لە كۆنفەڕانسێكدا لە پەرلەمانی ئەورووپا: پێویستە پەرلەمانی ئەورووپا لە پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ لە عێراق بكۆڵێتەوە
ئەم كۆنفەڕانسە كە لە لایەن سەرۆكی دەستەی پەیوەندییەكانی پەرلەمانی ئەورووپا تایبەت بە عێراق، (ستروان ستیڤێنسۆن)ەوە رێكخرابوو، دوای ئەوە بەسترا كە بەشی پەیوەندییەكانی دەرەوەی پەرلەمانی ئەورووپا لەم دواییانەدا راپۆرتێكی رەخنەگرانەی بڵاو كردەوە تایبەت بە عێراق و وا چاوەڕوانی دەكرێت رۆژی 26ی شوبات لە كۆبوونەوەی پەرلەمانی ئەورووپا لە ستراسبورگ بڕیارێكی لەسەر دەربكرێت بۆ شەرمەزاركردنی توندوتیژی و پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ لە عێراق.
دوای كۆنفەڕانسەكە ستیڤێنسۆن وتی: ”من لە مانگی نۆڤامبەر لە عێراق بوو و چاوەم بە ژمارێك لە سیاسەتوانانی عێراقی كەوت. هەموویان هاوڕا بوون و پێیانوتم كە سەرۆك وەزیرانی عێراق، نوری مالیكی بە خێرایی دەیەوێت ببێت بە «سەدام حسێن»ێكیتر. ساڵی رابردوو 9500 كەس لە عێراق گیانیان لە دەست داوە”. وتیشی: ”عێراقییەكان وتیان كە نوری مالیكی بە قۆستنەوەی سوپای عێراق و ساروخ و فڕۆكەی ئەمریكی دەستی كردووە بە ئۆپەراسیۆنی ژینوسایدی نەتەوەیی بەرانبەر بە ئەهلی سوننە و بە پاساوی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر خەڵكەكەی كوشتار دەكات. ئەمریكا بڕیاری داوە بە فرۆشتنی كۆپتەری (ئاپاچی) هاوكاریی نوری مالیكی بكات بۆ قەتڵوعامكردنی دانیشتووانی پارێزگای ئەلئەنبار و ئەوەش ترسناكە”.
ستیڤێنسۆن لە بەشێكیتری وتەكەیدا ئاماژەی دا بە رەوشی 3000 پەنابەری ئێرانی دانیشتووی كامپی لیبرتی و وتی من زۆر تووڕەم كە ئەبینم حكومەتی عێراق تەنانەت رێگری دەكات لە چوونی خۆراك بۆ لیبرتی و گواستنەوەی سیاناو بۆ دەرەوەی كامپەكە و ئەوەش مەترسیە بۆ سەر ژیانی ئەو خەڵكە. دانیشتووانی كامپەكە زۆر جار كەوتونەتە بەرپەلاماری هێزەكانی نوری مالیكی و لەم پێوەندییەدا دەوڵەتانی رۆژئاوا هەڵویستیان لاواز بووە و ئەوەش دەبێتە هۆی كوشتاری زیاتری ئەو پەنابەرانە”.
بەرپرسی بەشی پەیوەندییەكانی پەرلەمانی ئەوروپا تایبەت بە عێراق، وتی: كاتی ئەوە هاتووە رۆژئاوا هەڵوێستی خۆی بگۆڕێت. رۆژئاوا رایانگەیاندبوو دیموكراسییەكی كارامەیان لە عێراق دامەزراند كەچی وا نییە. لە حاڵی حازردا نوری مالیكی بە پێشێلكردنی رێككەوتننامەی هەولێر وەزاإرەتی ناوخۆی و دەزگای هەواڵگری و 6 دەزگایتری خستۆتە ژێر ركێفی خۆی”.
د.رافع رفاعی لە وتارێكدا تیشكی خستە سەر رەوشی مافی مرۆڤ لە عێراق و وتی: ”نوری مالیكی سیاسەتی كوشتاری خەڵكی پێڕەو كردووە و لەو كاتەوە كە (خۆی وتەنی) بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری دەستپێكردووە لە پارێزگای ئەلئەنبار تەنانەت ئەندامێكی ئەلقاعیدەی نەكوشتووە و ئەوەی كردوویەتی ژینۆسایدە. ئەگەری شەڕی ناوخۆیی هەیە و ئەگەر روو بدات هەموو گەلی عێراق زیان دەكات. پەرلەمانی ئەورووپا دەبێ لەم رەوشە بكۆڵێتەوە. بەداخەوە وڵاتەكەمانیان لە دەفرێكی ئاڵتونیدا رادەستی ئێران كردووە”.
سەلیم عەبدوڵڵا جەبوری، سەرۆكی لێژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی عێراقیش وتی: ”ئێمە لە قسە و شتی زارەكی و وادەی بێ كرداری كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ماندوو بووین. ئەوانە ناتوانێت كۆتایی بهێنێت بە خوێنڕشتنەكان. لە ناو زیندانەكانی عێراقدا بەزۆرەملی زیندانیەكان ناچار دەكەن دان بە شتی ناڕاستدا بنێن و بە درۆ دان بە تاواندا بنێن. عێراق وڵاتێكی فرەجۆرە و كوشتار بەردەوامە. رۆژانە 10 ئوتۆمبێلی مینرێژكراو دەتەقێتەوە. دەیان هەزار كەس لە خەڵكی ئەلئەنبار ئاوارە بوون. ئەو خەڵكە مافەكانی خۆیان لە دەست داوە”.
