لە دیدارێکی ڕۆژنامەوانیدا بەڕێز عەلی حسێن، ئەندامی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی و بەرپرسی لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان، لەبارەی دۆخی سیاسیی ناوخۆی هەرێمی کوردستان وەڵامی چەند پرسیارێکی هەولێری دایەوە.


- دوو جۆر نارەزایی هەیە، جۆرێکیان داخوازی خەڵك و نیگەرانەی خەڵکە لە هەندێک بابەتی دیاری کراودا بەتایبەت ئەوەی پەیوەستە بە قەیرانی دارایی، ئێمە ئەوە بە شتێکی زۆر ئاسای وەردەگرین، لە هەر کۆمەڵگایەکدا ئەم نەفەسەی تیادا نەبێ زیندووی خۆی لە دەست دەدات، بەڵام ئێمە ناڕازی دروستکرا و یاخود بە بەرنامەی دروستکرا و کە جیهەتێکی سیاسی لە پشتەوەیەتی لەگەڵ ناڕازی خۆرسکی خەڵک جیای دەکەیەنەوە، بە بۆچونی ئێمە ئەوە سلێمانی دوو شتە یەک، ئەو حزبانەی لە سلێمانین بەشی زۆریان بەشدارن لە حوکمڕانی و دەسەڵات بەڵام لەبەرامبەر خەڵک و مەسئولیەتدا رایان کردووە خۆیان بە بەرپرس نازانن تاکوو وەڵامیان بۆ خەڵک هەبێت، کاتێکیش لە بەرپرسیاریەتی ڕادەکەی بۆشایەک لای خەڵک دروست دەبێت،ئیتر خەڵک روو لە کوێ بکات.؟



خۆپیشاندانەکان بە سیاسی کراون؟
بەڵی ئەو حزبانە بۆ موزایەدەی سیاسی و سوود وەرگرتن لەو دەرفەتە و بۆ بەدەستهێنانی هەندێک مەکاسبی سیاسیی خۆیان لە بەرپرسیاریەتییەکان دەدزنەوە.

بەڵام خەڵک موچەی نیە و ناڕازییە؟
نەخێر ئەو حزبانە خۆیان ئەو خۆپیشاندانەیان دروستکردووە و خۆشیان بەشێکن لێی، تەنها بۆ موزایەدەکردن بە سەر پارتی..


باشە بەڵام ئایە پارتی بەرپرس نییە لەم دۆخە؟
پارتی بەرپرسیارە و لە بەرپرسیاریەتیش ڕاناکا، بەڵام پارتی بە تەنها بەرپرسیار نییە، پارتی بە قەد پێگە وقورسایی خۆی بەرپرسیارە، بەڵام بەشێکی زۆریش ئەم مەسئولیەتە دەکەوێتە سەر حزبەکانی دی، بەتایبەت ئەوانەی لە سنووری سلێمانی و گەرمیانن دەستڕۆیشتوون.



داهات و سەرچاوەی دارایی هەرێم لای کێیە و چۆن دابەش دەکرێ، وەکو حزب ئاگادارن؟
ئەو کاتانەی کە دوو ئیدارەیش نەبووە و ئێمە یەک حکومەت بووین ئیمکانیەتی سلێمانی و گەرمیان لە %٤٣ بۆ سلێمانی و گەرمیان چووە، ئەمە لەو پارەیەی لە بەغداوە هاتووە بەم شێوەیە بووە، وە ئەو کاتەی کە قەیرانی دارایی دروست بوو هەرچی ئیمکانیاتی سلێمانی هەیە بە تایبەتی لە گومرگ تەنها ژمارەکەی هاتووە بۆ ئێرەو پاراکە نەهاتۆتە خەزێنەی حکومەت.



