ئیسلاما سیاسی ئێكە ژوان بابەتێن كو بەردەوام جهێ تێڕامانێ بووە، نەخاسمە ژلاێی زاناێین ئایینی، چونكە ژ لاێ هندەك كەسان ڤە بەروڤاژی ئارمانجێن مللەتی دهێتە بكارئینان و ژبلی خزمەتكرنا مللەتی دبیتە ئەگەرێ چێبوونا ئاستەنگا و تێكدانا شیرازا جڤاكی، ئەڤ بابەتە و چەند پرسێ دی مە دگەل دكتور ئەنەس محەمەد شەریف ئەندامێ مەكتەبا تەنفیزی یان زاناێین ئایینێ ئیسلامی ل كوردستانێ مە گەنگەشە كرن.

* دەمێ ئەم دزڤرین ژ بوو دیروكا زاناێین ئیسلامی ل كوردستانێ، ئێكسەر عەشق و عیرفان دهێت بەرچاڤێن مە، ئەڤ عەشق و عیرفانیا ئولی چەند زانا و فەیلەسوف و شاعرێن مەزن بو نەتەوێ كورد یا ئاڤا كرد، لێ د نهادا ئەم ڤە عەشق و عیرفانیا ئیلاهی، هەروەسا شاعر وزانا و فەیلەسوفێن مەزن ژی نابینین ل رێزا ماموستا و زاناێین ئیسلامی، ب هزرا تە سەدەمێن ڤێ وەرچەرخان سلبی چنە؟
- ل دیروكا ئاینی ل كوردستانێ ئەگەر بنێرین یا خۆیایە كو مەشخەلێ عیلم و زانینێ مامۆستاێین ئاینی هەلگرتبوو چ كەسەك ركابەر نەبوون بەرامبەری وان و هۆكار ئەو بویە بنگەهێن زانینێ ل سەردەمێ بووری چ ل ناڤ موسلماناندا ب گشتی یان ل ناڤ كورداندا بتایبەت بنگەهێن ئاینی بوون، تەنێ مزگەفت، تەكیا، زاویە و مەدرەسێن فەقیا بوون. زانست لێ دهاتە خاندن و پەروەردەكرن و فێربوون دهەمی بواراندا ل سەر دەستێت ماموستاێین ئایینی نەتنێ ئایین بوو، لێ فەلسفەو مەنتق و كیمیا و فیزیا و زانستێن دی ژی تێدا دهاتنە خاندن، لەورا زاناێین بەرێ هەمو مامۆستاێن ئاینی بوون، بەلێ دەما هندەك سازێن دی رابووین ب پەروەردەكرنێ و دەولەتان خوە ل بابەتێ زانین و پەروەردەێ كریە خودان، هەروەها ئسلوبەكێ عیلمانی ل خوە دای بهێز هاتیە دناڤ بابەتی دا كەسێن ب پەروەردێ رابووین مەرەماوان نە دروستكرنا كەسێی ئاینییە لەورا ئەم دەبینین گورەپان ژوان هاتە ڤالا كرن.
* ب درێژاهیا دیروكێ، ئایینی پیرۆزی ئیسلام و ئاراستێ نیشتمانی و نەتەوێی كوردان تەڤ بوون وبەرەف ئێك ئارمانجێ و هەردەم ئاینێ ئیسلامێ پشەڤانێ خەبات و قوربانیدانا نەتەوێ مە بوویە، گەلو هەست ب و ێ ئێكێ ناهێت كرن كو هندەك لە زاناێین ئیسلامێین كوردستانێ دگەل هێلا نیشتمانی و نەتەوێین گەلێ كوردستانێ نینە؟
- ماموستاێن ئاینی هەردەم ل كوردستانێ جهێ شانازیێ نە كو چ دەما فەرق نەكریە بەرامبەری ئاینی و نەتەودا، بەلكو هەردو گرتینە یەك دەست، لەورا شورەشگێرێن كورد هەموو مەلا یان شێخ بووینە، و دبت هندە كەسێن نەشاز دناڤ تەخا مەلایا دا ژی هەبن وەكی هەر تەخاكا جڤاكی، لێ دەناڤ ماموستاێین ئاینی ئەگەر هەبن ژی زور دكێمن. دبت ئارێشەكا دی هەبت نەناساندنا هێلا نیشتمانێ و نەتەوی لەكوردستان زور ئاساییە كەسەك بێتە تومەت باركرن ب لێدانا هێلا نیشتمانی، یا فەرە هێلێن نیشتمانی بێنە پێناسەكرن و خەلكی كوردستانی هەمو لەسەر كومبن، ئەڤ هێلە ل شارەك بو شارەكە تێنە گوهارتن و پارتەك بو پارتەكا دی بوچون و تێروانینێن وان دجاوازن، هەروەها نەتێگەهشتنەك هەیە دنا ڤبەرا مامۆستاێین ئاینی و كەسێن سیاسەتمەدار، هندەك جاران ژی دگەهتە ئاستێ هەڤدژێی دبوارێن جودا جودا دا، هەر ئێكێ بوچونێن جیاواز هەیە دبت تومەتباركرنا ئێك ودو بكەن لەسەر جیاوازی و بكەنە لێدانا هێلا نیشتمانی.
