سەرۆكی یەكێتیی نووسەران عیراق: ههڵبژاردنهكهی 30ی نیسان فیتنهی تائیفی قوڵتر كردهوه
فازڵ سامر سهرۆكی یهكێتی نوسهرانی عێراق له لیدوانیكی تایبهتی بۆ گوڵان میدیا ئاماژه بهوه دهكات ههڵبژاردنهكانی 30ی نیسانی رابردوو زیاتر فیتنهی تائیفی قوڵتركردهوه، بۆیه ئاكامی ههڵبژاردنه لهبری ئهوهی ئومید دروست بكات ، مهزنده دهكرێت زیاتر باردۆخه ئالۆزتر بكات.
گوڵان: دوای ئهم ههڵبژاردنه ئایندهی عێراق چۆن دهبینیت؟
سامر : عیراق دوای ئەم هەڵبژاردانە كەوتۆتە دووڕیانێكی سەخت و نادیارەوە، بەداخەوە دەمەوێ بڵێم كە چەند ئەو هەڵبژاردنە سیمایەیكی دیموكراسیی بە عیراق بەخشی، ئەوەندەش بووە هۆی قووڵكردنەوەی زیاتری تایفەگەری لە وڵاتدا، لە میانی بەرنامەو لافیتەكانی ئەو لایەنانەی كە بەشداریان تێداكرد هەموویان رێك و بەرهەمدار دیاربوون كە مەبەست بنیادنانەوەی عیراق و زیاتر خزمەتكردنی هاووڵاتیانە، بەڵام رەشبینیی ئەوەیان پێوە دیارە كە ئەو بەرنامانە لە بەرژەوەندیی حزبی و تایفی و ناوچەگەریی بەرجەستە بكرێن، ئەوەی بە ئاواتی دەخوازم ئەوەیە كە هەموومان لە مانای دیموكراسییەت بگەین نەك تەنیا بەو مانایەی كە زۆرینە لەسەر حیسابی كەمینە حوكمڕانی بكات و ئەوانی دیكە وەلاوە بنێت بەڵكو حكومەتێك پێكبێت كە هەموو لایەن و توێژە سیاسییەكان بەشداری تێدا بكەن، چونكە لە راستیدا مانای تەواوی دیموكراسییەت لەوەدایە كە هەموو كەمە نەتەوەیی و مەزهەبی و توێژە بچووكەكان هەریەكەیان بە قەدەر قەوارەو ئاستی خۆیان بەشداری تێدا بكەن، كە بەهەموویان بتوانن لە میانی پیادەكردنی كاری پەرلەمانیدا بەیەك هەناسە بۆ ئاوەدانكردنەوەی عیراق كاربكەن ئەویش بنیاتنانی عیراقێكی فرەیی و دیموكراسییە كە بتوانێت رووبەڕووی هەموو تەحەددیاتی ئەم قۆناغە ببێتەوە و داكۆكی لە بەرژەوەندییەكانی هاووڵاتیان بكات و تیرۆو تێكدان و ستەم و جیاوازیی لە نێوان عیراقییەكان بنبڕبكات.
گوڵان: هەموو لایەك ئەو راستییە دەزانێت كە كاریگەریی ئەم بارودۆخە بەسەر بزاڤی رۆشنبیری و ئابووری و ژیاریی عیراقەوە دیارە، پێتوایە لە ئاییندەدا عیراقێكی سەقامگیرتر بە چاوی خۆمان دەبینین؟
سامر: تا ئێستا سیاسەتی عیراق بە پێی ستراتیژییەت و پلانێكی تۆكمەو روونی ئابووری و سیاسی و كۆمەڵایەتی و بواری ئاوو وزە بەڕێوەناچێت، بۆیە دەبینین گوشاری واقیعی رۆژانە كاریگەریی بەسەر سیاسەتوانانی عیراقەوە هەیە، ئەگەر پلانی پێنج ساڵە لە عیراق لە بوارانە هەبێت بێگومان ئەنجامی باشتری لێدەكەوێتەوە، بۆ نموونە من كە سەرۆكی نووسەرو رۆشنبیرانم لە عیراق تێبینی ئەوەم نەكردووە كە دەوڵەت هیچ هۆشیارییەكی هەبێت سەبارەت بە ستراتیژییەتێكی رۆشنبیریی سەرتاسەری، لە عیراقدا رۆشنبیری هەر بەهای بۆ دانەنراوە، دەوڵەتمەداران هەر بە هیچ شێوەیەك ئاماژە بە نووسەرو رۆشنبیران نادەن و ئەو وشانە بە زاریاندا نایەن، تەنانەت هەندێ كەس هەن لەنێو دەسەڵات ئەگەر پێیان بكرێت ركابەریی رۆشنبیران دەكەن بە بیانووی ئەوەی كە ئەم شتە رەوا نییە یان حەرامە، بە تایبەتی كە دەبێت لەو سەردەمەدا كە رۆشنبیری و كرانەوەو گۆڕانكاریی لە هەموو كایەكانی ژیاندا هاتۆتە ئاراوە زیاتر بایەخ بەم لایەنە گرنگە بدرێت، بۆیە ئێمە دەمانەوێت كە دەوڵەت زیاتر خۆی لە رۆشنبیران نزیك بكاتەوە و رۆڵییان لەو گۆڕانكارییانەی ئەم سەردەمە لەبەر چاو بگرێت، هەروەها لەسەر هەموو ئاستەكانی دیكەش پێویستە ئەو هۆشیارییە هەێت تاكو بتوانین هەنگاوی بەرچاو لە بواری پەرەپێدان و بنیادنانی ژێرخانی ئابووری بهاوێژین، بۆ نموونە دەبینین تۆڕو سیستمی دابەشكردنی ئاوو كارەباو تەلەفۆنمان هەیە كە زۆر كۆن بوونە، پێویستیان بە چاككردنەوە و گۆڕین هەیە تاكو بتوانین زیاتر خزمەتی هاووڵاتیان بكەین و لەم رووەوەش پێویستە بودجەیەكی تەواوی بۆ تەرخان بكرێت.