بە پێی زانیاری ئێوە ماوەی چەندە ئەو پارەیە نەهاتۆتە ئێرە؟.
-بە پێێ زانیاری ئێمە پێش دوو ساڵ لە گومرگ هەندێکی بە ناڕەسمی نەدەهات نەک بە ڕەسمی، من لە حکومەت نیم و لە وەزارەتی مالیە نیم بەڵام ئەوەی کە بیستومانە و بەدواداچونمان بۆ کردووە زیاتر لە ساڵێکە هەر بە رەسمی هیچ پارەیەک نایە.

بۆچی لەماوەی ساڵێکدا پارتی ئەوەی شاردۆتەوە لە خەڵک؟.
- پارتی لە کۆڕ و کۆبونەوەکان باسی کردووە وە بە لایەنەکانی گوتووە و قسەی لەگەڵ کردوون، ئەو لایەنانەی کە بەشدارن لە حکومەت، لە کۆبونەوەی ئەنجومەنی وەزیران وە لە کۆبونەوەی پارێزگاکان، پارتی نا حکومەت پێ گوتین کە واقعەکە بەو شێوەیەیە، ئەم واقعە لە ئیدارەی سلێمانی کە هەموو لایەنەکانی تێدایە دەبێ خۆیان باسی بکەن.



لە فەرمانگەکانی سلێمانی دەوام وەک پیویست نییە، لە هەولێر ودهۆک دۆخەکە چۆنە؟
-پارتی هاوکاری دام و دەزگاکانی حکومەتە، بۆیە تا حەدێکی باش توانیویەتی لە هەولێر و دهۆک و شوێنەکانی تر سەقامگیری دروست بکات، ئەو ئیستیقرارەی لە دامودەزگا و دەوائیرەکانی ئەم سنورەدا هەیە بە شێوەیەکی گشتی تەندروستە، لەبارەی دەوام بەراورد ناکرێ لەگەڵ سلێمانی و گەرمیان، بەداخەوین کە لەوێ دەوام نییە.



پارتی فشار لە سەر ناکات بۆ ئەوەی دەوام هەبێت ؟
-زۆرینەی خەڵک فەرمانبەرن،ئەگەر بێت و خەڵک خۆی قەناعەتێکی نەبێت، چۆن زەخت لەم هەموو خەڵکە دەکرێت.؟ مەسەلەی قەیرانی دارایی کاریگەری لە سەر خەڵکی هەولێر و دهۆک هەیە وکو سلێمانی، بەڵام لێرە حزب بە خەڵک ناڵێ وەرە سەرجادە، گەر نا لێرەش خۆ پیشاندان هەیە، بەڵام ئەو نارەزایەتیەی لێرە هەیە نارەزایی سروشتیە، وە ئەم جۆرە نارەزایەتیانە حوکمڕان و پارتیس بە شتێکی زۆر ئاسایی وەری دەگرێت..



ئاراستەیەکی سیاسی هەیە، داوا دەکات بەغدا مامەڵەی پارێزگا لەگەڵ شارەکانی کوردستان بکات هەڵویستی پارتی چییە.؟
- ئێمە مێژووی دروستبوونی دەوڵەتی عێراقمان خویندۆتەوە. کە دەوڵەتی عێراق دروستبوو، ریفراندۆم کرا، خەڵکێک هەبوو لە ناوچە جیاجیاکانی عێراق لە جیاتی خەڵک قسەیان لەگەڵ بەریتانیەکان دەکرد بەتایبەت ئەوانەی کە بەرژەوەندیان لەگەڵ ئینگلیزەکاندا هەبوو، بەڵام لە سلێمانی ئەو سەردەمە کە چوون بۆ ڕاپرسی، خەڵکی سلێمانی هەڵوێستی نیشتیمانپەروەری خۆیان نواند دەیان ویست کورد سەربەخۆ بێ، واتە لە سالی بیستەکانەوە باسی سەربەخۆیی دەکرا، ئێستا لامان سەیرە کەسانێک هەبن دوای هەشتا ساڵ، بە ناوی خەڵکی سلێمانی باس لەوە بکەن بگەڕێنەوە بۆ بەغدا.