* هەمی دەما زاناێین ئیسلامی ێین كوردستان هۆكارێن گرنگ بوون ژ ب ئاشتییا جڤاكی و ئارامی و سەقامگیری ل جڤاكا كوردەواریدا، ئەڤە ژی بوویە ئەگەرێ وێ ئاشتی و برایەتی و پێكڤەژیانا كوردستانا، لێ د نهادا هەست ب وێ ئێكێ دهێتە كرن كو زاناێین ئیسلامی هندەك ل ڤی واجبێ گرنگ خوە پاشڤەداریە، ئایا سەبەبێ ڤە خوە پاشڤەدانێ چییە؟
- ئەڤ سەقامگیری یا ئەڤرو كوردستان تێدا هەر ژبەر هندێیە كو ماموستاێین ئاینی بەردەوام لەسەر منبەر و مزگەفت و تەكیان ئیرشاد و نسحەتێن باش دەكەن، دەما بەرێ خەلكی ددەنە پاكی و دەستپاكی و دەهمەن پاقژێی رەوشتێن جوان و ئسلاح و ئیخلاس . . . هت، ئەڤە هەمی هوكارن بو ئاشتی و سەقامگیرێ و تەناهیا مللەتی. دەمێ دزیكەر یان زناكەریان عەرەق ڤەخور ژ مەلای تورە دبن، نا ئێتە مەعنا هندێ كو ماموستایێ ئاینی ئاشتی یا تێكدای، بەلكو تێكدەرێ جڤاكی تەخا بەرامبەرە.
* ل سەردەمێ شۆڕەشا ئیلونێ ب رێبەرایەتییا مەلا مستەفا بارزانی، حزبێن سیاسیی ێین ئیسلامی نەبوون، لێ مامۆستا و زاناێین ئیسلامی ل كوردستانێ رۆڵەكێ مەزن و هەژی هەبوو لسەر هەمی بیاڤێن جوداێین ژیاتا جڤاكی یانی خەلكی و شێوازی خەباتا پێشمەرگەیش هەبووە، موبالەغە نییە ئەگەر ببێژین مامۆستا و زاناێین ئایینی ئیسلام مل ب ملێ پێشمەرگەی بەرگریا ل بەهاێین جڤاكا كوردستانێ كریە، هەتا چەند حزبێن ئیسلامی بوونە فاكتەرێ چێبوونا ڤالاتیێ دنێڤبەرا زاناێین ئایینی ئیسلامی و خەلكێ كوردستانێ، یان ژی ئینتمایا هندەك ل زاناێین ئیسلامێن كوردستانێ بۆ حزبێن ئیسلامی بوویە ئەگەرێ هندێ كو خەلكی باوەڕی ب ڤان زانایان نەمینە؟
- پێتڤیە جیاوازی بهێتەكرن دناڤبەرا ماموستاێین ئاینی و پارتێن سیاسی ێین ئاینی براستی وەكی ئینتمائا حزبی یا ماموستا وەكی هەر تاكە هەڤوەلاتیەكێ مافێ هەی ئینتما بو هەر پارتەكێ بكەت چ یا ئیسلامی یان نەتەوی هەبت و نەڤە د زڤرتە ئازادیا كەسایەتی، لێ یا نە دروست و نە رەوا ئەوو كو مروڤ ئاینێ ئیسلامی ێی پیرۆز بكەتە بانگەشە بو حزبەكا سیاسی و دێ پارتێ بكەتە پیڤەرێ ئیمانێ و باوەریا ب خودێ، یانەرەوا ئەوە چنكو سیاسەت گهورین ب سەرداتێن لێ ئاین هندەك ژێ نەگوهورە (ثوابت) و نابت بێ دینی ئەم بكەینە گوری بەرژەوەندێین حزبی، ئەگەر هندەك ماموستا هەبن ئەڤە كربت یا خەلەتە و دێ كارتێكرنەكا خراب هەبت ل سەر جڤاكی.
