ئارام شێخ محەمەد، جێگری دووەمی سەرۆكی پەرلەمانی عێراق لەسەر پشكی گۆڕان دەڵێ، ئەگەر رێككەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا سەرنەگرێ ئەوان دەگەڕێنەوە بۆ پەرلەمانی عێراق و داوایش دەكات كە بەغدا وەك پارێزگاكانی دیكەی عێراق مامەڵە لە گەڵ هەرێم بكات.


بە بڕوای سیاسەتمەداران و لایەنە سیاسییەكان ئەوەی ئەمڕۆ گۆڕان و هەڵسووڕاوانی داوا دەكەن كە بەغدا وەك پارێزگا مامەڵە لەگەڵ هەرێمی كوردستان بكات، لاوازكردنی هەرێمی كوردستانە و لادانە لە دەستووری عێراق، هەروەها ئەوە یاریەكی زۆر خەتەرناكەو یاری كردنە بە سۆزی جەماوەر، بەتایبەتی لە ناوچەی سلێمانی. ئاماژە بۆ ئەوەیش دەكەن، گۆڕان لە قەیراندایە و، دەیەوێت پرۆسەی سیاسی و كۆمەڵایەتی لە هەرێمی كوردستان تێك بدات، كە هیچ پێش چاو ڕوونیەكی نیە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان، بۆیە بەدوای دەرفەتێكدا دەگەڕێ كە كێشەیەكی دیكە دروست بكات، ئەوەیش شتێكی باش نیە و لە بەرژەوەندی گەلی كورددا نیە، چونكە ئێستا ئەولیەتی هەرێم شەڕی داعشە، كە ئێمە ڕووبەڕووی شەڕێكی گەورە بووینەتەوە لەگەڵ تیرۆریستانی داعش، لەگەڵ ئەوەی دەبێت ئێمە كار بۆ قۆناغی دوای داعش بكەین.


دیندار دۆسكی، سیاسەتمەداری كورد بۆ "هەولێر" گوتی: ئێمە لە هەرێمی كوردستان كێشەی ئابووری و سیاسیمان هەیە، چارەسەری ئەوانە دەبێت لە هەرێمی كوردستان بێت، نەك لە دەرەوەی هەرێم، چونكە كێشەكان لە دەرەوە چارەسەر نابن، هەروەها ئەگەر خەڵكی دەرەوە دوژمنی ئێمەیش نەبێت، بەس پێی خۆش نیە ڕەوشی هەرێمی كوردستان باش بێت و بەردەوام هەوڵی دووبەرەكی و تێكدانی رەوشی هەرێمی كوردستان دەكەن، بۆیە ئەگەر ئێمە كێشەكانی خۆمان ببەینە لای ئەوان ئالۆزتر دەكەن، بۆیە نابێت ئێمە بە هیچ شێوەیەك بۆ بەغدا بگەڕێینەوە، هەتا كێشەی ئابووری لە بەغدا چارەسەر ناكرێت، چونكە ئەوان بەخۆیان لە قەیراندان، لەگەڵ ئەوەیش لە نێوان هەولێر و بەغدا گفتوگۆ هەیە، پێش ماوەیەك سەرۆكی هەرێم سەردانی بەغدای كرد، سەرۆكی حكوومەت سەردانی بەغدای كردبوو، هەر لەسەر ئەو كێشانە هاتوچۆ هەیە و هەوڵیش هەیە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان، بۆیە هەر كێشەیەك هەبێت دەبێت لە ڕێگەی حكوومەتی هەرێم چارەسەر بكرێت، نەك هەر حزب و لایەنێك لە لایەك بیەوێت كێشەكان قوولتر بكاتەوە، ئەوەی ئەمڕۆ گۆڕان داوا دەكات كە بەغدا وەك پارێزگا مامەڵە لەگەڵ هەرێمی كوردستان بكات، لاوازكردنی هەرێمی كوردستانە و لادانە لە دەستووری عێراق، ئەگەر مامەڵە لەگەڵ كوردستان بكرێت دەبێت وەك هەرێم مامەڵە بكرێت نەك وەك پارێزگا، جا هەر پارێزگایەكی هەرێمی كوردستان بێت، ئەگەر كاتێك ئەو پلانە سەری گرت، حكوومەتی هەرێم مافی ئەوەی هەیە لە دادگای دەستووری سكالا تۆمار بكات، بۆیە ئەوەی ئەو لایەنە داوا دەكات لە بەرژەوەندی هەرێمی كوردستاندا نیە، چونكە ئێستا ئەولیەتی هەرێم شەڕی داعشە، كە ئێمە ڕووبەڕووی شەڕێكی گەورە بووینەتەوە لەگەڵ تیرۆریستانی داعش، لەگەڵ ئەوەی دەبێت ئێمە كار بۆ قۆناغی دوای داعش بكەین.