ئەم حزبانەی ئەم داوایە دەکەن یا خەڵکی سلێمانی یا لە خەلکی شارەکە نەگەیشتوون نین. چونکە خەڵکی سلێمانی مێژوویەکی پڕ لە شانازی و شۆڕشگێڕیی و نیشتمانپەروەرییان هەیە، ئەمە سیاسەتی گروپیکی بچوکە ئەیەوێ خەڵکە بەو ئاراستەیەدا دەبات..



ئەو گروپە سەرکەوتوو دەبن؟
تەسەوەری من سیاسەتێکی شکست خواردووە، ئەمە ئەو تەجرەبە بی ئەنجامەیە کە جەماعەتیک هەر لە سالانی شەستەکانەوە لەناو بزووتنەوەی سیاسیی کوردی خەریکی بوون و چونەوە باوەشی حکومەتی بەغداو و خۆیان رادەستی کردەوە.


بەڵام ئەوەی ئەم تەرحە دەکات وەزیفەی فەرمی لە ئەنجومەنی نوێنەران هەیە؟
بەداخەوە کە گۆران و خودی ئارام شێخ محەمەد ئەو قسانەی کرد، ڕاستە لە مەوقعێکی گرنگە، وە هەموو لایەکیش دەزانین کە چۆن ئەو مەوقعە بەوان دراوە کە ئستیحقاقی، لەو مەوقعەدا دەبێ بە ناوی کورد قسە بکرێ، بۆیە من پێم وایە ئەو ئاراستەیەی کە نەوشیروان مستەفا و خەڵکێک تیایدا کار دەکەن لە ناو خودی گۆڕانیش هەموویان تەئیدی ناکەن و دژی وەستاونەتەوە،گۆڕان حەرەکەیەکە، زۆر بەی زۆری کادرە ئەساسیەکان پێشتر یەکێتین بوون، خەڵکێکی ماند و نیشتیمان پەروەری تێدایە، بروام وا نییە ئەمە هەتا سەر بۆ گۆڕان بچێتە سەر.



ئەم ئاراستەیە بە چ مەبەستێکەوە دەرکەوتوە وئیستا پەیوەندی هەولیر بەغدا هیندە خراپە کە پەنا بۆ تەدەخولی حکومەتی بەگدا بکریت لە کاروباری هەرێم.؟
- زۆر موزایەدە لەسەر ئەوە کرا کە لە بەغدا دوورکەوتینەوە، بە تایبەتیش پارتی بەوە تاوانبار دەکرا، کە لە بەغدا دوور کەوتوینەتەوە، بەڵام ئەو هەماهەنگیەی ئێمە لەگەڵ هاوپەیمانان وە ڕێککەوتنەی وەزارەتی پێشمەرگە و سەرۆکایەتی هەرێم بە تایبەتی لەگەڵ ئەمریکا لەسەر موسڵ و ناوچەوکە، هەروەها سەردانی سەرۆک بۆ بەغدا کە بە گرنگیەوە لەسەر ئاستی بەغدا و هاوپەیمانانیش وەسف کرا، وە لە تەئریخی دەوڵەتی عێراق کە بۆ یەکەمجارە سوپای عێراق و پێشمەرگە پێکەوە لە سەنگەرێک بن هاوکار بن، وە هاتنی عەبادی بۆ کوردستان، ئەو هەماهەنگیانە خەریکە ڕۆڵی ئیجابی دەگێڕێ کە ئێمە جارێ پێکەوە دوژمنێکی هاوبەشمان هەیە کە داعشە.



هیج جۆرە شەراکەتیک لە حکومڕانی بەغدا دەبینی.؟
ئێمە سەراحەت پێمان گوتوون وەختیک لێکیش جیا بینەوە، بە دیالۆگ و لێکتیگەیشتن جیادەبینەوە وەک دوو دراوسی، نەک بە دوژمنایەتی،ئەو ئاراستەیە ئاراستەیەکی ئیجابییە لە بەرژەوەندی ئێمە و بەغداشە، بەڵام ئەو ئاراستەیە خەریکە کۆسپی بۆ دروستدەکرێت.