* ب هزرا تە ئینتمایا زاناێین ئایینی ێین ئیسلامی بو هەر حزبەكا سیاسی، باوەریا خەلكی ب ڤان زانایان كێم ناكەت، یان ژی ماموستاێین ئایینێ پیروزێ ئیسلامێ جێنشینی پێغەمبەرێ خودێ (د.خ)بن ، چ پێتڤیا وان ب حزبایەتێی هەیە؟
- هەبوونا پارتێن سیاسی ئەساسێ وێ نەبو هەڤركیا بێ مفایە، بەڵكو دزانستێن سیاسی دا و جیهانا دیموكرات دا هەبونا پارتیان فەرە ژ بو هەڤركێ دناڤبەرایەك و دودا بكەن پێخەمەت خزمەت كرنا وەلاتی، ئەگەر ژ ڤی روی ڤە لێ بنێری (هەڤركی ل سەر خزمەتی) كارەكێ پیروزە هەر پارتەك بەرنامێ خو بێ ئیسلاحی و خزمەت گوزارێی دیار بكەت و مللەت متمانێ بدەتێ و مللەت حاكم بت ل سەر هندێ كا تا چ رادەیەكێ ئەڤێ پارتێی یان جماعەتێ راستی گوتیە و بئەمانەت خزمەت كریە، ئەگەر سیاسەت ئەڤەبت خو ئەڤە ژكارێن پێغمبەران بویە و چ مانع نینە ماموستا بڤی كارێ پیروز رابت، ل ولاتێن روژهەلاتا ناڤین بگشتی سیاسەت بەروڤاژی تێ چەندێیە لەورا دێ بینی یا غریبە ماموستایەك د وارێ سیاسەتێدا كار بكەت خەلك ب عەیب د دانە.
* ئەگەر پێشنیارەك بۆ حكومەتا كوردستانێ بهێتە كرن، سەبارەت ب مامۆستا و گوتاربێژێن رۆژا ئینی كو پێتڤییە سەر ب چ حزبێن سیاسی نەبن، ئەڤ پێشنیارا هەنێ هەتا چەند دێ خزمەتێ ب شكۆیا زاناێین ئایینێ ئیسلامێ و جڤاكا كوردستانێ گەهینیت؟
- ژلاێی من ڤە گرنگ نینە ماموستا چ لایەن بت، لای من گرنگە منبەر نەئێتە ئیستغلال كرن بو كارێ حزبایەتێی، و بو زانین ل كوردستانێ مە مرۆڤین بێ لایەن نینن هەر كەسەكێ هەبت ئیلا دێ بینی كەسەك یان پارتەك یا دلی دا هەی، ماموستاێن ئاینی وەكی هەر تاكە كەسەكێ ل كوردستانێ ئەو ماف هەیە لایەنگرێ پارتەكێ بت، كو نە هەڤدژبت دگەل بیروباوەرێن ئاینێ ئیسلاما پیرۆز.
* زۆر جارا ل هندەك زاناێین ئیسلام گوهدار دبین كو برایەتیا ئایینی ل برایەتیا هەڤنیشتمانی و هەڤنەتەوە پێتڤیترە، راستە برایەتیا ئایینی پێنگڤەكا گرنگە بۆ ئێكریزیا موسڵمانا، لێ ئەگەر موسڵمانەك خودی نیشتمان و نەتەوە خو نەبت و شانازی پێڤە نەكەت چەوا دكارتدەتوانێت خو بە ئیماندارەكێ راستەقینە بزانیت؟
- هەبوونا لایەنەكێ بو سەرپەرشتی كرن و رێكخستنا ماموستا و هەروەها خودنی لێ كرن كارەكێ فەرە وە وەزارەتا ئەوقافی ل كوردستانی بشێوەكێ باش ب ئەرك و كارێن خورابویە ژ بو بەرژەوەندیا مامۆستایان هەروەها دیركرنا گوتارا ئاینی ژ توندرەوێی بویە پرەكا باش دناڤبەرا ماموستایان و خەلكیدا.
* موسڵمانانێن كوردستانە لسەر مەزهەبێ ئیمامی شافعی( خ.ل)نە، ئەڤ مەزهەبە ئێكە ل مەزهەبێن، ل كوردستانێ ڤی مەزهەبی لێبورین و ڤیان بەرهەم ئینایە،لێ نها دبینین ب هۆكار گوتارا چەند مامۆستایەكێن ئایینی ئەڤ لێبورین و ڤیانە یا دهێتە گهورین بو توندرەوێی و یەكدی قبول نەكرن، گەلو ئەڤە ب خراب بكارئینانا ئایینی نییە؟
- ددیروكا كورداندا هنەمو مەزهەبان جێگای خو لە كوردستاندا هەبوویە لێ مەزهەبێ زالبووی ل سەر هەموویان مەزهەبێ ئیمامێ شافعی بوویە(رحمە الله) وە ئەگەر توندوتیژی ل ئەو مەزهەبە هەبایە ئێستا لە كوردستان چ مەزهەب ئوول نەدمان بەلكی ددیروكا كورداندا زانا و عالمێن كورد ئاشتی و پێكڤەژیان یا بەلاف كری و هەموژی مەزهەب شافعی بوون واتە ئەو گوتنا تە كو مەزهەبی شافعی توندرەوی تێدایە وە نینە و یا دورە ژ راستی یێ.