گەلەک جاران مە وەسا ھزر دکر مادەم مە ل کوردستانێ پەترۆل ھەیە ھێدی ئەم پێدڤی ب ھیچ وزەیەکا دیتر نابین و ھەتاھەتایە پەترۆل دێ بۆ مە مینیتن، بەلێ ئەزموونێن ڤێ دۆماھێکێ ئەڤ گریمانەیە خەلەت دەرئێخست و بۆ مە دیار کر نابیتن ئەم ھێدی بتنێ پشتا خۆ ب پەترۆلا کوردستانێڤە گرێبدەین و پێدڤییە ئەم خۆ ژ ڤی جۆرێ مێنتالیتەیا نەگۆھۆڕ و جێگیر قۆرتال بکەین و ل ئەلترناتیڤێن وێ بگەڕھین دا کێمتر تووشی ئاستەنگ و کێشە و قەیرانێن ئابووری و جڤاکی و سایکۆلۆژی ببین.
یا ڕاستی ڕۆلێ وزەیێ پەترۆلێ یا دیارە و ناھێتە ڤەشارتن، بەلێ دگەل ھندێ دا ژی ھەرچەندە ل سەردەمێ ڕژێما بەعسا فاشیستی و سەدامێ گۆڕ ب گۆڕ ئەڤ پەترۆلە یاکۆ دھێـتە بناڤکرن ب " زێڕێ ڕەش" بۆ مە کوردان بیە " ژەھرا ڕەش" و گەلەک مالوێرانی بۆ مە بدویڤ خۆ دا ئیناند ژلایەک دیترڤە ڕژێما بەعس د ماوێ نێزیکی سی سالێن دەستھەلاتا خۆ یا دیکتاتۆریانە، لەوانەیە پاشکەفتا پەترۆلا چەند سەد سالێن نڤشێن ئاییندە ژی بەرھەم ھینابیتن و کربیتە چەک و تەقەمەنی و بسەرێ مە دا کربیتن یان ژی ل بانکێن جیھانی یان ژی لبن عەردی ڤەشارتبیتن یان ژی وەلێکربیتن ھەرکەر لێکری! و بەرھەمێ ژەندەھا نڤشێن داھاتی ل وەلاتێ مە و کوردستانێ قۆربانی مێنتالیتەیا بێھنگەنییا خۆ کری.
بەلێ بلا ئەڤ چەندە بۆ مە ببیتە پەند و وانەیەک و ئەم ل جھێن دیتر ژی مفای وەربگرین. نۆکە ل کوردستانێ ئاڤاھی دھێنەچێکرن و ھەمی ئەڤ دەشتە یێن ھاتینە دابەشکرن و داگیرکرن و ئەڤە جھێ دەستخۆشیێ یە ل حکۆمەتا ھەرێما کوردستانێ، بەلێ بلا ئەم بزانین ئەڤ ئەردە نەتنێ یێ وان کەسانە ئەوێن ڤان چەند سالان تێدا دژین، بەلکۆ ھەروەسا جھێ باب و باپیرێن مە بوویە و دێ جھێ نەڤی و نڤیچڕکێن مە ژی بیتن ل سەدان و ھزاران سالێن ئاییندەدا. ڤێجا چەوا دبیتن ئەم ھەما ڕابین و د ماوێ ڤان چەند سالان دا ھەمی ڤان ئەردا بکەینە ئاڤاھی و خانی و بۆ نەڤیێن خۆ ھیچ جھەکی نەھێلین. ڕاستە ئەم کوردەواری دبێژین خۆدێ کەریمە و کی دزانیتن کا دێ سۆباھی و چەند سالێن دیتر چ چێبیتن! بەلێ ھەکەر ھات و ژ نەچێبووی پا دێ مە چ بەرسڤ بۆ وی نڤشێ ئاییندە ھەبیتن.