کێیە درووستی دەکات؟
نیگەرانی لەلایەن خەڵکێك بۆ دروست بووە، بەتایبەتی لەلایەن مالکی، ئەو مالیکییەی کە موسڵ و ئەنبار و چەندین ناوچەی تری بەجێ هێشتووەو تەسلیمی داعشی کرد، جەیشەکەی فشۆڵ بوو هەڵات، بەڵام ئێستا ئەو سوپایەی کە بە قیادەی عەبادییە بە هەماهەنگی لەگەڵ پێشمەرگە دەیەوێ ئەو شوێنانەی کە مالیکی جێی هێشتببوو ئازادی بکاتەوە.



مالیکی دەیەوێ چی بکات؟
بەم هەماهەنگییەی پێشمەرگەو سوپای عێراق مالکی تووشی هێستریا بووە و گۆڕانیش بەدوای هێستریاکەی مالیکی کەوتووە.

ئەی گۆڕان چ پەیوەندییەکی بە مالیکیەوە هەیە؟
مالکی لەگەل بەشێک لە گۆڕان و ئارام شێخ محمەد و ئەمسالی ئەو کە ئاراستەی نەوشیروان موستەفان جێبەجێ دەکەن، لەگەڵ تەیارێک لەناو یەکێتی نیشتمانی، بەڵام ناتوانین بڵێین کە ئەمە بڕیاری کۆتایی یەکێتیە.

ئەمە فشارێکە یان پرۆژەیەکی جددیە؟.
-ئەگەر فشار بێ هەر سەرکەوتوو نابێ، وە گەر پرۆژەی جددیش بێ ئەنجامەکەی هەر شکستە، کێشەکە زۆر لەوە گەورەترە جاری یەکەم ماڵی شیعە ئەمە قبوڵ ناکات چونکە ماڵی شیعە بەو ئاراستەیە نییە کە ئەوان دەیکەن.کێشەی سوننە و شیعە زۆر لەوە گەورەترە . بە قەناعەتی ئێمە ئەگەر ئەو ئاراستەیەی مالیکی بەردەوام بێت دوای داعش داعشێکی تر دروست دەبێ، بۆیە ئەو بیرۆکەیە نەزۆکە، وە هەر لە سەرەتاوە فاشیلە و سەرکەوتوو نابێ


ئەو بەرنامانەی نەوشیروان داینابوو، هەموویان فەشەلیان هێنا، بۆ نموونە، لەسەرەتای ١٧ شوبات کە دەستیان بە خۆپیشاندان کرد قەناعەتیان وابوو کە بەهاری عەرەبی زۆر ناوچەی گرتەوە کوردستانیش دەبێ بە بەشێک لەوەی کە هەیە و دەگوزەرێت بەڵام بە هەڵەدا چوون، کورد لە ١٩٩١ ڕاپەرینی کردبوو، واقیعی کوردستان زۆر جیایە لەو واقیعەی کە هەبوو.