حەیدەر مەلای پەرلەمانتاری عێراق پەرۆشی خۆی دەربڕی تایبەت بە رەوشی دڵتەزێنی مافی مرۆڤ و وتی: ”چاوەڕوان بووین دوای رووخانی حكومەتی پێشووی عێراق دیموكراتیەت روو لە وڵاتەكەمان بكات بەڵام وادەرنەچوو. ئێستا ئێمە بەرەوڕووی قەیرانێكی سیاسی بووینەتەوە”.
پترۆس سیلوا، سەرۆكی شاندی سەربەخۆی مافەكانی مرۆڤ لە هەرێمی كوردستان وتارێكی پێشكەش كرد و وتی: ”وەزارەتی مافی مرۆڤ لە ساڵی 2009 هەڵوەشایەوە. حكومەت دەستەی بەڕێوەبەرایەتیی سەربەخۆی پێكهێنا بۆ ئەوەی ئەم دەستەیە پێوەندیدار نەبێت بە لایەنە سیاسییەكانەوە. توندوتیژی بەرانبەر بە ژنان لە هەندێك بەشەكانی هەرێمی كوردستان بە زۆری بەرچاو دەكەوێت و بۆ راگرتنی ئەم پێشێلكارییانە یاساگەلێكی زۆرمان داناوە. نزیكەی 200000هەزار كەس جێگۆركێ پێكراون و 200000 هەزار پەنابەری سوری لە هەرێمی كوردستانن”.
د.عەبدولڕەزاق رەحیم شەمەری، نوێنەری شاندی هێراكی پارێزگای ئەلئەنباریش لە وتەیەكدا باسی رەوشی ئەو پارێزگایەی كرد و وتی: ”هاتووم دەنگی جەماوەی ئەو پارێزگایە بگەیەنم بە پەرلەمانی ئەورووپا. ئێمە ساڵی 2012 دەستمان بە مانگرتن كرد. هەر لە سەرەتاوە دیار بوو كە هیچ ئیرادەیەكی سیاسی بۆ چارەسەری هێمنانەی كێشەكە هەبوونی نیە. سوپای مالیكی هێرشی كردە سەرمان و تاوانێكی زۆری ئەنجامدا. نوری مالیكی هەڕەشەی ئەوەی لێكردین كە راپەڕینەكەمان لایەنی بیانی لە پشتە. لەبەرچی ئێوە چاوتان چووقاندە بەسەر ئەم هەموو كوشتارانەی میلیشیای شیعەی بەرانبەر ئێمە ئەنجامی دەدەن؟”.
”مافی مرۆڤ باج نیە و مافێكی بنەڕەتییە. ئێمە رێز دەگرین لە مافەكانی مرۆڤ”. فەلاح مستەفا بكر، بەرپرسی پەیوەندییەكانی دەرەوەی حكومەتی هەرێمی كوردستان وتی. وتیشی: ئێمەی كورد ئەزموونی زۆرمان هەیە و ئازاری زۆرمان چەشتووە. ئێمە لە قۆناغی سەرەتایی دیموكراتیەتداین و هیچ كەس بێ عەیب و كەموكوڕی نیە. ئێستا باری ئابووری و خۆشگوزەرانی خەڵك خراپ نیە. ئێمە خەڵكانی راگوێزراو و پەنابەرمان لەخۆ گرتووە. ئێمە تایبەت بە كێشەی ئافرەتان و مناڵان هەنگاومان ناوە و هەنگاویتریش بۆ بەهێزتركردنی ئەو رەوشە هەڵدەگرین. ژنان دەبێ بەشێك بن لە كۆمەل. ئێمە بە پێچەوانەی حكومەتی فیدراڵی عێراق بەردەوام پێشوازیمان كردووە لە راپورتەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان تایبەت بە مافی مرۆڤ و هەرگیز كەسمان بە پلە 2 دانەناوە. ئێمە دەمانەوێت عێراقیش وەك كوردستان بێت”.
بە نوێنەرایەتیی بزوتنەوەی ئاشووری، كلدانی، سەرەیانی، (كامل زوزو) وتی: ”لە حاڵی حازردا، حكومەتی عێراق سیستەمێكی سەرەڕۆیانەیە و مەسیحیەكان لە رەوشێكی توانەوەدان لە كاتێكدا عێراق شوێنی باب و باپیرانمانە. بەرنامەیان هەیە بۆ گۆڕینی دیموگرافیی پارێزگای نەینەوا و ئەوەش دوارۆژمان نادیار دەكات و پێویستە پەرلەمانی ئەورووپا كەمایەتیەكانی عێراق زیاتر بخاتە بەر سەرنجی خۆی”.
ئەوانە و سیاسەتوانی ئیتالی، (خاتوو ئیلیزابتا زامپاروتی) لە لایەن رێكخراوی ناحكومەی «دەست لە قابیل مەدەن» وتی: ”لە حاڵی حازردا دوای وڵاتی چین و ئێران، عێراق زۆرترین ئاماری ئیعدامكردنی تێدا هەبووە. لە حاڵی حازردا لە بینایەی مقەڕی وەزارەتی هەواڵگری، ئەو شوێنەی (سەدام حسێن)یان تێدا ئیعدام كرد بەردەوام خەڵك ئیعدام دەكرێن. سیستەمی دادی عێراقی لە كار كەوتووە و تاكەكان بێ پارێزەر ئیعدام دەكرێن. ئێمە دەبێ لە رەوشی ئەمڕۆی عێراق بكۆڵینەوە.