گوتیشی: كێشەی ئابووری لە هەرێمی كوردستان كێشەیەكی ڕاستەقینەیە، ئەمڕۆ بەهای نەوت بەشێوەیەكی بەرچاو دابەزیوە، ئەوەیش كاریگەری خۆی كردووتە سەر ئابووری هەرێمی كوردستان، بۆیە ئەوەی گۆڕان ئەمڕۆ داوای دەكات ڕەوشی كوردستان بەرەو ئاقارێكی خراپ دەبات، كێشەی ئابووری و كێشەی سیاسی لە هەرێمی كوردستان هەیە و دەبێت چارەسەر بكرێن، بەڵام دەبێت لایەنە سیاسییەكان لە هەرێمی كوردستان چارەسەر بكەن، نەك لە بەغدا و شوێنەكانی دیكە، بۆیە پێموایە حزب و لایەنەكان بۆ یەكدی تەنازول بكەن باشترە نەك بۆ بەغدا و عەبادی سەری خۆ شۆڕ بكەن، كە لە كاتێكدا بزانین 100% چارەسەری ئەو كێشانە لە دەستی ئەواندا نییە.


دۆسكی، روونیشیكردەوە، گۆڕان لە قەیراندایە، دەیەوێت پرۆسەی سیاسی و كۆمەڵایەتی لە هەرێمی كوردستان تێك بدات، كە هیچ پێش چاو ڕوونیەكی نیە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان، بۆیە بەدوای دەرفەتێكدا دەگەڕێ كە كێشەیەكی دیكە دروست بكات، ئەوەیش شتێكی باش نییە و لە بەرژەوەندی گەلی كورددا نیە.


دیندار دۆسكی، سیاسەتمەداری كورد ئاماژەی بۆ ئەوەیش كرد، لە دوای رووخانی رژێمی بەعس، كە چووینەوە بەغدا باسی فیدڕالیەت دەكرا، كە عێراق لە 18 پارێزگا پێكهاتووە، ئێمە وەك كورد ڕازی نەبووین، چونكە لە سەردەمی ڕژێمی بەعس، پارێزگاكانی هەرێم لەگەڵ عێراق نەبوون و، سەربەخۆ بوون، جا چۆن ئێستا ڕازی دەبین كە وەك پارێزگا مامەڵە لەگەڵ هەرێم بكرێت، جا ئەمڕۆ ئێمە وەك كورد بچینەوە بەغدا و داوا بكەین وەك پارێزگا مامەڵە لەگەڵ پارێزگاكانی هەرێم بكرێت، ئەوە شتێكی زۆر خراپە و دەبێت ئێمە ڕێز لە خوێنی شەهیدان و خەباتی گەلی كورد بگرین، لەگەڵ ئەوەیش من لەگەڵ ئەوەم كە كێشەكانی هەرێم چارەسەر بكرێن.


محەمەد بازیانی، سەرۆكی حزبی بزاڤی چاكسازی و گەشە بە "هەولێر"ـی رایگەیاند، ئێمە دیدو بۆچوونمان وایە وەك بزاڤی چاكسازی و گەشە، ئەم سیستەمە فیدڕالیەی كە هەمانە بەرەو كۆنفیدڕالیەت و دەوڵەتی كوردی بڕوات، نەك بگەڕێینەوە بەغدا و وەك پارێزگا مامەڵە لەگەڵ شارەكانی ئێمە بكرێت، كە ئەوە هەدەف و ئامانجی ئێمەیە، هەر كارێك لە دەرەوەی ئەوە بێت، ئێمە بە كارێكی نادەستووری و خراپ دەزانین، لەگەڵ ئەوەی ئەوە هیواو ئاواتی گەلی كورد نییە.