نەوشیروان کە هاتە دەستەڵات ئومێدی بە خەڵک دا کە چوار ساڵی حوکمڕانی، بە ئارامی دەبی، بەڵام کە هاتن ویستیان پەرلەمان و حکومەت بکەن بە ئامرازێک بۆ ئەوەی دۆخەکە تێکبەدەن، بە قەناعەتی خۆیان پەرلەمانن پەرلەمان بەکار دێنن بۆ جێبەجێ کردنی مەرامەکانی خۆیان، نەک هی ئێستا بگرە ئی ساڵی شەست و چوار کە خۆیان بەشێک بوون لێی، قەناعەتیان وا بوو کە قونسوڵخانەکان لێرەیە ئەمریکا لیرەیە شەڕی داعشە دەتوانن ئەمەیان بۆ بچێتە سەر ئەگەر لەوەش سەرکەوتوو نەبوون. دوای ئەوە بینیمان کە بڕوایان وابو کە بە قەیرانی دارایی دەتوانن کە خەڵکی پێ چەواشە بکەن، قەیرانی دارایی مەسەلەیەکی دەولیە مەسەلەی دابەزینی نەوتە بەشێکی زۆری پەیوەستە بە بەغدا چونکە بودجەی کوردستانی بڕیوە، وە بەشێکی پەیوەستە بە شەڕی داعش کە کاریگەری هەیە، وە بەشێکیش پەیوەستە بە خراپ ئیدارەدانی ناوخۆمان کە خەڵکێکی زۆر دامەزراوە بە حەقیقەت دەیان ویست هەموو ئەمانە بخەنە سەر ملی پارتی، وە پارتی بخەنە گۆشەیەک خەڵک هاندەن کە نەک خۆپیشاندان دەکرێ بەڵکوو ڕاپەڕینێک دەکرێ لە کوردستاندا لەمەشدا فەشەلیان هێنا کە چەند منداڵێک و کەسێکیان شەهید کرد و لە بارەگاکانی پارتی دەستیان پێکرد. ئێستا هەموو بینای بەرنامەی بەڕێز نەوشیروان مستەفا، لەسەر ئەوەیە کە دوای گرتنەوەی موسڵ کۆتایی شەڕی داعش هێز و توانای پارتی کۆتایی دێ، کەچی نازانن بە پێچەوانەوە پارتی وە جەنابی سەرۆک مەسعود بارزانی، ئێستا بەشێکە لە هاوپەیمانیەتی نێودەوڵەتی لە ناوچەکەدا، هەر گۆڕانکاریەک لە ڕوو بدات نەک بە بۆچوونی ئێمە بە بۆچوونی زۆر لە دپلۆماتکاران کە ڕۆڵیان هەیە، دەڵێن رۆژهەڵاتی ناوەراست بە بێ کورد و خودی جەنابی سەرۆک مەسعود بارزانی ئیستقرار بەخۆیەوە نابینێ .

دەبێ ئەو بەشێک بێ لە چارەسەرکردنی ئەگەرەکانی دابەسکردنی ناوچەکە.


من پێم وایە لە کۆتاییدا خەڵک لێیان هەڵدەستێ چونکا گەر تۆ سەیری کەی شەقامیان پڕ کردوە لە موزایەدە هەموویان کردووە بە حزبایەتی.


گۆڕان جگە لە چەواشەکاری هیچی تری بۆ خەڵک پێنەبوو، ئێستا خەریکە خەڵک بۆی ڕوون دەبیتەوە کە بایکۆتی دەوام چۆن بە سیاسی کراوە گۆڕان خواستی ڕەوای مامۆستایانی بۆ خۆی بە بارمتە گرتووە، ئایا ئەوان نازانن ئەگەر ١٠ مامۆستا ڕازی بکەن کە دەوام نەکەن بەلام ئەو قوتابخانەیە ٣٠٠ قوتابی لێیە، ئەو ٣٠٠ قوتابییە دایک و باوکیان چاوەڕین ڕۆڵەکانیان پەروەردە بکرێن، زۆربەشیان باوکیان پێشمەرگەن و یان فەرمانبەرن یا هەژار و کاسبکارێکە، باشە سبەی کێ تەحەموولی مەسولیەتی فەوتانی ساڵێکی خوێندنی ئەم مندالانە دەکات، باشە خەڵکیش پرسیاری ئەوە ناکات، بۆ لە هەولێر دەوام و خوێندن و قوتابخانە هەیە، ئەی لەوێش هەمان کێشەی مووچە و قەیرانی دارایی نییە؟! خەڵک هەقی خۆیانە بپرسن بۆچی دەسەڵات لە هەولێر و دهۆک توانیویەتی کارێکی وا بکات پرۆسەی خوێندن لە هەولێر و دهۆک نەوەستێت. لە ڕاستیدا ئەوان هیچ وەڵامێکیان پێنییە بۆ ئەو پرسیارانە وبۆ ئەو زوڵمەی کە لە خەڵکی دەکەن.
HAWLER-