گوڵان: لە چاو ئەو بودجە زەبەلاحەی لەژێر دەستی عیراقدایە، دەبینین پاشەكشێیەكی بەرچاو لە سەرجەم خزمەتگوزارییەكاندا بەدی دەكرێـت، پێتوایە ئەجیندای ناوەوەو دەرەكی كاریگەرییان بەسەر ئەم بوارەوە هەبێت یاخود هۆشیاریی سەركردە سیاسییەكانی خۆمان لەو ئاستەدایە؟
سامر- ئەمانە هەموویان هۆكارن، لە ئێستادا سەركردەو بەرپرسان یەكەم شت كە بیری لێدەكەنەوە چۆنێتی وەرگرتنی دەسەڵات و درێژەدانە بە حوكمڕانی، هەروەها كاربەڕێكردنی رۆژانە، بەڵام كەمتریدن شت بایەخ بە لایەنی خزمەتگوزاریی هاووڵاتیان دەدەن، تەنیا بە پێی بەرنامەو پلانی رۆژانە كاردەكەن، هیچ پلانێكی درێژخایەن و ستراتیژی لە ئارادانییە، بۆ نموونە بە ملیۆنان خێزان لەژێر هێڵی سفردا ژیان دەگوزەرێنن، سیاسەتێك نییە بۆ چارەسەركردنی ئەم دیاردە كۆمەڵایەتییە ترسناكە، باشە ئەو سیاسەتمەدارانە چییان بۆ قەیرانی نیشتەجێبوون كردووە كە بە هەزاران خەڵكی نەدارو بێ دەرامەت بێ جێ وڕێن و لە شوێنی نەشیاودا دەژین؟بۆیە من پێموایە چارەسەر ئەم كێشەیە تەنیا بەوەدەكرێت كە حكومەتێكی تەكنۆكرات پێكبهێنرێت و هەندێ كەسایەتیی گەنج و لێهاتوو كاروباری ئیداری وڵات بگرنە دەست، دوورلە دەستێوەردانی سیاسی و تایفی و رەگەزپەرستی، نەك وەكو بینیمان پێشتر هەندێ كەسایەتی لە جومگەكانی حكومەتدا تەنیا بۆ بەرژەوەندیی حزبی و تایفی كاریان دەكرد و هەموو ئامانج و خزمەتگوزارییەكانیان پشتگوێ خستبوو، هەروەها پێویستە هەموو پێكهاتە سەرەكییەكان لە كورد و عەرەب و توركمان و سریان و سەرجەم ئایین و ئاینزاكانی دیكە بەشداری لەم حكومەتەی عیراقدا بكەن، نەك مافەكانیان پێشێل بكرێت و تایبەندمەندیی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتیان لەبەر چاو نەگیرێت.
گوڵان: ئێوە وەكو چینی رۆشنبیرو چاوكراوەی كۆمەڵگا ئایا بە درێژایی ئەو هەشت ساڵەی رابردوودتا هیچ نووسراوێك یان یاداشتێكتان بە پێشنیارو باری سەرنجی خۆتان بۆ باشكردنی بارودۆخی عیراق پێشكەش بە حكومەت كردووە؟
سامر: لە راستیدا ئەوەی تێبینی دەكرێت لە عیراقدا، سیاسەتمەداران تەنیا مەبەستیان گەیشتنە بۆ كورسی دەسەڵات و وەدیهێنانی بەرژەوەندییەكانە بە پلەی یەكەم، بەڵام هەرچەندە بۆیان روون بكەیتەوە كە سیاسەتكردن خزمەتكردنی خەڵكە نەك بەرژەوەندیی تاقمێك یان لایەنێك، وەك ئەوە وایە كە گوێی داخرابێت، یان نەیەوێت گوێت لێبگرێت، بۆیە ئێمە كۆڵ نادەین و بەردەوام دەبین بەڵكو لە داهاتوودا كەسانێكی هۆشیار و رۆشنبیر هەبن قسەی رۆشنبیران بەهەند وەربگرن و بایەخ بە راوسەرنجەكانی ئێمە بدەن كە مەبەستمان تەنیا راستكردنەوەی هەڵەكان و خزمەتكردنی هاووڵاتیانە.
