ماموستایەكی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكانی زانكۆی سۆران ڕای دەگەیەنێت لە ئەنجامی ئەم جیاوازییە میژوویی و كولتووری و ئابوورییەی نێوان هەرێمی كوردستان و هەرێمی كەتەلۆنیا هەیە، هەرێمی كوردستان شایەستەتر و لەبارترە لە هەرێمی كەتەلۆنیا لە بەدەستهێنانی مافی چارەی خۆنووسین.

د. سانع شەریف شێروانی، ماموستا لە فاكەڵتی یاسا و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكانی زانكۆی سۆران و قوتابی دكتۆرا لە وڵاتی مالیزیا، رايگەیاند: "مافی چارەی خۆنووسین بریتییە لە مافی هەموو خەڵكێك كە دەتوانن بڕیار لەسەر بارودۆخی رامیاریی خۆیان بدەن تا بتوانن شێوەی بەڕێوەبردنی ئابووری و كولتووری و كۆمەڵایەتیی خۆیان دیاری بكەن، ئەم بنەمایەش لە ماددەی (1)ی پەیمانی نەتەوە یەكگرتووەكان (Charter of the United Nation)كە سەرچاوەیەكی یاسای نێودەوڵەتییە، جەختی لەسەر كراوەتەوە، هاوكات كوردەكان و كەتەلۆنییەكانیش وەك دوو نەتەوەی جیاوازیی بێ دەوڵەت (stateless) لەوەتەی هەبوونیان وەك پێكهاتەیەكی واقعی De Facto و دەستووری و یاسایی لەناو هەر دوو دەوڵەتی عێراق و ئیسپانیادا خەبات بۆ بەدەستهێنانی ئەم مافە دەكەن واتە سەربەخۆبوون، شێوازی خەباتكردنیشیان جیاوازە بەهۆی جیاوازی پەیوەندییە مێژوویی كولتوور و ئابوورییەكان كە هەیانە لەگەڵ هەردوو دەوڵەتدا (عێراق - ئیسپانیا). بۆ نموونە كەتەلۆنیا و ئسپانیا میژوویەكی قووڵی هاوبەشی حوكمڕانیان پێكەوە هەیە، تا ئێستا واتە یەكێتییەكی بەرچاو و راستەقینە لەنێوانیاندا هەیە، هەربۆیەش زۆرینەی كەتەلۆنییەكان دەیانەوێت لەگەڵ ئیسپانیا بن، چونكە تەنها دوو ملیۆن دەنگیان بە جیابوونەوە دابوو، لە هەمانكاتدا یەكێتیی نێوان هەرێمی كوردستان و عێراق یەكێتییەكی بزر و ئاڵۆزە، كە بە قەد یەكێتییەكەی ئیسپانیا و كەتەلۆنیا هەرێمی كوردستان و عێراق، قوناغی دژوار و ناخۆش هەبوونە لە نێوانیان، كە رێژەی رەهای خەڵكی كوردستان لەگەڵ جیابوونەوەن لە عێراق".

ئەم مامۆستایەی زانكۆی سۆران گوتیشی: "یەكێتی ئیسپانیا و كەتەلۆنیا دەگەڕێتەوە بۆ پێنج سەد ساڵ پێش ئێستا كە هەر دووكیان لەژێر یەك فەرمانڕەوایی شادا بوون. بەڵام بە پێچەوانەوە كوردەكان لەلایەن هێزە باڵادەستە ئەورووپییەكانەوە بەتایبەتی فەرەنسا و بەریتانیا، بەهۆی رێكکەتنامای سایكس پیكۆتەوە ساڵی 1916 بەبێ ویستی خۆیان بە دەوڵەتی عێراقەوە لكێنران. جگە لەمەش هەرێمی كوردستان و كەتەلۆنیا جیاوازن لەڕووی كولتورییەوە بۆ نموونە لە هەرێمی كەتەلۆنیا خەڵك 55% بە ئیسپانی قسە دەكەن، هەروەها 33% بە كەتەلۆنی قسە دەكەن و زمانی كەتەلۆنی بە زمانی یەكەمی خۆیان دەزانن، لە كاتێكدا لە هەرێمی كوردستان، نەك هەر بە رێژەیەكی رەها بە زمانی عەرەبی قسە ناكەن، بەڵكوو زۆربەی هەرە زۆری هەر ناشیزانن، لەگەڵ ئەمەشدا عێراق دوو ڕێبازخوازی ئایینی سوننە و شیعەی تێدانە و كە قبووڵكردن و پێكەوەژیانیان بە ئاشتیانە لەیەك دەوڵەتدا ئەستەمە، بگرە هەر نائارامی بەردەوامی بەدوا دا دێت، هەرێمی كوردستانیش كۆمەڵگەیەكی سیكۆلارە، بۆیە پێكەوەژیانی (Coexistence)ئەم سێ لایەنە جیاوازە لە دەوڵەتێكدا قورسە وسەركەوتوو نابێت.

لەڕووی ئابووریشەوە كەتەلۆنیا لاوازە بۆ ژێرخانی ئابوورییەكەی پشت بە مەدریدی پایتەختی ئیسپانیا دەبەسێت، كەچی هەرێمی كوردستان سەرچاوەی سروشتی خۆی هەیە و زیاتر لە بەغدا بە سەربەخۆ پشت بەخۆی دەبەسێت کە زیاتر لەمەش كەتەلۆنیەكان 42% دەنگیان بۆ سەربەخۆیی دا لە 1ی ئۆكتۆبەری ساڵی 2017 وە زۆرینەیان لەگەڵ یەكێتیی ئیسپانیا بوون، كەچی زۆرینەی خەڵكی كوردستان واتە 93% لە 25 سێپتێمبەری 2017 بەشدار بوون لە راپرسی و زیاتر 72% دەنگیان بۆ جیابونەوەدا لە عێڕاق، بەگشتی لە ئەنجامی ئەم جیاوازییە میژوویی و كولتووری و ئابوورییەی نێوان هەرێمی كوردستان و هەرێمی كەتەلۆنیا دەكرێت، كە هەرێمی كوردستان شایەستەتر و لەبارترە لە هەرێمی كەتەلۆنیا، لە بەدەستهێنانی مافی چارەی خۆنوسین .










باسنيوز