بەلکۆ گەلەک جاران ڕێکێن ھەین تاڕادەیەکێ بارێ ڤێ ئاریشێ سڤکتر دکەتن و بەلکۆ ژی مفایەکێ باشتر دگەھینیتە مە. دروستکرنا خانیێن سێ نھۆمی دێ گەلەک ژ خانیەکێ ئێک نھۆمی و ئێک قات باشتر بیتن، یێ کۆ پترتر جھی دگرن. خانیێن ستوینی گەلەک جاران بمفاترن ژ وێ چەندا ئەم ھزر تێدا دکەین. ل دەرڤەی کوردستانێ و نەخاسمە ئەورۆپا و ئەمریکایێ و گەلەک جھێن دیتر یێن کۆ ئاریشەیێن ئەردی و جھێ ئاکنجیبوونێ ھەین، خانی پترتر بشێوازێ ستوینی ( عەموودی) دھێنە ئاڤاکرن، ھەرچەندە سیستەمێ ژیان و کاودانێن مە ژ گەلەک لایەنانڤە وەکی یا وان نینە، بەلێ ئەم ژی ژلایێ خۆڤە دشێین خانیێن خۆ و پارچەیێن خۆ یێن ( ٢٥٠) مترێ چارگۆشە بکەینە دوو پارچە یان ژی سێ پارچە و شوینا خانیەکێ پەحن و جھگر، دوو یان سێ خانیێن سێ قاتی بۆ سێ مالان دروست بکەین.ئەڤێ چەندێ ھژمارەکا خالێن ئەرینی یێن ھەین، وەکی:
١- فرۆتنا پشکەک ژ ئەردی بۆ خەلکەک دیتر، یێ کۆ بەلکۆ پێدڤی بیتن و جھەک نەبیتن، و ئەڤە دەلیڤەیەک باشە بۆ بۆ وی ژی ببیتە خۆدان ئەرد.
٢- مفاوەرگرتنا مادی ژ فرۆتنا وی ئەردی و نیڤا وێ و بکارئینانا وی پارەی د کارەک و پرۆژەیەک دیتر دا و ئەڤە ئابووریکرنەکە بۆ خۆدانێ ئەردی.
٣- ئابووریکرنا گشتی و ئەردی کۆ ل شوینا داگیرکرنا سێ پارچەیێن درێژ، پارچەیەک دبیتە سێ خانی و د شێتن قاتێ ئێکەم بۆ خانیەکی یان ژی دووکانەکێ یان ھەر کارەک دیتر مفا ژێ بھێتەوەرگرتن.
٤- ئەڤ ئەردە دشێتن قات یان دوو قاتێن خانی بدەتە کرێ بۆ ھندێ خەلکەک دیتر ژی خێرێ ژێ ببینیتن و بڤێ چەندێ مفایەک بگەھیتە ھەر دوو لایان.
٥- چێکرنا خانی بڤی ڕەنگی تاڕادەیەکێ دێ کارێ خزمەتگۆزاریێ ژی بسانەھیتر ئێخیتن ژ لایەنێ ئاڤێ و کارەبێ و ... ھتد.
٦- خانیێن چەند قاتی ژبلی مفایێن سەری ڕەنگەک تازەتر و جوانتر و شارستانیانەتر ددەتە باژێڕی و وێنەیەکێ خانیێن بلند و جوانتر بۆ باژێڕی دروست دکەتن.
٧- ئەڤ جۆرە ئاڤاھیە دێ دەلیڤەیەکێ دەنە نەسل و نەڤیێن داھاتوو ژی ئەرد و زەڤی و ئاخ تێرا وان ژی بکەتن و مافێ وان ژ لایێ مە ڤە نەھێتە خوارن.
٨- ئەڤ جۆرە ھزرکرنە لنک تاکێ کوردستانی دێ ھەستەکا بەرپرسیارەتیێ، وەک ئێک ژ بۆھایێن مرۆڤی، لنک وی دروست کەتن و ئەڤە پشکەکە ژ پێدڤیاتیێن ھەبوونا کەساتیەکا دەرووندروست و ساخلەم ژ لایەنێ سایکۆلۆژیڤە و ئەڤ چەندە بۆ وەرار و گەشەیا کەساتیا مرۆڤی ب گرنگ و فەر دھێتە زانین و ئاستێ باوەری بخۆ بوونێ لنک مرۆڤی بلندتر دکەتن.

*مامۆستایێ ئەکادیمی/بسپۆرێ زانستێن پێداگۆگی و سایکۆلۆژی/زانینگەھا زاخۆ