جینۆسایدكردنی كوردانی فەیلی زامێكی لهبیر نهكراو
د.نههله ئهفهندی
45 ساڵ تێدهپهرێت بهسهر جینۆسایدی كوردانی فهیلی، لهم ساڵیادهدا درود بۆ گیانی شههیدان، برایانی فهیلی رۆلێكی گرنگیان ههبووه له بزووتنهوهی ڕزگاری خوازی كوردستان و جینۆسایدكردنیان بههۆی كوردبوون و نهتهوهبوونهوه بووه و تهواوكهری پیلانی قڕكردنی خهڵكی كوردستان و زنجیرهتاوانی پێش كیمیابارانی ههڵهبجه و ئهنفال و زیندهبهچاڵكردنی گهلی كورد بووه.
ئهمرۆ لهكاتێكدا یادی تاوانێكی گهوره لهدژی گهلهكهمان دهكهینهوه، بیری ههموو جیهان دههێنینهوه گهلی كوردستان ههمیشه ئاشتی خوازبووه و لهگهڵ شهرو توندوتیژی نهبووه، دهستدرێژی نهكردوهتهوه سهر هیچ نهتهوه و خاكێكی دیكه، ههمیشه بهرگری له دۆزی رهوای خۆی كردووه، جینۆسایدی كوردانی فهیلی یهكێك له دڕندهترین شاڵاوهكان بووه كه له سهرهتای ساڵی 1980 ئاستی دڕندهیی و دیكتاتۆریهتی ڕژێمی پێشووی عێراق گهیشته ئهوهی كه فهیلییهكان وهك نهیاری خۆی نیشان بدات و بهسهدان ههزار كهسیان له عێراق كردهدهرهوه و ئاواره و دهربهدهركران، و ناسنامهی وڵاتی خۆیانیان لێ سهنرایهوه بهشێكی زۆریان كۆمهڵكوژكران، بهس لهبهر ئهوهی بهرگریان له مافی ڕهوای خۆیان دهكرد و كوردبوون.
لهم ساڵیادهدا دهبێت بیری ههموولایهنه دهسهڵاتدارهكانی عێراق بهێنرێتهوه كه بهشێكی زۆری فهیلییهكان موڵك و ماڵیان داگیركراوه و دهربهدهركراون ئهركی یاسایی و دهستوور و ئهخلاقییه كه قهرهبووبكرێنهوه و مافهكانیان بۆ بگهرێتهوه و كۆتایی بهێنرێت به ئازار و مهینهتهكانیان، چیتر رێگانهدرێت هیچ عهقڵیهتێك جارێكی دیكه لهژێر ههر ناوێكی دیكهبێت رێگا بهخۆی بدات ئهو كارهساته دووباره بكاتهوه، كوردانی فهیلی كوردی رهسهنن، جگه له ئاشتی و پێكهوهژیان، هیچ مهترسییهكیان لهسهر مێژووی كۆن و نوێی عێراق نهبووه، خهڵكی نیشتیمان پهروهر و قارهمانیان تێدابووه كه بهرگری له دۆزی رهوای گهلی كوردستان كردووه، ئیستاش ئهو ههرێمهی كه ئێمه ههمانه بهرههمی خوێنی شههیدانه، گرنگه بۆ نهوهی ئێستا و داهاتووش روون ببێتهوه كه قهوارهی كوردستان بهبێ خوێنی شههیدان و باجی كوردستانی بوون نهگهیشتوهتهوه ئهم قۆناغه.
ههرلهم ساڵیادهدا پێویسته بیری كۆمهڵگای نێودهوڵهتی بهێنرێتهوه كه جینۆسایدی كوردانی فهیلی و ههڵهبجه و ئهنفال، باشترین بهڵگهن ئهم گهله لهسهر خاكی خۆی وهك گهلێكی ئاشتی خواز چۆن رووبهرووی زوڵم و لهناوچوون بوهتهوهتهوه، بۆیه پێویسته له جاران زیاتر پشتیوانی ئهم قهواره دهستووریهی كوردستان بكرێت و دهسهڵاتدارانی ئێستای عێراقیش لهوه تێبگهن كه دواجار ئهو زوڵم و ستهمهی له كورد كرا فاكتهری گرنگ بوون بۆ ئهوهی كه كۆمهڵگای نێودهوڵهتی بهێنێته ئهو بڕوایهی كه پێویسته رژێمی پێشووی عێراق نهمێنێت.
