعەکان بکات هەموو ئیمتیازێکی پێویست بۆ بەشداریکردنی ئەو بکەن.
پوختە و دەرەنجامەکان
ڕاگەیاندنی موقتەدا سەدر، ڕێبەری ڕەوتی سەدری سەبارەت بە کشانەوەی خۆی لە هەڵبژاردنەکان و بانگەوازەکەی بۆ لایەنگرانی بۆ بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەکان، لە ساتێکی سیاسی هەستیاردایە بۆ عێراق، ئەمەش لە کاتێکدایە کە کاردانەوەی ناوچەیی و هەڕەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لە دژی هەردوو ئێران و میلیشیا عێراقییە هاوپەیمانەکانی. هەڵوێستی سەدر لە پێشهاتەکانی ئەم دواییە داببڕدرێت، سەرەڕای بوونی ڕەچاوکردنی ناوخۆیی کە بەشداربوون لە بڕیارەکەیدا. لە هەمووی جێی سەرنجتر ڕەتکردنەوەی هێزەکانی پەرلەمانی عێراقە کە دوای کشانەوەی سەدر لە پەرلەمان کاریگەریی سیاسییان بەدەستهێنا، بۆ پەسەندکردنی یاسای هەڵبژاردن، کە سەدرییەکان بە دادپەروەرتر لەوانی دیکە دەزانن و لە ڕێگەیەوە لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٢١دا سەرکەوتنیان بەدەستهێنا.
دوایین ڕاگەیاندنی سەدر بەبێ مشتومڕ و کاردانەوەی سیاسی تێناپەڕێت، کە بەشێکی لەوانەیە ببێتە هۆی کشانەوە و بایکۆتی هاوشێوە، ئەمەش دەسەڵاتە دەسەڵاتدارەکانی ئێستا بخاتە دۆخێکی شەرمەزارترەوە، هەرچەندە لە ئێستادا ئەم بژاردەیە بەدووری دەزانرێت. بڕیارەکەی سەدر کاردانەوە و لێکەوتەی ڕاستەوخۆی دەبێت، هەروەها ئەو دەرئەنجامانەی کە لە هەڵبژاردنەکاندا ڕەنگ دەدەنەوە. ئەگەر دۆخی ئێستا بەردەوام بێت، هێزەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی ئامادەیی سیاسی ئێستای خۆیان دەپارێزن.

 

(*)

سەرچاوە: سەنتەری ئیماراتی سیاسی