ئەوەشی دركاند، ئەگەر ئێمە كێشەكانی خۆمان چارەسەر نەكەین، لە دەرەوە هیچ كاتێك چارەسەر ناكرێن، بەڵكو لایەنەكانی دەرەوە بەردەوام هەوڵی نانەوەی دووبەرەكی و كێشەی زیاتر دەدەن و هەوڵدەدەن ئێمە لەناوخۆمان یەكڕیز و یەكگرتوو نەبین، كێشەی مووچە بەغدا چارەسەر ناكات، ئەگەر خۆمان چارەسەر نەكەین، چونكە ئەوان بە خۆیان كێشەی ئابووریان هەیە، ئەوان پارە لە بانكی مەركەزی وەردەگرن، تا مووچەی فەرمانبەران دابین دەكەن، بەڵام پێویستە حكوومەتی هەرێم، سەرۆكایەتی هەرێم بە زووترین كات لە چارەسەر بگەڕێن، ئەگەرنا بەغدا پێی خۆشە ئێمە چاومان هەر لە دەستی ئەوان بێت.


كاروان ساڵح، هەڵسووڕاوی پێشووی بزووتنەوەی گۆڕان بە "هەولێر"ـی گوت: بە ڕاشكاوی بڵێین، گۆڕان لەو چەند ساڵەی رابردوو لە هەموو سیاسەتەكانی خۆی دووچاری فەشەلێكی زۆر گەورە بووەتەوە، لە رووی جەماوەرییەوە، هەروەها لە رووی سیاسی و پەیوەندییەكانیەوە كاتێك كە لەگەڵ ئەو چوار لایەنە لەناو چوارچێوەی هاوپەیمانیەتیەكدا بوون، ئێستا ئەو هاوپەیمانیەتیە نەماوە و هەڵوەشاوەتەوە هەست بە تەنیا بوون و گوشەگیرییەكی زۆر گەورە دەكات، دەیەوێت بەوشێوە چەواشەكارییە هەر هیچ نەبێت سەرودڵی هەندێك لایەن، بەتایبەتی ئەو لایەنانەی كە هاوپەیمانی بوون و ئێستا بەجێیان هێشتووە، سەرو دڵی ئەوانیش بگرێت، هیچ كەسێك لە هەرێمی كوردستان بەو سیاسەتە و هەڵپەهەڵپەی گۆڕان ڕازی نیە و لێشی قبووڵ ناكات، پێموایە ئەوە یاریەكی زۆر خەتەرناكەو ئەوە چاوەڕوانكراو بوو لە گۆڕان.


گوتیشی: بەر لە ئێستا چەندین جار باسم كردووە، گۆڕان بۆ شاردنەوەی عەیبەكانی خۆی و شكەستەكانی خۆی، هەوڵی وورووژاندنی هەندێك شت دەدات بۆ ئەوەی لایەنەكانی دیكە ناچار بكات بێتەوە ناو ئەو بازنەی كە پێشتر تێدا بوو، پێموا بێت بۆ ئەو شوێنە ناگەرێتەوە كە كاتی خۆی تێدا بوو، بۆیە گۆڕان هەڵەیەكی مێژووی دەكات و دەكەونە خانەی بەرپرسیارەتی نەتەوەی زۆر گەورە و دەكەونە خانەی غیانەت و كەس نیە لەو زمانە تێ نەگات دابڕانی پارێزگایەك، كورد زۆر شەڕی لەسەر ئەو مەسەلەیە كردووە و لە دەستوور ئەو بابەتە جێگیر كراوە، بە هیچ شێوەیەك ئەو بابەتەی گۆڕان باسی دەكات دەستووری نیە،، تەنیا یاریكردنە بە سۆزی جەماوەر، بەتایبەتی لە ناوچەی سلێمانی، هەروەها فشارێكە دەخاتە سەر پارتی و یەكێتی لایەنە ئیسلامییەكان".
HAWLER-